Vẹo cổ có nên đi xe máy là câu hỏi có thể nảy ra vào buổi sáng sau một đêm ngủ sai tư thế, khi chỉ quay đầu hay xoay người đã thấy đau. Bài không điều trị, không nêu tên bệnh và không đoán nguyên nhân cơn đau; bài chỉ bàn việc kiểm tra được ngay tại chỗ: có nhìn gương và liếc sang hai bên thoải mái không, nếu không thì chọn cách nào thay cho tự lái.
Vẹo cổ có nên đi xe máy: khó quay đầu thì khó nhìn gương và điểm mù
Ở nội thành Hà Nội, xe có thể áp sát từ nhiều phía, nên người lái dựa vào hai việc: nhìn gương và liếc sang hai bên. Gương chỉ cho thấy một phần phía sau, phần còn lại là điểm mù. Cổ cứng hay lưng đau làm cả hai việc khó hơn: khó nhìn gương cho đủ, khó liếc kiểm tra bên cạnh, khó giữ tư thế ngồi và cầm lái cho thoải mái.
Các hướng dẫn của cơ sở y tế nước ngoài cho người đau cổ mà bài đọc được (theo tóm tắt, chưa đọc toàn văn) cùng nhắc: không quay đầu quan sát được thì chưa nên lái. Chúng chủ yếu viết cho ô tô, nên bài chỉ mượn ý ấy làm nguyên tắc thận trọng.
Thử ở chỗ vững trước khi nổ máy: để quyết định, không phải bài tập
Trước khi nổ máy, hãy thử ở chỗ vững: ngồi trên ghế chắc, xoay đầu chậm sang từng bên đến mức còn thoải mái rồi liếc mắt như khi nhìn gương. Không ép, không giật, không ngửa ra sau. Đây là phép thử để quyết định đi hay không, không phải bài tập chữa cổ; bài không hướng dẫn xoa bóp, chườm hay thuốc.
Dừng thử ngay nếu đau nhói, tê, chóng mặt hay thấy yếu ở tay. Không liếc được hai bên mà phải gồng người là chưa qua phép thử. Người đau lưng khó xoay người thử tương tự trên yên xe đã đỗ vững, chưa nổ máy: đặt hai tay lên tay lái và xem tư thế ấy có thoải mái không.
Chỉnh gương khi xe đã đỗ vững: chỉ chỉnh nhẹ, không tháo, không sửa
Nếu qua được phép thử, hãy chỉnh gương cho vừa tầm nhìn khi xe đã đỗ vững ở chỗ được phép, chưa nổ máy: ngồi đúng tư thế như khi lái, xoay nhẹ từng gương bằng tay, không tháo, không bẻ mạnh, không tự sửa.
Các hướng dẫn lái xe mà bài đọc được (theo tóm tắt, chưa đọc toàn văn) nhắc quay đầu liếc qua vai vì gương chỉnh đúng vẫn có vùng khuất; bài không hướng dẫn thao tác đó và không kết luận từng thao tác có phù hợp quy định hay không. Điều 33 khoản 3 điểm e liệt kê trong các hành vi không được thực hiện cụm “quay người về phía sau để điều khiển xe”, nên bài không khuyên quay người hay xoay lưng nhìn ra sau khi xe đang chạy.
Chưa nhìn gương thoải mái thì nhờ người chở, gọi xe hoặc hoãn
Khi chưa qua phép thử, cách đỡ rủi ro nhất là chưa tự lái: nhờ người thân hoặc bạn bè chở, gọi xe công nghệ hoặc taxi, hoặc hoãn việc định làm. Người ngồi sau xe máy vẫn phải đội mũ bảo hiểm và cài quai đúng quy cách, vì Điều 33 khoản 2 áp dụng cả với người được chở.
Nếu bắt buộc phải đi: đoạn ngắn, quen, chạy chậm, dừng sớm
Bài không khuyến khích đi; phần này dành cho người không còn lựa chọn khác. Lựa chọn thận trọng của bài, không phải mốc y khoa: đoạn ngắn, đường quen, chạy chậm hơn thường lệ, và dừng sớm ở chỗ được phép khi đau tăng, tê hoặc khó nhìn gương. Đừng lên vỉa hè cho nhanh: Điều 77 khoản 1 ghi “Lòng đường được sử dụng cho mục đích giao thông; vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ.”
Về quan sát, Điều 12 khoản 3 yêu cầu người điều khiển phương tiện “phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn” trong những trường hợp luật liệt kê, trong đó điểm c có “Chuyển hướng xe chạy”. Bài không kết luận điều này áp dụng ra sao với người đang đau cổ.
Đau lan xuống tay, tê, yếu hoặc sau va chạm: gặp bác sĩ
Các tài liệu y tế về đau cổ mà bài đọc được (theo tóm tắt, chưa đọc toàn văn) cùng nhắc đi khám khi cơn đau lan xuống tay, khi có tê hoặc yếu ở tay, khi đau xuất hiện sau va chạm hay ngã, và khi cổ cứng đi kèm đau đầu dữ dội hoặc sốt. Bài không đoán nguyên nhân; đây là các dấu hiệu cần nhân viên y tế đánh giá. Đau kéo dài hoặc tăng lên cũng nên hỏi bác sĩ.
Nếu có dấu hiệu nặng như khó thở, đau ngực, yếu liệt một bên, lú lẫn hay ngất, hãy gọi cấp cứu 115 hoặc nhờ người bên cạnh gọi giúp; đang ngồi trên xe thì dừng hẳn ở chỗ được phép trước. 115 là đầu số cấp cứu y tế mà bài đọc được (theo tóm tắt, chưa đọc toàn văn); hãy kiểm lại đầu số hiện hành, bài không nêu số nào khác.
Xe thuê khi cổ cứng: đừng chạy vội để kịp giờ trả
Tiệm cho thuê xe ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, mở cửa từ 09:00 đến 21:00, không giao hay nhận xe ngoài giờ. Nếu hôm hẹn nhận xe mà cổ đang cứng, hãy gọi 0942467674 trong giờ mở cửa để hỏi cách sắp xếp lại; đổi giờ hay để xe lại đều phải xác nhận trực tiếp, bài không hứa tiệm làm được điều nào.
Nếu đau tăng giữa chuyến, đừng chạy vội để kịp 21:00: dừng ở chỗ được phép, nhờ người đón, gửi xe ở chỗ có biển hoặc có người trông, khóa cổ, mang chìa theo người, chụp ảnh biển số và chỗ đỗ, rồi gọi tiệm trong giờ mở cửa để hỏi cách xử lý xe. Xem thêm nhận, trả xe, sự cố khi thuê xe và trang liên hệ.
Luật nêu gì về sức khỏe của người lái
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (theo bản hợp nhất) ghi ở Điều 59 khoản 2: “Người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải bảo đảm điều kiện sức khỏe phù hợp với từng loại phương tiện được phép điều khiển.” Luật chỉ nêu điều kiện chung và giao Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tiêu chuẩn; bài không nêu tiêu chuẩn cụ thể hay kết luận người đang vẹo cổ hoặc đau lưng có đáp ứng điều kiện ấy không.
Nội dung trên là thông tin chung, có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý hay y tế riêng. Nguyên văn các điều luật có tại cổng thông tin của Chính phủ; các quy tắc giao thông khác nằm ở mục quy định giao thông.
Tóm lại
Cổ cứng hoặc lưng đau làm khó nhìn gương và liếc hai bên: thử ở chỗ vững trước khi nổ máy, chưa ổn thì nhờ người chở, gọi xe hoặc hoãn; đau lan xuống tay, tê, yếu hay sau va chạm thì gặp bác sĩ. Xem thêm chuyên mục sức khỏe khi lái xe và mục kỹ năng.