Nhiều phố nhỏ ở Hà Nội về chiều chỉ còn một lòng đường hẹp kẹp giữa hai hàng ô tô đỗ kín. Xe máy qua xe đỗ ven đường ở đó trông thông thoáng, nhưng chỉ cần một cánh cửa bật mở, một người bước ra giữa hai xe hoặc một chiếc ô tô nhích bánh là khoảng trống biến mất trong tích tắc. Bài này giúp bạn nhận ra vùng nguy hiểm sát xe đỗ, rồi chọn khoảng cách, tốc độ và hướng nhìn để đi qua yên ổn hơn.
Xe máy qua xe đỗ ven đường: vùng nguy hiểm nằm sát thân xe
Chỗ dễ xảy ra chuyện nhất không phải chiếc ô tô mà là dải hẹp ngay cạnh nó. Đó là nơi cánh cửa có thể quét ra, nơi người bước xuống và nơi một chiếc xe bất ngờ lách ra lòng đường.
Ô tô ở ta thường đỗ sát lề phải, nên cửa phía người lái, cánh cửa được mở nhiều nhất, quay thẳng ra làn xe máy đang chạy. Người trong xe lại hay không nhìn gương. Họ vừa tới nơi, đang nghĩ chuyện đón con hay nghe điện thoại, tay đã đặt lên khóa cửa. Với họ đó chỉ là một cánh cửa. Với bạn, nó là tấm chắn cứng bất ngờ nằm ngang tay lái, và xe máy va vào thường ngã về phía làn đang có xe chạy.
Ba tình huống hay gặp bên hàng xe đỗ
Cửa xe bật mở
Hay gặp nhất ở chỗ xe vừa tấp vào lề: xe công nghệ trả khách, taxi, xe đón người trước cổng cơ quan. Cửa thường mở nhanh và mở rộng chứ hiếm khi hé từ từ. Người ngồi ghế sau cũng mở cửa, và họ còn ít nhìn gương hơn tài xế.
Người bước ra giữa các xe
Người đi bộ muốn sang đường thường chui qua đúng khe hở giữa hai ô tô đỗ, vì đó là chỗ họ thấy trống. Họ nhìn một bên rồi bước, trong khi xe máy bị thân ô tô che khuất. Trẻ nhỏ và người xách đồ nặng hay bước ra rất bất ngờ. Cảnh này lặp lại gần như mỗi chiều ở cổng trường, như đã nói trong bài về qua khu vực trường học lúc tan học.
Xe đột ngột xuất phát
Ô tô đỗ ven đường có thể nhả phanh và nhích ra bất cứ lúc nào. Người lái nhiều khi chỉ liếc gương một lần trước khi bẻ lái, mà xe máy đang lọt vào điểm mù. Xe lùi ra khỏi chỗ đỗ cũng vậy: thân xe dài, tầm nhìn phía sau hạn chế.
Tránh cửa xe mở khi đi xe máy: chừa khoảng cách bằng độ mở một cánh cửa
Một quy tắc dễ nhớ: đi cách thân xe đỗ ít nhất bằng độ mở hết cỡ của một cánh cửa, rồi chừa thêm một chút để nếu có ngã thì bạn không ngã vào gầm hay thân xe. Cánh cửa ô tô mở rộng thường vươn ra xa hơn nhiều so với cảm giác khi nhìn từ đằng xa, nên hãy ước lượng dư ra thay vì thiếu.
Nhiều người đi sát xe đỗ ven đường vì thấy như vậy tránh xa dòng xe chạy. Thực ra đó là đổi nguy cơ này lấy nguy cơ khác, và nguy cơ sát thân xe lại khó thấy trước hơn. Nếu lòng đường đủ rộng, cứ nhích ra xa hàng xe đỗ. Nếu không đủ chỗ để vừa giữ khoảng cách này vừa tránh xe ngược chiều, vấn đề không nằm ở chuyện lách khéo mà ở chỗ bạn cần chậm lại.
Trên đường nhiều làn, hãy rời dải sát xe đỗ từ sớm, trước khi tới hàng xe, thay vì né vào phút chót. Nhịp dịch ra cho mượt có trong bài chuyển làn đúng cách trên đường nhiều làn xe máy.
Tốc độ khi lướt qua: đủ chậm để dừng trong tầm nhìn
Không có một con số tốc độ dùng cho mọi phố, nên hãy dùng phép thử này: nếu ngay lúc này cánh cửa bên cạnh bật mở hoặc có người bước ra, bạn có dừng được trước khi tới chỗ đó không. Nếu câu trả lời là không chắc, bạn đang chạy nhanh hơn mức đoạn phố cho phép.
Vài thói quen nhỏ giúp phép thử này dễ đạt hơn:
- Đặt hờ ngón tay lên cần phanh khi vào đoạn có xe đỗ hai bên.
- Khi phanh gấp, bóp đều cả hai phanh, tránh giật mạnh một bên dễ làm xe chao.
- Bóp một tiếng còi ngắn khi thấy bóng người ngồi trong xe, như lời báo “có xe máy đang tới”.
- Giảm tốc trước khe hở giữa hai xe đỗ, đừng đợi người bước ra mới giảm.
Nếu đang chạy xe mới thuê, cảm giác phanh có thể khác xe quen tay, nên hãy xem bài làm quen xe máy lạ trước khi lên đường để thử phanh ở chỗ vắng trước khi vào phố đông.
Đọc dấu hiệu bằng ánh mắt trước khi tới gần
Phần lớn bất ngờ ở hàng xe đỗ đều có dấu hiệu báo trước, chỉ là ta không nhìn đúng chỗ. Đừng dán mắt vào đuôi chiếc xe ngay trước mặt. Hãy nhìn xa hơn vài xe và quét qua cả hàng kính. Những dấu hiệu nên tập để ý:
- Bóng người trong xe. Nhìn xuyên qua kính sau và kính cửa sổ. Một cái đầu hay bờ vai nghiêng về phía cửa thường nghĩa là người đó sắp mở.
- Đèn xe. Đèn phanh sáng, đèn lùi màu trắng hay xi nhan nháy báo xe sắp xuất phát. Đèn trong khoang xe bật lên có thể là cửa vừa mở hoặc sắp mở.
- Xe vừa tấp vào. Ngay sau khi xe dừng là lúc người trong xe dễ mở cửa nhất.
- Bánh xe. Bánh bẻ về phía lòng đường thường nghĩa là xe chuẩn bị ra.
- Gầm xe. Qua khe giữa gầm xe và mặt đường, bạn có thể thấy đôi chân người đứng bên kia trước khi thấy cả người.
Đêm và trời mưa làm khó hơn. Kính ô tô phản chiếu đèn đường hoặc mờ hơi nước, bóng người bên trong khó thấy, nên cần giảm tốc thêm so với ban ngày.
Khi phố hẹp, xe ngược chiều tới và không còn chỗ né
Hình dung một ngõ nhỏ ở khu phố cổ hay khu tập thể cũ, hai hàng ô tô đỗ sát nhau, ở giữa vừa đủ chỗ hai xe máy tránh nhau. Đây là đoạn khó nhất vì bạn không thể vừa xa xe đỗ vừa xa xe ngược chiều.
Cách đơn giản là nhìn xa tới cuối đoạn phố. Thấy xe ngược chiều đang vào thì giảm tốc từ sớm, để hai bên gặp nhau ở chỗ phố rộng hơn hoặc chỗ không có xe đỗ, thay vì gặp ngay giữa hàng xe.
Phản xạ tệ nhất khi cánh cửa bật mở là bẻ gấp tay lái sang làn đối diện, nơi có thể là xe ngược chiều hoặc chiếc xe phía sau đang bám sát. Phanh đều, giữ tay lái thẳng thường hạn chế rủi ro hơn một cú né giật.
Ba thói quen cho mỗi lần qua hàng xe đỗ
Mỗi lần vào đoạn phố có xe đỗ, hãy tự nhắc ba việc theo thứ tự: nhìn xa trước, chừa chỗ bên hông, rồi chậm đủ để dừng. Làm lặp lại vài tuần, mắt bạn sẽ tự quét kính xe và tay tự đặt lên phanh mà không cần nghĩ.
Tối nay thử chọn một phố nhỏ quen thuộc và chạy chậm qua một lượt, chỉ để quan sát xem có bao nhiêu xe còn người ngồi trong, bao nhiêu khe hở giữa hai xe đỗ. Để đọc nối tiếp các bài về quan sát và giữ khoảng cách, ghé chuyên mục kỹ năng lái cơ bản, và xem toàn bộ hướng dẫn lái xe tại mục kỹ năng.