Tay ga bị kẹt khi đang chạy là tình huống hiếm: bạn buông tay mà xe vẫn lao đi với tốc độ cũ, thậm chí còn nhanh thêm. Hiếm không có nghĩa là nên để đến lúc xảy ra mới nghĩ, vì người chưa từng hình dung trước thường hoảng, vặn đi vặn lại tay nắm hoặc cứ nhìn xuống tay phải. Bài này đi qua từng bước theo đúng thứ tự, kèm một việc nhỏ nên làm ngay lúc nhận xe: tìm và thử công tắc tắt máy.
Tay ga bị kẹt khi đang chạy: buông tay mà xe không chậm lại
Bình thường, khi bạn buông ga, tay nắm tự quay về vị trí đóng và xe chậm dần theo đà. Khi ga kẹt thì ngược lại: tay nắm không về, động cơ vẫn kéo xe đi, tiếng máy giữ nguyên hoặc gằn lên. Nhiều người nghĩ mình quên nhả tay, thử buông, vặn lại, buông lần nữa và mất những khoảnh khắc quý giá.
Hãy tự đặt một mốc nhận biết rõ ràng: đã buông tay mà xe không chậm, đó là ga kẹt, không phải do đoạn dốc hay do bạn nhả chưa hết. Thử xoay tay nắm về vị trí đóng một lần thật nhanh thì chấp nhận được. Nếu nó không về, sang bước tiếp theo, đừng thử lần hai.
Xe máy bị kẹt ga phải làm gì: bốn việc theo đúng thứ tự
Người đang hoảng không đọc nổi đoạn văn dài, nhưng nhớ được bốn việc ngắn.
- Giữ bình tĩnh, giữ thẳng tay lái. Hai tay nắm chắc, mắt nhìn xa phía trước, không nhìn xuống tay ga. Giật tay lái hoặc chao người là cách nhanh nhất biến sự cố thành va chạm.
- Bóp phanh đều tay, cả phanh trước lẫn phanh sau. Phanh hoạt động độc lập với ga nên vẫn có tác dụng. Tăng lực dần, không giật. Động cơ vẫn kéo nên xe giảm tốc chậm hơn bình thường, đừng nản mà buông phanh giữa chừng.
- Tắt máy. Khi xe đã chậm bớt và tay lái ổn định, ngắt động cơ bằng công tắc tắt máy. Đừng đợi xe dừng hẳn mới tắt, vì thứ đang giữ cho xe chạy chính là động cơ.
- Bật xi nhan, tấp vào lề rồi dừng. Xe còn đà, hãy dùng đà ấy để lăn vào chỗ an toàn thay vì cố phanh chết giữa đường.
Phanh và tắt máy gần như đi liền nhau. Nếu phía trước xe đang dày, bạn có thể tắt máy ngay rồi phanh, miễn là không rời tay khỏi tay lái. Thứ tự xê dịch chút ít theo hoàn cảnh, nhưng việc cắt động cơ không nên bị bỏ sót.
Công tắc tắt máy hay chìa khóa: chọn gì lúc gấp
Nhiều dòng xe có công tắc tắt máy nằm ở cụm tay phải, gần tay ga, bấm hoặc gạt được bằng ngón cái mà không phải rời tay lái. Vị trí, hình dạng và việc có hay không còn tùy dòng xe, nên đừng đoán. Hãy hỏi người giao xe rồi tự chạm tay vào ngay khi nhận xe.
Nếu xe không có công tắc riêng, phương án thay thế là chìa khóa điện. Khi đó hãy hỏi cách tắt đúng với chiếc xe này, và đặc biệt hỏi vị trí nào trên ổ khóa tuyệt đối không được vặn khi xe còn đang chạy.
Có thêm một lý do để ưu tiên công tắc: tắt bằng chìa khóa thường cắt luôn phần điện, nghĩa là đèn phanh và xi nhan cũng có thể tắt theo, người đi sau khó đoán bạn đang giảm tốc. Mỗi dòng xe một khác, nên hãy xác nhận trực tiếp thay vì tin vào suy đoán, kể cả của bài viết này.
Hai tình huống ở Hà Nội và cách chọn chỗ dừng
Tình huống thứ nhất: bạn chạy trên đoạn đê ven sông Hồng, đường thẳng và xe thưa. Có nhiều khoảng trống nên bạn kịp phanh đều, tắt máy rồi để xe lăn sát mép phải. Dù vắng, trên đê vẫn có người tập thể dục và xe đạp chạy chậm, nên đừng phanh quá gắt đến mức trượt bánh.
Tình huống thứ hai: trục đường lớn giờ tan tầm, xe dày đặc, khó tấp ngay vào lề. Hãy bóp phanh sớm để đèn phanh báo cho xe sau, tắt máy, rồi bật xi nhan và nhích dần sang phải theo nhịp dòng xe, mỗi lần một làn. Khoảng cách với xe phía trước càng rộng thì bạn càng có chỗ xử lý, đúng như nguyên tắc trong bài giữ khoảng cách an toàn khi đi xe máy.
Còn nếu sự cố xảy ra khi bạn chạy chậm trong ngõ nhỏ khu phố cổ, người đi bộ rất gần, thì tắt máy ngay là ưu tiên, vì ở tốc độ thấp xe vẫn đủ lực làm người ta bị thương.
Buổi tập ngày đầu: quen công tắc trước khi cần đến
Thao tác lúc gấp chỉ làm được nếu tay đã quen từ trước. Khi nhận xe, hãy dành vài phút cho những việc sau, ở nơi an toàn.
- Tìm công tắc bằng tay, không bằng mắt. Ngồi trên xe, hai tay ở tay lái, ngón cái chạm vào công tắc nhiều lần cho tới khi không cần nhìn xuống.
- Thử một lần cho biết. Khi xe đứng yên và chống chắc, nổ máy rồi bấm công tắc để biết động cơ tắt ra sao và đèn nào còn sáng.
- Tập chạy rất chậm ở bãi trống. Phanh nhẹ, bấm công tắc, cảm nhận xe tự trôi khi không còn động cơ. Chỉ tập ở nơi vắng, đừng thử trên đường đông.
- Kiểm tra nhả ga. Vặn nhẹ tay ga rồi buông, tay nắm phải tự về êm, không ken. Xoay tay lái hết trái, hết phải xem tay ga có thay đổi không. Thấy bất thường thì báo cửa hàng và đổi xe.
Những thao tác này nằm gọn trong quy trình làm quen xe máy lạ trước khi lên đường và chỉ thêm chưa tới chục phút cho buổi nhận xe. Đổi lại, nếu tình huống hiếm kia xảy ra, ngón cái của bạn đã biết phải làm gì.
Sau khi xe dừng: kiểm tra gì, báo ai
Dừng xe không có nghĩa là xong. Hãy chống xe ở chỗ không cản đường, bản thân đứng xa mép đường, và đừng nổ máy lại ngay chỉ vì thấy tay ga “có vẻ ổn rồi”.
Nhìn xem có gì vướng ở cụm tay lái không: găng tay rộng, vạt áo mưa, quai túi hay đồ treo. Thấy rõ vật vướng thì gỡ ra rồi thử buông ga xem tay nắm có tự về không. Không thấy gì, hoặc tay ga vẫn nặng, hãy dừng chuyến đi ở đó. Không tự tháo hay chỉnh dây ga vì đây là bộ phận ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn. Hãy nhờ thợ kiểm tra, và với xe thuê thì báo cửa hàng trước khi tự xử lý. Nếu bạn đang đi xe của Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, hãy gọi 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00.
Những thứ hay làm vướng tay ga
Phần lớn tình huống kẹt do người đi xe tự gây ra là vì đồ vật. Vài thói quen nhỏ giúp hạn chế rủi ro: không treo túi nặng hay đồ lủng lẳng vào tay lái, chọn găng tay vừa tay, kéo gọn tay áo mưa để không trùm lên cụm ga. Nếu định gắn thêm phụ kiện lên xe, hãy đọc bài gắn phụ kiện lên xe thuê, điều nào nên làm, điều nào phải hỏi trước khi tự ý lắp.
Ở lần nhận xe tới, hãy đặt ngón cái lên công tắc tắt máy và nhắc lại trong đầu: bình tĩnh, phanh, tắt máy, tấp lề. Để đọc nối tiếp các bài về phản xạ và kiểm soát xe, ghé chuyên mục kỹ năng lái cơ bản hoặc xem toàn bộ hướng dẫn tại mục kỹ năng.