Xe máy điện không có tiếng máy là điểm dễ chịu với người lái, nhưng với người xung quanh thì đó là mất đi tín hiệu họ quen dùng nhất để biết có xe đang tới. Trong ngõ nhỏ, chợ buổi sáng hay lối ra bãi gửi xe ở Hà Nội, một chiếc xe êm có thể xuất hiện sau lưng người đi bộ mà không ai hay. Bài này dành cho người thuê xe máy điện lần đầu: ai dễ không nghe thấy bạn, luật nói gì về còi, cách bù phần tiếng máy còn thiếu.
Xe máy điện không có tiếng máy: người xung quanh mất tín hiệu nào
Ở phố đông, tai là giác quan báo sớm: tiếng máy cho người đi bộ biết có xe sau lưng trước khi họ kịp nhìn. Theo tóm tắt các nguồn tham khảo, phần lớn viết về ô tô điện, người đi bộ khó nhận ra xe điện đang tới khi xe chạy chậm, và ở nhiều nước ô tô điện đã phải phát âm thanh cảnh báo ở tốc độ thấp. Nguồn không hoàn toàn thống nhất: một nghiên cứu của Hà Lan cho rằng ở tốc độ vừa phải, tiếng lốp và mặt đường mới là nguồn ồn chính của mọi loại xe. Bài chưa thấy nguồn riêng cho xe máy điện ở Hà Nội; trang giới thiệu của tiệm chỉ mô tả xe máy điện là vận hành êm. Cách an toàn là coi như người khác không nghe thấy bạn.
Những người dễ không nghe thấy bạn nhất:
-
Người đi bộ quay lưng, đang chọn hàng hoặc cúi nhìn điện thoại; người đeo tai nghe.
-
Trẻ nhỏ chạy ra từ cổng nhà hay quầy hàng. Điều 30 khoản 2 điểm a viết “Trẻ em dưới 07 tuổi khi đi qua đường phải có người lớn dẫn dắt”, nhưng trẻ vẫn có thể thoát tay người lớn trong một nhịp.
-
Người cao tuổi và người khiếm thị. Điều 30 khoản 2 điểm c nói người khiếm thị “phải có người dẫn dắt hoặc có công cụ để báo hiệu cho người khác nhận biết là người khiếm thị”. Một báo cáo của Úc về xe điện nêu nhiều người khiếm thị được hỏi từng va chạm hay suýt va chạm.
-
Người đạp xe, dắt xe đạp hay đi xe máy khác không ngoái lại, vì họ cũng đoán xe phía sau bằng tai.
-
Người lái ô tô đang lùi khi cửa kính đóng. Điều 16 khoản 1 yêu cầu người lùi xe “phải quan sát hai bên và phía sau xe”, nhưng một chiếc xe nhỏ im lặng vẫn có thể nằm ngoài tầm nhìn đó.
Luật nói gì về còi, đèn và nơi đông người
Bản hợp nhất Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ không có điều riêng cho xe êm; các điều dưới đây là quy tắc chung.
Còi là công cụ có giới hạn. Điều 21 khoản 1 điểm a cho dùng còi “khi xuất hiện tình huống có thể mất an toàn giao thông”. Khoản 2 ghi “Không sử dụng còi liên tục” và “không sử dụng còi trong thời gian từ 22 giờ ngày hôm trước đến 05 giờ ngày hôm sau trong khu đông dân cư”, trừ xe ưu tiên. Theo cách đọc của bài, còi nhẹ không thể thay tiếng máy suốt quãng đường; trong khung giờ đó phải dựa vào giảm tốc sớm, đèn và ánh mắt.
Điều 20 khoản 1 yêu cầu người lái “phải bật đèn chiếu sáng phía trước” trong khung giờ tối hoặc khi thời tiết hạn chế tầm nhìn. Đừng dùng nháy đèn để báo cho người đi bộ: Điều 14 khoản 5 xếp “báo hiệu nhấp nháy bằng đèn chiếu sáng phía trước hoặc còi” vào tín hiệu xin vượt, nên người đi xe phía trước có thể hiểu thành lời xin vượt.
Điều 12 khoản 3 yêu cầu “quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn” ở nhiều nơi, trong đó điểm e nhắc “khu vực đông dân cư, chợ”.
Ngõ, chợ, cổng và bãi gửi xe: ba chỗ cần chậm hơn
-
Cửa ngõ và góc khuất. Chậm trước khi nhìn thấy người, không phải sau. Góc tường, cổng nhà đang mở và người đứng nói chuyện giữa lối vừa che người đi bộ khỏi tầm nhìn của bạn, vừa che bạn khỏi họ. Lối chỉ đủ một xe mà có người nép tường thì dừng cho họ qua.
-
Chợ buổi sáng. Người ta quay người đột ngột, lùi lại nhường nhau, tay xách túi nặng, tiếng loa át mọi tiếng khác. Hãy đi chậm tới mức dừng được ngay trong đoạn đường nhìn thấy.
-
Cổng, hầm và bãi gửi xe. Người dắt xe ra, trẻ chạy theo bố mẹ, ô tô lùi. Dừng xa đuôi ô tô đang lùi thay vì luồn qua khoảng trống phía sau.
Cách đi khi bạn là chiếc xe không ai nghe thấy
-
Giả định chưa ai biết bạn tới cho tới khi họ quay lại nhìn bạn.
-
Giảm tốc sớm, chừa khoảng cách bên hông và phía sau. Nhả ga từ trước cửa ngõ, đầu chợ, cổng bãi, đừng đợi tới sát lưng người đi bộ.
-
Nhìn người và đợi phản ứng. Người quay lưng, cúi đầu hay đang nói chuyện coi như chưa biết bạn tới; chưa rõ họ có thấy hay không thì dừng.
-
Một tiếng còi ngắn, sớm, rồi vẫn chậm. Không bấm liên tục, không bấm sát lưng vì người ta hốt hoảng và có thể bước sai hướng. Sau tiếng còi, đừng tăng ga vì nghĩ họ đã biết.
-
Bật đèn và báo xi nhan sớm để người khác thấy bạn khi không nghe được xe.
-
Giữ cho tai bạn còn làm việc. Điều 33 khoản 3 điểm c cấm người lái xe máy “Sử dụng ô, thiết bị âm thanh, trừ thiết bị trợ thính”. Bài không kết luận mọi loại tai nghe thuộc điểm này, nhưng xe êm thì tai bạn cũng cần nghe tiếng còi và tiếng gọi.
-
Thử ở chỗ vắng trước. Làm quen tay ga, còi và đèn ở chỗ rộng, ngoài làn xe chạy, rồi mới vào khu đông. Lộ trình tập có trong bài quen ngồi sau xe máy nhiều năm, nay tự cầm lái.
Người thuê xe máy điện lần đầu: hỏi gì trước khi đi
Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00 và không nhận hay giao xe ngoài giờ. Trang dịch vụ của tiệm có nhóm xe máy điện, giá liên hệ để kiểm tra giá hiện tại; bài không nêu mẫu xe hay giá. Hãy gọi 0942467674 trong giờ mở cửa để hỏi mẫu nào đang cho thuê, cách dùng còi và đèn của xe đó, và loại xe thuộc nhóm nào theo luật. Điều 34 khoản 1 điểm g mô tả xe gắn máy chạy điện theo công suất; xe khác có thể thuộc nhóm khác với giấy phép khác.
Giấy tờ, đặt cọc, hỗ trợ ngoài giờ hay thuê qua đêm đều cần hỏi và xác nhận trực tiếp.
Tóm lại
Xe êm không phải xe vô hình: giảm tốc sớm, nhìn người, còi ngắn khi cần, bật đèn. Xem thêm nhóm bài tình huống giao thông, mục kỹ năng lái cơ bản, chuyên mục kỹ năng, mục thuê xe hoặc trang liên hệ.
Điều luật trích theo Luật số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay thế huấn luyện hoặc tư vấn chuyên môn.