Một vạt áo mưa cuốn vào bánh xe máy có thể khựng bánh sau chỉ trong hai vòng quay, và cú mất lái theo sau không kém một cú va chạm nhẹ. Trên xe cho thuê, tình huống này hay gặp hơn nữa, vì người đi không quen chỗ để đồ trên xe lạ, lại thường vội khi trời mưa. Bài này viết theo hai phần: xử lý khi dây, quai đã kẹt vào, và cách mặc, đeo, buộc đồ để chuyện này không xảy ra ngay từ đầu.
Áo mưa cuốn vào bánh xe máy: chuyện nhỏ, hậu quả không nhỏ
Thứ cuộn vào bánh không chỉ có áo mưa. Danh sách dài hơn bạn nghĩ: quai balo, dây túi nilon, khăn choàng, dây sạc dự phòng rớt khỏi cốp, mũ áo mưa thả bay, và vạt áo ngoài. Điểm chung của cả nhóm: một đầu bị bánh sau quấn lấy, đầu còn lại vẫn nối với người bạn. Khi bánh quay, vật bị quấn ngày càng ngắn, và lực kéo truyền thẳng về phía người cầm đầu kia.
Hậu quả theo ba mức. Nhẹ, xe giật rồi khựng bánh, bạn ghì lái được, vật rách tuột. Trung bình, xe lệch hẳn sang một bên vì bánh sau khóa cứng, té là điều khó tránh khi đang trên ba mươi ki lô mét một giờ. Nặng, vật quấn quanh cổ hoặc cổ tay, kéo bạn rơi khỏi yên theo chiều ngược xe. Với người chở thêm ngồi sau, chân đạp vào vạt áo còn dễ gây mất lái hơn.
Khi dây đã kẹt: ba bước xử lý, đừng kéo ngược
Bước một: giữ lái theo hướng thẳng, bóp phanh sau từ từ chứ không bóp cứng một phát, vì bánh sau đang bị vướng, phanh gấp làm xe quay ngang. Bước hai: khi xe chậm hẳn, tấp vào lề ngay lập tức, tắt máy, dựng chống chân rồi mới lảng ra phía sau xem. Bước ba: cắt, đừng kéo. Dùng dao nhỏ cắt vật, hoặc tháo chốt bánh nếu vật quấn sâu, chọn cách nào nhanh hơn lúc đó, nhưng đừng đứng giật ngược lại, vì dây quấn quanh trục càng giật càng siết, và tiếng lục cục mà bạn nghe là bạc bánh đang chịu lực sai.
Sau khi tháo, kiểm tra ba điểm trước khi chạy tiếp: bánh sau còn quay trơn không khi đẩy xe, dây xích còn thẳng hàng không nếu vật cuộn qua vùng xích, và phanh sau còn ăn không. Vật đã từng quấn quanh trục bánh đôi khi kéo lệch cả cụm phanh. Nếu bánh quay nặng, nghe tiếng cọt kẹt, đừng tiếp tục chuyến dài, gọi cửa hàng mô tả đúng hiện vật đã cuộn vào đâu, theo cách trình bày đã tóm lược trong trang sự cố khi thuê xe.
Một tình huống điển hình ở Hà Nội: mưa lớn cuối giờ chiều trên đường Xuân Thủy, áo mưa hai tấm bị gió lật vạt trước, bạn một tay giữ ga một tay ép vạt áo, và trong một giây lơ đãng, vạt trước tuột tay quấn vào vành bánh sau. Xe giật, bánh khựng, may mắn là tốc độ lúc đó chỉ hai mươi ki lô mét một giờ nên bạn ghì lái đứng lại được. Cùng tình huống trên đường vành đai với tốc độ gấp đôi, kết quả thường là một cú trượt ngang giữa đường ướt. Chi tiết đáng nhớ của câu chuyện là cả hai đều phòng được bằng một động tác nhỏ: siết dây eo áo mưa trước khi lăn bánh.
Ai hay gặp nhất: người đi mưa và người chở đồ
Trời mưa là mùa cao điểm của loại sự cố này. Áo mưa dạng hai tấm, vạt trước bay theo gió, để hở một góc là bánh sau tìm thấy. Người chở thêm dùng áo mưa lớn che hai người, phần vải dư phía dưới thả gần vành bánh. Balo đeo sau lưng, quai thừa đong đưa, một lần gập người đổ xe là quai chạm bánh. Túi nilon treo vào cặp ba càng, dây nilon giãn dài đong đưa ngang bánh sau. Chỉ cần một trong các đầu này gần bánh, đường trơn và tốc độ vài chục ki lô mét là đủ.
Một nhóm dễ gặp nữa: người đi chở nguyên liệu, giấy tờ, hộp quà bằng túi buộc lỏng trên càng sau. Với người thuê xe đi công việc giao hàng, càng sau là chỗ thuận tay nhất, cũng là chỗ nguy nhất nếu dây còn dư.
Với người ngồi sau, ba quy ước riêng nên thống nhất trước khi khởi hành. Một, chân không đạp vào mép áo mưa chung, vì vạt áo ghim dưới bàn đạp là cách quấn nhanh nhất. Hai, túi xách để trước bụng hoặc giữa hai người, không đeo lệch bên hông thả quai xuống. Ba, nếu nghe tiếng cọ sát bất thường từ phía sau, gõ vai ra hiệu dừng ngay thay vì ngoái nhìn, vì tiếng cọ đầu tiên là lúc vật mới chạm, chưa quấn, và dừng được lúc đó là may mắn lớn nhất.
Phòng tránh: mặc đúng, đeo đúng, buộc đúng
Với áo mưa, chọn dạng hai tấm có vạt sau ngắn, mặc xong siết dây eo, vạt sau nhét vào giữa mình và yên, không thả lơ lửng. Cà vạt áo ngoài buộc gọn, khăn cuộn bỏ cốp. Với balo, đeo hai quai đều, kéo hết dây để balo áp sát lưng, không đeo một quai; nếu balo to, buộc thêm dây ngang bụng giữ chặt. Với túi, dây nilon buộc xong cuộn phần dư vào nút buộc, không để đuôi thõng; tốt hơn là dùng móc treo cố định vào hai bên hông xe.
Trên xe cho thuê, một vòng kiểm tra ba mươi giây trước khi lăn bánh: nhìn xuống bánh sau xem có vật nào thõng gần vành không, cốp đóng kín chưa, dây mũ còn buộc chặt chưa. Vòng kiểm tra này nằm chung trong danh mục kiểm xe lúc nhận và giữa kỳ đã ghi trong trang nhận xe & trả xe. Các dòng xe có cốp lớn, gắn đồ an toàn hơn khi đi mưa, đã được tóm tắt trong trang thuê xe máy, chọn dòng có cốp sâu giúp bạn đỡ phụ thuộc vào dây buộc ngoài.