Vệt dầu loang trên mặt đường sau xe tải là bẫy nguy hiểm ít được nói tới: miếng đường trơn chỉ rộng bằng hai bàn chân nhưng đủ khiến bánh sau trượt văng ngay lúc bạn đang phanh. Người đi xe máy hàng ngày hay gặp tình huống này ở các tuyến đường lớn, nơi xe tải qua lại dày. Bài viết chỉ cách nhận biết từ sớm, né như thế nào và phanh ra sao nếu buộc phải đi qua.
Nhận biết vệt dầu loang trên mặt đường từ xa
Dưới nắng, vệt dầu óng ánh như một dải cầu vồng nhỏ nằm sát mặt đường; dưới trời râm, nó chỉ là vệt sẫm màu hơi ướt, dễ lẫn với vệt nước. Cách phát hiện tốt nhất là quan sát mặt đường phía trước thường xuyên, đặc biệt sau khúc cua và sau mỗi xe tải vừa rẽ. Vệt dầu thường nằm theo bánh xe, kéo dài thành hai dải song song, nên thấy một dải là đoán được dải thứ hai ở đâu.
Nguy hiểm nhất là vệt dầu mới đổ, chưa kịp dính bụi, trơn gần như mặt băng. Vệt cũ đã ngấm bụi thì bớt trơn hơn nhưng vẫn xấu hơn nhựa thường. Trời vừa mưa xong, mọi vết dầu cũ lại nổi lên thành lớp màng nước trộn dầu, là lúc mặt đường trơn nhất trong ngày, nên ngày mưa cần cẩn trọng gấp đôi.
Vệt dầu hay gặp ở vài điểm cố định: đoạn đèn đỏ nơi xe tải hay dừng, miệng cống, đầu cua gấp, và các khu vực bến bãi giao hàng. Đi qua những điểm này vào giờ xe tải đông, hãy hạ tốc sẵn và quét mắt xuống mặt đường thường xuyên hơn.
Cách né khi gặp vệt dầu sau xe tải
Nguyên tắc đầu tiên: thấy sớm, giảm sớm. Thả ga từ xa, hạ tốc độ về gần mức người đi bộ trước khi tới vệt, rồi chọn đường vòng qua phần mặt đường sạch. Tuyệt đối không rẽ gắt để né, vì bánh sau có thể trượt ngay cả trên nhựa thường; chỉ cần nghiêng nhẹ người và giữ một đường vòng thoải mái.
Giữ khoảng cách với xe tải phía trước. Chạy sát sau xe tải, bạn vừa không thấy mặt đường, vừa bị che hết tầm quan sát, và mọi phản xạ bị bóp lại còn vài giây. Một khoảng trống vài chục mét là đủ để thấy vệt dầu kịp xử lý. Nếu xe tải phía trước vừa qua một khúc rẽ, hãy nhớ vết dầu rất hay nằm ngay sau khúc rẽ đó.
Trước khi đổi đường để né, liếc gương và ra tín hiệu, vì xe phía sau có thể không hiểu vì sao bạn chậm lại. Chuyển làn sớm và thoải mái, không đổi làn ngay sát vệt dầu, vì lúc bánh đang đổi hướng mà dính dầu là lúc dễ trượt nhất. Đi trong nhóm thì người đi trước nên dùng tay ra hiệu cho xe sau mỗi khi thấy vệt dầu.
Chạy xe qua vệt dầu: khi không còn đường vòng
Có lúc vệt dầu trải rộng gần cả làn, không còn chỗ né. Khi buộc chạy xe qua vệt dầu, thả ga, giữ tay lái thẳng, hai chân nhấc sẵn sàng chống đất, và không phanh khi bánh đang lăn trên vệt. Muốn giảm tốc, phanh trước khi bánh chạm vệt rồi nhả ra trước khi lăn vào; nếu buộc phải phanh ngay trên vệt thì chỉ phanh trước cực nhẹ, còn phanh sau dựa vào động cơ, không bóp côn gấp.
Giữ tốc độ đều và đi theo đường thẳng cho tới khi bánh sau ra khỏi vệt. Cảm giác bánh lượn nhẹ dưới xe là bình thường; giữ tay lái và ngồi trấn tĩnh, không giật lại. Với xe số, giữ nguyên số hiện tại để động cơ giữ bánh sau, đó chính là phanh động cơ an toàn nhất trên mặt đường trơn.
Nếu trượt ngã: xử lý ngay tại chỗ
Bị ngã thì trước hết lăn người ra khỏi luồng xe phía sau nếu còn làm được, rồi mới kiểm tra chỗ đau. Xe nằm giữa đường thì nhắc người phía sau và đưa nhanh ra lề, không đứng loay hoay giữa làn. Kiểm tra người trước, xe sau: phanh, tay lái, gương. Nếu xe không chạy tiếp được, đẩy vào chỗ ven đường an toàn rồi mới tính tiếp.
Mang giày bít và găng tay khi đi đường lớn sẽ giảm trầy xước đáng kể nếu lỡ ngã. Các tình huống bất thường khác trên đường đã được nhóm bài tình huống giao thông tóm tắt, còn kỹ năng phanh và giữ thăng bằng nên ôn lại ở nhóm kỹ năng lái cơ bản.
Phòng ngừa từ đầu: xe tốt thì vệt dầu bớt đáng sợ
Lốp non, má phanh mòn và xích khô đều khiến xe trượt thêm vài phần trên mặt trơn. Bơm lốp đúng áp suất, thay má phanh đúng hạn và siết xích định kỳ là cách phòng ngừa rẻ nhất mà hiệu quả. Cũng nên quen dần với thói quen quan sát mặt đường mỗi khi nghe xe tải phía trước phanh hơi bất thường, vì nhiều xe cũ bị chảy dầu từ chỗ nối, để lại vệt dài mà chủ xe không hay.
Ai cần xe máy có tình trạng tốt cho các tuyến nhiều xe tải quanh Hà Nội có thể ghé Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00; xe số Wave mức 150 nghìn đồng mỗi ngày, xe tay ga Vision và Air Blade mức 200 nghìn đồng mỗi ngày, tất cả đều được bảo dưỡng định kỳ. Tổng hợp các bài về an toàn đường trường nằm trong mục kỹ năng.
Tóm lại, vệt dầu loang trên mặt đường không đáng sợ nếu bạn thấy sớm, giảm sớm và đi thẳng khi buộc. Ba chữ cần nhớ: thấy, chậm, thẳng. Giữ được ba chữ đó thì mặt đường sau xe tải có loang dầu mấy bạn cũng qua êm.