Cách trung tâm Hà Nội khoảng mười lăm cây số về phía đông, làng gốm Bát Tràng là điểm đến nửa ngày dễ đi nhất cho khách muốn xem nghề thủ công mà không cần dậy sớm. Nếu bạn định đi Bát Tràng bằng xe máy thuê, ba điều đáng tính trước là chọn cầu nào qua sông Hồng cho nhanh, xử lý đoạn đường đông xe tải gần khu công nghiệp ra sao, và dạo trong làng theo trình tự nào để không bỏ lỡ chỗ xem nặn gốm và lò nung. Bài viết này gợi ý một lịch trình từ sáng đến đầu giờ chiều, kèm các lưu ý gửi xe và mua sắm cho khách quốc tế.
Đi Bát Tràng bằng xe máy từ Hà Nội: chọn cầu và giờ xuất phát
Từ phố cổ, tuyến ngắn nhất là đi theo hướng đường Trần Nhật Duật hoặc các trục dẫn lên phía đông bắc, qua cầu Chương Dương, rồi tiếp đường QL5A một đoạn ngắn trước khi rẽ theo biển chỉ dẫn vào Bát Tràng. Tổng thời gian đi là khoảng bốn mươi phút đến một giờ tùy giờ cao điểm. Nhánh khác là qua cầu Long Biên để ngắm sông Hồng rồi nối vào đường Ngô Gia Tự hướng Gia Lâm, dài hơn một chút nhưng đỡ tải hơn.
Xuất phát trước tám giờ sáng là khung đẹp nhất: đường còn thoáng, nắng chưa gắt và bạn sẽ đến làng lúc các xưởng vừa mở cửa. Ngược lại, khung bốn giờ đến sáu giờ chiều là lúc các xe tải từ khu công nghiệp về dày nhất, nên nếu về muộn hãy đi chậm và giữ làn sát phải trên đường lớn.
Đoạn cần để ý nhất là khoảng vài cây số trước ngã rẽ vào làng: đường QL5A có nhiều xe container, xe tải chuyển hướng vào các bãi, và vỉa hè hẹp không êm. Nguyên tắc an toàn cho người mới: không đi song song với xe tải ở khúc rẽ, quan sát gương trước khi vượt, và luôn giả định xe tải không thấy xe máy nhỏ bên trong.
Gửi xe khi vào làng
Cổng vào khu phố gốm có các bãi gửi xe tư nhân với người trông trực; chọn bãi có biển ghi rõ trong ngày và giữ xe sát đường lớn. Thói quen đáng giữ: hỏi giá gửi trước khi giao xe, lấy biển số hoặc vé, và chụp lại vị trí xe để cuối buổi dễ tìm. Với xe máy thuê, gửi trong bãi có người trông luôn an toàn hơn dựng ven đường, vì đoạn quanh chợ làng hay có xe qua lại sát vỉa hè.
Dạo trong làng: trình tự nửa ngày hợp lý
Phần nhiều xưởng và cửa hàng gốm nằm quanh một trục phố chính dễ đi bộ, nên cách hợp lý là gửi xe một lần rồi dạo chậm một vòng. Ba nhóm điểm đáng ghé theo thứ tự thuận đường: trước tiên là các cửa hàng gốm nhỏ bán đủ loại bát đĩa, ly tách để ngắm màu men và chọn quà; kế đến là xưởng có chỗ xem thợ nặn và vẽ hoa văn ngay tại bàn; cuối cùng là các góc còn lò nung cổ hoặc lò gas để hình dung cách nung một mẻ gốm.
Xem thợ nặn đất là phần đáng nhớ nhất với khách nước ngoài: bàn xoay quay chậm, cục đất sét xám trong tay thợ phồng lên thành hình bình chỉ trong vài phút. Hãy xin phép trước khi chụp ảnh gần mặt bàn, và đừng chạm vào sản phẩm đang phơi vì men chưa nung rất dễ nhiễm bẩn.
Giá cả ở các cửa hàng khác nhau tùy loại gốm và cỡ hàng, nên cách đi phố hợp lý là vòng một lượt ghi nhớ vài món ưng ý rồi quay lại mua ở lượt hai. Với đồ dễ vỡ, hỏi trước cửa hàng có xếp giấy và gói chống sốc không, vì chở bộ ly chén trên yên xe máy về nội đô cần gói cẩn thận và đặt chắc ở cốp.
Mua sắm và chở gốm về bằng xe máy
Trước khi mua, nghĩ trước bạn chở được bao nhiêu: cốp xe máy hợp với vài bộ ly nhỏ hoặc một bình vừa, còn mua chén đĩa số đông thì nên tính phương án ship về khách sạn. Nhiều cửa hàng nhận gửi hàng theo địa chỉ, là cách sạch sẽ nhất cho khách quốc tế ở xa.
Chở đồ dễ vỡ bằng xe máy cần ba thói quen: bọc từng món bằng giấy hoặc túi xốp, xếp chắc trong balo hoặc thùng carton nhỏ buộc chặt vào cốp sau, và đi chậm tránh ổ gà trên đoạn đường lớn về. Nếu món mua cồng kềnh hơn cốp, cân nhắc ghé thêm một chuyến chiều muộn hoặc mua ở cửa hàng gần trung tâm hơn.
Buổi trưa đáng nghỉ ở quán trong làng: nhiều quán ăn gia đình bán phở, bún và cơm dân dã quanh khu chợ, giá vừa phải và ngồi mát. Nghỉ nửa tiếng cho trời dịu rồi mới lên đường về, bạn sẽ tránh cả cái nắng trưa lẫn khung xe tải đầu giờ chiều.
Về trung tâm: giờ nào và đường nào
Chiều về, đi theo đúng ngã rẽ vào QL5A rồi qua cầu Chương Dương hoặc cầu Long Biên về phía Hồ Hoàn Kiếm. Khung sau ba giờ chiều là dễ đi: xe tải thưa dần và nắng đã xế. Nếu về trong giờ cao điểm chiều muộn, các trục phía tây cầu rất đông, nên giữ làn phải và đi đều thay vì chen các khe hẹp.
Về tới nơi, với xe thuê nên làm ba việc nhỏ: kiểm tra xe không bị trầy xước mới khi gửi bãi, lau bụi nếu đi qua đoạn đường đất, và báo chủ xe nếu phát hiện bất thường nào. Nếu bạn là khách quốc tế lần đầu tự lái, đọc trước phần thuê xe máy cho khách quốc tế về giấy tờ và quy định rất đáng; tổng quan các dòng xe và thủ tục thuê nằm trong trang chủ đề thuê xe máy, còn các tuyến nửa ngày khác quanh Hà Nội được gom trong mục du lịch, tiện chọn chặng kế tiếp cho kỳ nghỉ của bạn.
Chốt lại: nửa ngày, một vòng phố gốm
Một chuyến đi Bát Tràng bằng xe máy không cần kế hoạch cầu kỳ: xuất phát sớm, qua cầu Chương Dương, đi chậm qua đoạn xe tải, gửi xe ở bãi có người trông, rồi một vòng chậm quanh phố gốm xem nặn đất, ngắm men, chọn vài món nhỏ gói kỹ. Về trước ba giờ chiều, bạn vẫn kịp nghỉ ở phố cổ lúc chiều xuống. Với khách quốc tế, đây là cung đường ngắn đủ an toàn để làm quen với việc tự lái xe máy ở Hà Nội, trước khi tính đến những tuyến xa hơn ven sông Hồng.