Cho người khác mượn xe thuê là tình huống dễ gặp nhất trong các chuyến đi nhóm: bạn đứng tên thuê xe, chiều bạn bè hoặc người thân xin mượn chạy một đoạn, và chẳng ai nghĩ đó là chuyện cần thỏa thuận. Nhưng theo hợp đồng thuê, người đứng tên chính là người chịu trách nhiệm về chiếc xe, và câu hỏi ai được cầm lái không phải chuyện tình cảm mà là chuyện điều khoản. Bài viết này phân tích tại sao cửa hàng quan tâm chuyện này, những gì nên ghi rõ khi có nhiều người cùng dùng xe, và cách xử lý khi có sự cố mà người lái không phải bạn.
Câu hỏi cơ bản nhất về giá trị pháp lý của hợp đồng thuê đã được trả lời trong bài thuê xe máy cần hợp đồng không, bạn nên đọc trước khi đi vào phần nhiều người dùng chung.
Khi cho người khác mượn xe thuê cần ghi rõ điều gì
Hãy bắt đầu từ nguyên tắc của cửa hàng: chiếc xe được giao cho một người cụ thể mang giấy tờ cụ thể, và trách nhiệm hợp đồng đi theo người đó. Khi xe rơi vào tay người thứ hai, hai rủi ro mà cửa hàng lo nhất là người mượn không đủ điều kiện lái xe, và khi có sự cố thì khó xác định ai đang cầm lái.
Vì vậy, nếu biết trước chuyến đi sẽ có nhiều người thay nhau lái, cách làm sạch sẽ nhất là nói với cửa hàng ngay lúc thuê và hỏi chính sách của họ. Một số nơi ghi thêm tên người lái phụ vào biên bản với giấy tờ của người đó; một số khác chỉ chấp nhận một người duy nhất; phần còn lại chấp nhận nhiều người nhưng theo điều kiện xe vẫn do người đứng tên chịu trách nhiệm. Ba kiểu chính sách này không tốt xấu tuyệt đối, quan trọng là bạn biết mình đang ký vào kiểu nào.
Những gì cần nói rõ với người mượn cũng y như một mini hợp đồng: khung thời gian mượn, phạm vi tuyến đường, mức nhiên liệu khi trả lại, và quy định trong trường hợp bị xử phạt trên đường hay hư hỏng xe. Vài phút nói rõ lúc giao chìa đáng giá hơn hàng giờ phân xử sau này, nhất là giữa bạn bè.
Vì sao người đứng tên vẫn là người chịu trách nhiệm
Nhiều người tin rằng giao chìa cho ai thì người đó chịu mọi hậu quả, nhưng hợp đồng thuê không nhìn theo hướng đó. Người đứng tên là bên ký với cửa hàng, và mọi nghĩa vụ như trả đúng giờ, trả xe nguyên vẹn, hoàn cọc đúng quy trình đều treo vào tên người đó. Nếu người mượn làm mất chìa, làm xước thân xe hay phóng nhanh vượt đèn đỏ, người mà cửa hàng liên hệ trước tiên vẫn là bạn.
Nghĩa vụ này còn mở rộng sang giấy tờ của chính bạn. Nếu khoản cọc được đặt bằng giấy tờ gốc, người mượn không trả được nghĩa vụ nào của bạn với cửa hàng: họ không thể nhận lại cọc thay, không thể ký gia hạn thay, trừ khi có ủy quyền rõ ràng. Cách chuẩn bị cọc an toàn đã được tách riêng trong phần hướng dẫn đặt cọc, bạn nên đọc nếu chưa nắm rõ hình thức nào đang giữ.
Trên phương diện an toàn đường, cho người không bằng lái mượn xe là chuyện vượt xa phạm vi hợp đồng thuê: người cho xe có thể dính liên đới trách nhiệm theo quy định hiện hành, và mọi con số phạt cụ thể có thể thay đổi theo văn bản pháp luật mới nhất. Nguyên tắc an toàn duy nhất ở đây rất ngắn: không bao giờ giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển.
Sự cố xảy ra khi người khác đang cầm lái
Giả sử xấu nhất xảy ra: người mượn làm hỏng xe hoặc va chạm nhẹ. Trình tự xử lý nên theo ba bước. Bước một, người mượn dừng và bảo vệ hiện trường, chụp ảnh toàn bộ vị trí và tình trạng xe. Bước hai, bạn — người đứng tên — thông báo cho cửa hàng ngay, dù xe chưa về tới nơi, vì che giấu hư hỏng đến lúc trả xe luôn bị đánh giá nặng hơn báo sớm. Bước ba, hai bên thống nhất cách khắc phục theo hợp đồng đã ký.
Cách cửa hàng nhìn sự cố cũng đáng để bạn biết. Với họ, câu chuyện ai cầm lái là chi tiết nội bộ của nhóm bạn; chiếc xe mang số hợp đồng của bạn trở về trong tình trạng nào mới là dữ kiện duy nhất. Thảo luận về phần đóng góp giữa bạn và người mượn là chuyện xảy ra sau đó, giữa hai người, không kéo cửa hàng vào giữa.
Nếu hay đi nhóm kiểu này, hãy tham khảo thêm những câu nên hỏi cửa hàng trước khi thuê, trong đó có câu hỏi về chính sách người lái phụ — một câu mà nhóm nào cũng nên hỏi nhưng gần như không nhóm nào hỏi.
Trả xe khi người mượn là người cuối cùng dùng xe
Kịch bản cuối chuyến thường là người mượn là người cầm xe, còn bạn bận việc khác không kịp về tới cửa hàng. Trước khi để tình huống này xảy ra, hãy xác nhận với cửa hàng xem ai được quyền giao trả xe: nhiều nơi yêu cầu người đứng tên có mặt, số khác chấp nhận người thứ hai giao xe kèm giấy tờ và mã hợp đồng.
Nếu cửa hàng chỉ chấp nhận bạn giao trả, cách thực tế nhất là hẹn người mượn gặp bạn ở một điểm trung gian trước giờ đóng, và tự mình chạy chặng cuối tới cửa hàng. Chặng một vài cây số này đổi lại một quy trình trả xe sạch sẽ, với đầy đủ hướng dẫn trong bài trả xe đúng quy trình dễ tránh tranh chấp.
Tóm lại, cho người khác mượn xe thuê không phải việc không được làm, mà là việc cần làm đúng: hỏi chính sách cửa hàng trước, ghi rõ thỏa thuận với người mượn, và nhớ rằng trách nhiệm hợp đồng vẫn thuộc về người đứng tên đến phút cuối cùng. Nếu dự định đi nhóm nhiều người, hãy hỏi ngay từ đầu về điều khoản người lái phụ trong mục thủ tục thuê xe hoặc trên trang chủ thuê xe máy Hà Nội trước khi đặt xe.