Người đi xe sáng sớm ở Hà Nội gần như tuần nào cũng gặp xe quét rác trên đường và xe tưới nước: hai loại xe làm việc đúng khung giờ mọi người đang vội. Bài này nói cách giữ khoảng cách với từng loại, né bụi và né vệt trơn, và chọn lúc vượt an toàn. Đây là một tình huống thường ngày trong nhóm bài tình huống giao thông.
Gặp xe quét rác trên đường: giữ khoảng cách đúng
Xe quét rác chạy chậm, thân rộng, bàn chải quăng bụi và rác vụn sang hai bên, và người lái có nhiều điểm mù quanh xe. Nguy cơ với xe máy không nằm ở tốc độ mà nằm ở phần mà bàn chải văng ra: bụi mịn làm cay mắt, mảnh vụn cuốn dưới bánh, và dải bụi loang dài chiếm phần làn bạn đang đi.
Khoảng cách hợp lý là không đi sát ngay sau hông xe: bụi dày nhất trong hai ba chục mét sau xe, đúng vùng người hay bám để vượt. Bạn nhớt làn cách một khoảng nhìn thấy mặt đường, giảm tốc khi vào dải bụi, và không cố vượt trong lúc xe đang quét sát mép.
Xe quét rác còn hay cắt cua bất chợt vào các miệng hẻm để vào điểm rác, với báo hiệu ít ỏi. Thấy xe chậm lại và chuẩn bị rẽ, bạn giữ khoảng cách thêm thay vì tính vượt cùng lúc. Nguyên tắc đơn giản: mọi sự vượt chỉ làm khi xe trước đang đi thẳng ổn định.
Đáng nói thêm là bụi quét rác không chỉ khó chịu mà còn che: trong dải bụi dày, bạn không thấy miệng ga, miếng ván hoặc vật rơi trên đường. Vào dải bụi là chấp nhận đi mù một phần, nên nếu không có lý do phải vào ngay, chờ cho bụi lắng vài chục giây rồi đi qua, hoặc chọn làn ngoài dải để vòng.
Trang bị cho buổi sớm nên có kính chắn gió hoặc kính mắt: bụi đường quét lên là bụi khô, dễ bám mắt hơn bụi xe chạy thường ngày. Khẩu trang mỏng cũng giúp phần mũi, kể cả với người quen đường.
Một thói quen nhỏ nữa là rửa kính ngay khi tới nơi: bụi kết với hơi nước buổi sớm đóng một lớp mờ trên kính, và lớp mờ này mới thật sự gây phiền khi bạn khởi hành về chiều, nếu chẳng may nó bị ngâm lại lúc trời nắng gắt.
Xe tưới nước sáng sớm: đọc vệt ướt đúng cách
Xe tưới nước phun rộng hai bên, để lại dải mặt đường ướt loang dài. Với xe máy, dải ướt này nguy hiểm ở chỗ đầu: mặt đường sạch lâu ngày tích lớp mỏi bụi, gặp nước thành váng trơn, nhất là ở vạch sơn, nắp ga và mép bê tông.
Vệt của xe tưới nước thường có phần khô ở giữa đường, nơi tia phun yếu, và loang ướt ở mép. Bạn ưu tiên đi theo phần giữa khô ấy trong tầm vài phút sau khi xe qua, và cẩn thận mỗi khi đổi làn qua dải ướt: đổi làn chậm, thẳng, không ghì phanh giữa vệt.
Cẩn thận nhất là chỗ xe tưới nước vừa giảm phun hoặc dừng tại điểm: vệt ướt quanh điểm dừng loang không đều, một mép khô một mép loang. Bạn không đánh chiều vào các vũng loang quanh điểm dừng, vì chúng thường trơn thật.
Mưa và vệt ướt còn đọc khác hẳn nhau, phần kỹ năng đọc mặt đường ướt nằm trong nhóm bài thời tiết và đường sá mà bạn nên ghép đọc cùng bài này.
Ánh sáng buổi sớm cộng với mặt đường ướt làm bóng đèn loà. Người ngược chiều trong dải ướt cũng khó thấy bạn, nên bạn chạy đèn luôn trong khung sớm có xe tưới nước, kể cả khi trời đã hơi sáng.
Chọn lúc vượt an toàn
Vượt hai loại xe này chỉ khác nhau ở chi tiết. Với xe quét rác, bạn chờ đoạn đường quét xong, bụi lắng, xe đã về nhịp đi thẳng, rồi vượt bên trái với khoảng nhìn rõ, và đừng nán trong vùng quét của bàn chải khi đã song song.
Với xe tưới nước, bạn tránh vượt đúng lúc xe đang phun: tia nước tạt ngang khi bạn lọt giữa làn, và mặt đường phía trước xe còn khô chưa kịp loang trơn. Đoạn tốt để vượt là sau khi xe qua dải phun, hoặc khi xe tưới đã dừng hẳn ở điểm.
Trước khi vượt cả hai loại, bạn nhìn gương, ra tín hiệu và kiên nhẫn thêm một nhịp: sáng sớm đường vắng dễ chủ quan, nhưng xe khác cũng đang lách vì cùng bị chặn bởi xe chậm. Hai xe cùng lách hai bên một xe quét là tình huống va nhau phổ biến hơn tưởng tượng.
Thói quen cho buổi đi sớm
Với đoạn đường quen thuộc, bạn cũng để ý ghi nhớ lại vị trí các điểm rác và các đoạn hay được tưới: biết trước chỗ xe hay chậm và chỗ mặt đường hay ướt giúp bạn chọn làn và nhịp từ xa, thay vì phản ứng sát giờ. Vài hôm để ý là đủ vẽ ra trong đầu bản đồ buổi sớm của tuyến mình đi.
Ghi nhớ khung giờ cũng giúp bạn chủ động: các tuyến lớn thường có xe làm việc trước giờ cao điểm, nên nếu bạn xuất phát sát giờ làm, khả năng gặp cả hai loại xe trong một chuyến là rất cao. Rời nhà sớm hơn mười lăm phút, nhiều khi bạn đi trên đường vừa quét xong, khô ráo và vắng.
Chuẩn bị từ tối hôm trước giúp buổi sớm đỡ gấp: kính sạch, đèn sáng, khẩu trang và găng tay để sẵn trong cốp. Người đi sớm vội thường là người chấp nhận rủi ro hơn, kể cả trong các tình huống tránh được.
Tốc độ trong khung có xe làm đường nên hạ một bậc so với ngày thường: dải bụi và vệt ướt ăn phần lốp, và phần tay lái của bạn cũng cần khoảng dự phòng hơn. Mấy phút chậm thêm là khoản đầu tư rẻ cho cả ngày.
Cuối cùng, hãy coi đội làm sạch đường là một phần nhịp của phố chứ không phải chướng ngại: giữ khoảng cách, nhường khi họ vào điểm, và vượt khi rõ ràng. Cách đi ấy vừa an toàn cho bạn, vừa bớt rắc rối cho người làm việc giữa đường. Bạn ghép thêm các nền tảng khác trong trang kỹ năng để buổi sáng đi làm thêm trót lọt.