Rối loạn tiền đình đi xe máy hằng ngày có được không, khi mỗi lần ngoái đầu nhìn sau hay đứng dậy vội là mọi thứ chao đi một nhịp, có hôm kèm buồn nôn? Trả lời ngắn: đang có cơn hoặc uống thuốc thấy buồn ngủ thì không lái; ngày bình thường có nên tự đi hay không thì phải đi khám tìm nguyên nhân rồi hỏi bác sĩ, vì cùng một tên gọi nhưng nguyên nhân mỗi người một khác. Bài dành cho người có tiền sử chóng mặt tái phát vẫn tự đi làm bằng xe máy ở Hà Nội.
Bài dựa trên các bài phổ biến kiến thức trên cổng thông tin của Sở Y tế Hà Nội và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ; bài không chẩn đoán, không nêu tên thuốc hay liều dùng. Choáng váng lần đầu giữa đường có ở bài đang chạy xe máy bỗng choáng váng, tức ngực, hoa mắt thoáng qua khi vừa đứng lên ở bài hoa mắt khi đứng dậy.
Rối loạn tiền đình đi xe máy: câu trả lời nằm ở nguyên nhân
Bài «Rối loạn tiền đình có chữa trị dứt điểm được không?» (14/02/2023) trên Cổng thông tin điện tử Sở Y tế Hà Nội dẫn ý kiến chuyên môn rằng rối loạn tiền đình không phải bệnh nguyên phát mà là hậu quả của bệnh khác, từ bệnh ở tai, thiếu máu não, bất thường mạch máu não đến tăng huyết áp, đái tháo đường. Vì vậy người bệnh cần đi khám để xác định rõ nguyên nhân.
Bài «Đừng chủ quan với cơn chóng mặt, có thể là dấu hiệu đột quỵ não» (21/7/2026) trên trang của Sở cũng nhắc: nhiều người cho rằng hoa mắt, chóng mặt chỉ là biểu hiện của tuổi tác hoặc rối loạn tiền đình, trong khi đó có thể là dấu hiệu đột quỵ não. Quen với cơn cũ không có nghĩa cơn nào cũng là cơn cũ.
Câu «tôi có nên tự đi xe máy không» vì thế nên hỏi ở phòng khám, kèm hai câu nữa:
- Thuốc bác sĩ kê có gây buồn ngủ không, uống xong bao lâu thì mới nên lái?
- Dấu hiệu nào thì tôi phải đi khám ngay hoặc gọi cấp cứu?
Uống thuốc tiền đình rồi đi xe máy: khi nào không nên cầm lái
Bài ngày 14/02/2023 khuyên hạn chế đi lại, lái xe trong thời gian đang bị chóng mặt, không tự ý mua thuốc, và kể đủ các thuốc đang dùng khi gặp bác sĩ; trong các nhóm thuốc bài liệt kê, có nhóm có thể gây buồn ngủ, có nhóm có tác dụng an thần. Áp vào việc đi làm buổi sáng:
- Cúi buộc dây giày vẫn thấy chao, đầu còn lâng lâng: hôm đó không tự lái.
- Uống thuốc xong thấy buồn ngủ, nặng đầu: không lái, kể cả quãng ngắn ra đầu phố.
- Cơn vừa qua: ngồi nghỉ đến khi bình thường hẳn; còn nghi ngờ thì coi như chưa hết.
Dấu hiệu sắp chóng mặt khi đi xe: biết tín hiệu sớm của mình
Bài «Rối loạn tiền đình: Những điều cần biết và cách phòng tránh» (18/10/2022) trên cổng Sở Y tế Hà Nội liệt kê các triệu chứng: chóng mặt, quay cuồng; mất cân bằng, có khi mất định hướng; nhìn mờ, nhạy cảm với ánh sáng; ù tai; khó tập trung. Bài ngày 14/02/2023 kể thêm buồn nôn, đi đứng loạng choạng.
Không phải ai cũng gặp đủ các dấu hiệu này hay theo cùng một thứ tự, nên hãy ghi lại từng cơn: lúc đó đang làm gì (ngoái đầu, ngẩng lên, sau đêm thiếu ngủ), cảm giác nào đến trước, kéo dài bao lâu. Ghi chép này vừa giúp bác sĩ, vừa cho bạn biết tín hiệu sớm của mình. Trên xe, tín hiệu vừa xuất hiện là tấp vào, đừng cố về đến ngõ; lâng lâng ở nhà khác hẳn lâng lâng giữa dòng xe trên cầu Vĩnh Tuy.
Khi nào phải dừng xe và dừng sát lề thế nào
Điều 18 Luật số 36/2024/QH15 có mấy quy định áp được vào lúc này:
-
Báo hiệu: khoản 3 điểm a yêu cầu có tín hiệu khi ra, vào vị trí dừng, đỗ. Nhả ga từ từ, liếc gương thay vì ngoái lại, bật xi nhan phải.
-
Tấp sát lề phải: khoản 6 quy định trên đường phố chỉ dừng, đỗ sát lề đường, vỉa hè bên phải, bánh xe không cách lề quá 0,25 mét. Khoản 4 không cho dừng trên cầu, gầm cầu vượt (trừ nơi được phép), tại nơi đường giao nhau và trong phạm vi 05 mét tính từ mép đường giao nhau.
-
Đèn khẩn cấp nếu xe có: khoản 7 yêu cầu báo hiệu bằng đèn khẩn cấp hoặc biển cảnh báo khi sự cố kỹ thuật hoặc bất khả kháng buộc phải đỗ chiếm một phần đường xe chạy hoặc ở nơi không được đỗ. Bài không kết luận cơn chóng mặt có được coi là bất khả kháng hay không; xem thêm bài bật đèn khẩn cấp trên xe máy.
Rời xe để ngồi nghỉ là đỗ xe (khoản 2 cùng điều): xe đứng yên hẳn, tắt máy, dựng chân chống rồi mới xuống, ngồi chỗ vững xa dòng xe; bài ngày 18/10/2022 khuyên khi chóng mặt thì nằm xuống, hít thở đều, có thể nhắm mắt.
Không chờ cơn tự qua nếu chóng mặt kèm dấu hiệu đột quỵ theo quy tắc B.E.F.A.S.T mà Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn khuyên ghi nhớ (mất thăng bằng đột ngột, mờ mắt đột ngột, méo miệng, yếu một bên tay chân, nói khó): xe đã dừng thì gọi cấp cứu 115 ngay khi nghi ngờ. Cơn đột ngột, tái diễn nhiều lần hoặc ngày càng nặng thì đến cơ sở y tế ngay.
Quay đầu nhìn điểm mù bị chóng mặt: bớt những pha phải ngoái
Nếu cơn hay đến sau một cái ngoái đầu nhanh, hãy sắp quãng đường để phải ngoái ít nhất:
- Chỉnh gương khi xe đứng vững, trước lúc đi. Gương vẫn có điểm mù; cách quan sát có ở bài ngoái đầu nhìn điểm mù mà xe vẫn đi thẳng.
- Giữ làn bên phải, vào làn cần đi từ xa. Đi từ Bồ Đề sang Hoàn Kiếm, vào đúng làn trước chân cầu thay vì lách giữa dòng xe; tránh tuyến buộc quay đầu qua dải phân cách giờ cao điểm.
- Chưa chắc an toàn thì chưa chuyển làn: giảm ga, để xe sau vượt.
Bài ngày 18/10/2022 còn gợi ý mang kính mát, đội mũ nếu nhạy cảm ánh sáng và thận trọng với tác động vùng đầu cổ; kính râm chỉ dùng ban ngày.
Khi cơn tái phát: có sẵn phương án không tự lái
Tuần nào cơn đến dày, hãy để xe ở nhà: đi xe buýt, gọi xe hoặc nhờ đồng nghiệp chở. Ngồi sau xe người khác thì bám chắc và báo người lái tấp vào khi thấy tín hiệu quen.
Nếu bạn thuê xe đi làm ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên; mở cửa 09:00–21:00, không giao nhận xe ngoài giờ; điện thoại 0942 467 674), lúc nhận xe hãy hỏi xe có nút đèn khẩn cấp không. Để xe lại giữa đường, gia hạn hay nhờ người khác mang xe về cần hỏi và xác nhận trực tiếp với cửa hàng qua trang liên hệ.
Luật nêu gì về sức khỏe của người lái
Khoản 2 Điều 59 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 quy định người điều khiển phương tiện phải bảo đảm điều kiện sức khỏe phù hợp với từng loại phương tiện được phép điều khiển, và giao Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tiêu chuẩn sức khỏe. Bài không nêu tiêu chuẩn cụ thể và không kết luận người có rối loạn tiền đình đáp ứng điều kiện đó hay không; việc này thuộc về bạn và bác sĩ đã khám. Nguồn: bản hợp nhất Luật 36/2024 trên Cổng văn bản Chính phủ; quy định có thể thay đổi, hãy đối chiếu văn bản mới nhất.
Các bài khác về cơ thể người lái có ở chuyên mục sức khỏe khi lái xe, kỹ năng đi xe nói chung ở trang kỹ năng.