Bố mẹ ngoài 60, có huyết áp cao, vẫn quen tự chạy xe máy đi chợ hay ra công viên tập thể dục khi trời chưa sáng: người cao tuổi đi xe máy trời rét như vậy có đáng lo không? Có, nhất là với người tăng huyết áp. Nhiều việc phòng ngừa nằm ở thói quen: lùi giờ ra đường, dậy từ từ, giữ ấm đúng chỗ và biết lúc nào phải dừng xe. Bài không chẩn đoán, không kê thuốc và không thay lời bác sĩ điều trị.
Người cao tuổi đi xe máy trời rét: vì sao sáng sớm là lúc đáng lo
Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mùa lạnh của Bộ Y tế liệt kê đột quỵ trong các vấn đề sức khỏe thường gặp khi trời lạnh. Nguyên nhân chủ yếu là tiếp xúc quá lâu với môi trường lạnh hoặc nhiệt độ thay đổi đột ngột; người già và người mắc tăng huyết áp, tim mạch thuộc nhóm nguy cơ cao.
Chuyến xe lúc tờ mờ sáng gom đủ cả hai: vừa ra khỏi chăn ấm đã ra đường, gió lùa thẳng vào cổ và ngực. Báo Sức khỏe & Đời sống của Bộ Y tế giải thích thêm: bước từ chăn ấm ra trời lạnh lúc sáng sớm khiến cơ thể không kịp thích nghi, mạch máu co lại, huyết áp có thể tăng đột ngột.
Giờ nên ra đường: đợi trời sáng hẳn và bớt rét
Bộ Y tế khuyên hạn chế ra ngoài khi trời quá lạnh và gió mạnh, đặc biệt từ 9 giờ tối đến 6 giờ sáng. Bài thời điểm tập thể dục trong mùa lạnh để phòng đột quỵ trên báo Sức khỏe & Đời sống nói rõ hơn: không ra ngoài tập trước 6 giờ, khung 7 đến 9 giờ an toàn hơn vì trời đã ấm lên; mưa rét, gió mạnh thì tập trong nhà.
Đổi sang lịch đi xe máy:
- Đi chợ: mua đồ cho bữa trưa thì đi khi trời sáng hẳn; ngày rét đậm nhờ con cháu mua hộ.
- Tập thể dục: thay vì phóng xe ra bờ hồ Hoàn Kiếm lúc trời còn tối, hôm rét đậm tập trong nhà, hôm bớt rét đi bộ quanh nhà.
- Tuyến đường: đường quen, ngắn, ít qua đê hay cầu sông Hồng như Chương Dương, Vĩnh Tuy, những đoạn thường lộng gió hơn trong phố.
Trước khi dắt xe ra cổng: dậy từ từ, uống thuốc đúng đơn, không rượu
Bài báo về giờ tập ở trên khuyên ngồi dậy từ từ, ngồi ở mép giường vài phút, xoa bóp tay chân, hít thở sâu rồi mới đứng lên, và làm ấm cơ thể trong nhà trước khi ra ngoài.
Bộ Y tế nhắc người đã được chẩn đoán cao huyết áp, bệnh tim mạch phải tuân thủ nguyên tắc dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ và theo dõi huyết áp thường xuyên. Nghĩa là dùng đúng đơn đã kê, không tự bỏ hay tự thêm thuốc vì trời lạnh. Nhà có máy đo huyết áp thì hỏi bác sĩ ở lần khám tới: con số nào thì sáng đó nên ở nhà.
Đừng làm chén rượu cho ấm: theo Bộ Y tế, rượu càng làm co thắt mạch máu gây tăng huyết áp, có thể dẫn tới đột quỵ. Phần luật về cồn có ở bài uống một chén rượu cho ấm người trước khi chạy xe máy. Sáng nào thấy đau đầu, chóng mặt, tức ngực hay tê bì chân tay thì đừng đi xe; Bộ Y tế khuyên giữ ấm ngay và đến cơ sở y tế kiểm tra. Nếu các dấu hiệu đến đột ngột như mục dưới đây thì gọi 115, không tự đi.
Giữ ấm đầu, cổ, ngực khi ngồi trên xe máy
Hướng dẫn của Bộ Y tế dặn khi ra ngoài trời lạnh phải mặc ấm, đặc biệt giữ ấm cổ và ngực, với trang phục che được gió lùa: áo khoác, quần dài đủ dày, khăn choàng, mũ, găng tay, tất, khẩu trang. Trên xe máy:
- Đầu: mũ bảo hiểm đúng cỡ, cài quai; loại có kính chắn che bớt gió buốt vào mặt. Đội thêm mũ len mỏng bên trong thì mũ bảo hiểm vẫn phải đội sâu, ngay ngắn và cài quai chặt; lớp lót làm mũ cộm, lệch hay không cài được quai thì bỏ ra.
- Cổ: khăn ống hoặc khăn quàng quấn gọn, đầu khăn nhét vào trong áo.
- Ngực: áo khoác cản gió kéo khóa kín cổ, bên trong có lớp giữ nhiệt.
- Tay, chân: găng tay đủ ấm mà vẫn bóp phanh được, tất dày, giày kín; ngón tay đã tê thì dừng lại như bài tay tê cứng khi lái xe máy mùa đông hướng dẫn.
Mưa phùn thì mặc áo mưa sớm, vì quần áo, đầu tóc ướt làm cơ thể mất nhiệt nhanh.
Dấu hiệu đột quỵ khi đang lái xe: dừng hẳn rồi gọi 115
Bài “Thời tiết lạnh – Gia tăng bệnh nhân đột quỵ” trên trang của Bệnh viện Bạch Mai nêu ba nhóm dấu hiệu, đều đến đột ngột:
- Tê bì tay chân, mất thăng bằng, đau đầu dữ dội, hôn mê hoặc mất ý thức.
- Nói khó hoặc không nói được, miệng méo.
- Mất hoặc giảm thị lực ở một trong hai mắt.
Cách thử nhanh bác sĩ Khoa Cấp cứu nêu là “Nói – Cười – Giơ tay”: nói ngọng; cười thì miệng lệch; giơ hai tay ngang vai thì một bên sệ xuống. Có dấu hiệu thì việc đầu tiên là gọi 115, và không cho người nghi đột quỵ uống bất kỳ thuốc nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Nếu chính bạn đang lái mà bỗng tê một bên, nói líu hay mờ một mắt: giảm ga, xi nhan, tấp vào chỗ được phép dừng, dừng hẳn, ngồi xuống, nhờ người gần nhất gọi 115. Các bước chi tiết ở bài đang chạy xe máy bỗng choáng váng, tức ngực hoặc tê bất thường. Bố mẹ gọi về mà giọng líu, kể tay tê thì con cái gọi 115 ngay, hỏi rõ tên đường và dặn ngồi yên chờ.
Con cái thỏa thuận với bố mẹ thế nào cho mùa rét
Cấm hẳn thường khó với người đã tự lái mấy chục năm; dễ hơn là thống nhất vài nguyên tắc: ngày rét đậm thì dời việc. Ra khỏi nhà và về đến nơi đều nhắn một câu, điện thoại sạc đầy, trong túi áo có mảnh giấy ghi tên, số người thân và thuốc đang dùng. Ở lần khám huyết áp tới, cùng bố mẹ hỏi bác sĩ: Mùa rét này bố (mẹ) tự đi xe máy buổi sáng có được không, nên đi giờ nào?
Luật nói gì về tuổi và sức khỏe người lái xe máy
Điều 59 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (bản hợp nhất) quy định tuổi tối thiểu ở khoản 1; tuổi tối đa ở điểm e chỉ nói về người lái xe ô tô chở người trên 29 chỗ và xe giường nằm. Khoản 2 viết: “Người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải bảo đảm điều kiện sức khỏe phù hợp với từng loại phương tiện được phép điều khiển.” Tiêu chuẩn sức khỏe do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định; bài không kết luận cho trường hợp cụ thể. Quy định có thể thay đổi, hãy đối chiếu văn bản mới nhất trên cổng văn bản của Chính phủ.
Thuê xe cho bố mẹ đi lại ở Hà Nội
Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa 09:00–21:00, nên lúc nhận xe trời đã bớt rét. Xe nhẹ dễ dắt thường hợp người lớn tuổi, xem bài người ngoài 60 tuổi tự lái Honda Click thuê. Honda Click thuê ngày 150.000 đồng. Honda Vision thuê ngày 200.000 đồng. Các mức khác ở bảng giá. Tiền cọc, giấy tờ và điều kiện về độ tuổi người thuê, hãy hỏi và xác nhận qua số 0942 467 674 trước khi ký.
Tóm lại: bốn việc cho một sáng rét
- Rét đậm, gió mạnh: hoãn hoặc nhờ người đi thay; không ra đường trước 6 giờ.
- Dậy từ từ, uống thuốc đúng đơn, không rượu.
- Che kín đầu, cổ, ngực; mũ bảo hiểm vẫn cài chắc.
- Tê một bên, méo miệng, nói khó: dừng hẳn, gọi 115.
Các bài khác về cơ thể người lái có ở chuyên mục sức khỏe khi lái xe, kỹ năng đi đường nói chung ở mục kỹ năng.