Xe máy đột ngột không nổ được máy giữa đường là tình huống khó tránh hoàn toàn, kể cả với xe được bảo dưỡng tốt. Khi động cơ im lặng, người lái biến thành người dắt bộ, và cách dắt xe an toàn lại là một kỹ năng riêng mà ít ai tập trước. Với người thuê xe, thêm một lớp lo lắng nữa về chiếc xe không thuộc sở hữu của mình. Bài viết này nói về các nguyên tắc di chuyển xe an toàn trong tình huống này, những chỗ và thời điểm không nên tự mình dắt xe, và ranh giới khi nào nên dừng cố gắng để liên hệ nơi cho thuê. Mỗi dòng xe có bố trí tay lái, phanh và các cơ cấu điều khiển khác nhau, nên mọi thao tác dưới đây chỉ nêu nguyên tắc, không thay thế việc dùng đúng các cơ cấu của chính chiếc xe bạn đang dắt.
Dắt xe đúng cách: tư thế và lực
Đẩy một chiếc xe máy từ ba mươi đến hơn một trăm ki lô gam khác hẳn đạp xe đạp. Tư thế dắt nên chỉnh theo trọng lượng và thiết kế của từng xe: nắm chắc các điểm kết cấu chắc chắn như chốt lái và khung sau, dùng cả hai tay khi tình huống cần mức kiểm soát cao, và giữ trọng tâm dồn về chân mình thay vì vào cổ tay. Đi bộ chậm, đều, nhìn xa phía trước khoảng vài mét thay vì nhìn xuống bánh xe. Sai lầm phổ biến là dùng lực tay kéo các tấm ốp hoặc phần nhô ra của xe, vừa khó điều khiển vừa dễ làm hỏng chi tiết; chỉ nắm vào các điểm kết cấu chắc chắn. Trước khi lăn bánh, hãy tắt khóa điện của xe để đề phòng xoay nhầm ga hoặc chạm nhầm vào cơ cấu khởi động. Khi cần quay đầu xe, đừng xoay người quanh xe mà hãy bước quanh xe và giữ xe ở tư thế ổn định.
Dắt xe qua đường đông và ngã tư
Nguyên tắc quan trọng nhất khi dắt bộ xe qua đường: chỉ tự mình băng qua ở những điểm an toàn, và nếu đoạn đường đông không có khoảng trống đủ, đừng băng qua bằng mọi giá. Xe dắt bộ di chuyển chậm, khó tăng tốc thoát ra, nên hãy chọn điểm băng qua có đèn tín hiệu, có vạch sang đường, hoặc đoạn đường thẳng vắng đủ dài để quan sát cả hai hướng; ở nơi có lối vòng qua đoạn đông, việc đi vòng thêm vài phút luôn đáng giá hơn việc dắt xe chen qua dòng xe chạy. Nếu kẹt giữa đường vì dòng xe không đứt, hãy dừng ở vị trí an toàn gần nhất có thể, giữ xe thẳng đứng và chờ khoảng trống, không cố len tiếp trong tư thế dắt nửa chừng. Buổi tối hoặc trời mưa, hãy hạn chế tối đa việc dắt xe qua đường: người khác khó nhìn thấy bạn, và khi không có điểm băng an toàn, dừng lại ở lề an toàn và chờ thường đúng hơn mọi sự nhanh nhẹn.
Vỉa hè cao và những chỗ không nên tự mình dắt xe qua
Vỉa hè ở Hà Nội có đoạn cao, có đoạn thấp, và mỗi mép vỉa lại một kiểu; việc dắt xe qua mép vỉa cao sai lực có thể làm ngã xe ngay tại chỗ. Thay vì một công thức cứng cho mọi mép vỉa, hãy áp dụng nguyên tắc: chỉ đưa xe qua mép vỉa hoặc gờ giảm tốc khi bạn thấy chắc tay với trọng lượng của xe; nếu mép vỉa cao hoặc bạn đã mệt, hãy nhờ một người khỏe khác đỡ thêm hoặc chọn lối vào thấp hơn, đi vòng thêm một đoạn. Giữ xe thẳng, di chuyển chậm và dứt khoát từng bước, và dùng các cơ cấu giữ xe của chính chiếc xe đó đúng chức năng của nó. Xuống mép vỉa khó hơn lên, vì trọng lượng dồn về phía trước, nên chỉ tiến hành khi cảm thấy vững. Các đoạn dốc dài, cầu vượt bộ hành có bậc, hoặc mặt đường ướt trơn là những chỗ không nên dắt xe một mình; nếu không có cách nào khác, hãy dừng và tìm người giúp.
Dốc dài: biết dừng đúng lúc
Dốc dài là tình huống nguy hiểm nhất khi dắt bộ xe: trọng lượng xe dồn về phía dốc, và sức nặng có thể kéo người dắt chạy theo mất kiểm soát chỉ sau vài bước. Với xe đã tắt máy, tuyệt đối không ngồi lên xe để cho xe trôi dốc bằng phanh hoặc chống bằng chân, vì cách này mất điểm tựa vững và dễ dẫn đến mất kiểm soát hoàn toàn. Nếu phía trước là dốc dài mà bạn không chắc tay, hãy dừng hẳn ở nơi phẳng an toàn và tìm phương án khác, bao gồm nhờ người giúp hoặc liên hệ nơi cho thuê để trao đổi phương án hỗ trợ. Nếu buộc phải dắt qua đoạn dốc ngắn, đứng bên trái xe, giữ xe phía sau mình, đi bằng bước chân nhỏ, và dùng các cơ cấu giữ xe của chiếc xe đó phù hợp với bố trí của nó; trên mặt đường ướt thì không tiến hành, vì bánh xe dễ trượt vẹt sang ngang. Chậm một chút, thậm chí dừng hẳn, luôn an toàn hơn cố hoàn thành đoạn dốc trong tư thế không vững.
Đặt xe an toàn khi phải bỏ lại tìm giúp
Có lúc phương án tốt là đỗ xe ở nơi an toàn rồi đi bộ hoặc gọi điện tìm hỗ trợ. Khi đó, chọn chỗ đặt xe quan trọng hơn nghĩ nhanh được: lề đường rộng, tránh miệng cống và vạch kẻ, tránh đầu ngõ ra vào, và tuyệt đối không đặt xe ở khúc cua hoặc sau các xe tải đỗ, nơi người đi sau không nhìn thấy. Khóa cổ, khóa lái, rút chìa và cất vào người, gập gương. Đặt xe theo hướng và vị trí hợp pháp, tuân theo vạch kẻ và biển báo tại nơi đó, sao cho xe chiếm ít diện tích và người đi phía sau nhìn thấy được. Với xe thuê, chụp vài tấm ảnh vị trí xe và xung quanh trước khi rời đi, vừa để nhớ chỗ, vừa để trao đổi với nơi cho thuê nếu có tình huống phát sinh.
Khi nào nên ngừng cố gắng và liên hệ
Với xe thuê, ranh giới rõ ràng: mọi việc tháo ốp, mở máy, hay can thiệp vào bộ phận của xe đều không phải việc của người thuê, và bạn cũng không nên tự chẩn đoán nguyên nhân hỏng hóc, vì chẩn đoán sai dẫn đến thao tác sai. Sau khi đã đưa người và xe ra khỏi dòng xe chạy, tắt khóa điện và dừng ở nơi an toàn, hãy gọi ngay số của nơi cho thuê thay vì thử thêm các thao tác đoán mò. Khi gọi, nói rõ vị trí, biển số xe và mô tả trung thực hiện tượng đã xảy ra theo trình tự thời gian: xe đang chạy bình thường rồi dừng vì sao, khi đề có hiện tượng gì, đèn báo còn sáng hay không. Thông tin thẳng thắn giúp nơi cho thuê quyết định hướng xử lý phù hợp, từ hướng dẫn tại chỗ đến phương án hỗ trợ, tùy tình huống cụ thể và thỏa thuận của hai bên.
Phòng tránh từ đầu kỳ thuê
Nhiều sự cố dắt bộ bắt nguồn từ những điều nhỏ lúc nhận xe: bình xăng gần cạn mà chưa để ý, khóa điện lỏng, hoặc chân chống chưa gập hết làm công tắc ngắt máy. Trước khi xuất phát từ cửa hàng, hãy thử đề máy một lần, để ý đèn báo xăng, và hỏi nơi cho thuê về các điểm cần biết của chiếc xe cụ thể. Trong các ngày đi, theo dõi dấu hiệu như đề yếu dần hay tiếng động cơ khác thường, và báo sớm thay vì chờ xe chết hẳn. Truyền thống của người đi xe máy Hà Nội là tự biết sơ đồ xe mình đi, và với xe thuê, sơ đồ đó nằm ở phần trao đổi với nơi cho thuê.
Dắt xe cùng người phụ giúp
Hai người dắt một chiếc xe không nổ dễ hơn một người rất nhiều, nhưng chỉ khi hai người phân vai rõ. Một người giữ vai điều khiển ở phía tay lái, người kia đỡ và đẩy vào phần khung chắc chắn phía sau, không bấm vào các tấm ốp mỏng vì dễ bóp méo. Trước khi lăn bánh, hai người thống nhất trước cách ra hiệu dừng và rẽ bằng lời nói, vì người phía sau không nhìn thấy chướng ngại phía trước, và người phía trước không tự thấy được phần xe phía sau. Mỗi người chỉ làm một vai, không đổi vai giữa chừng, và dừng ngay khi một trong hai người thấy không vững. Điều kiện để nhờ người giúp là người đó đủ sức và đủ tỉnh táo; trên những đoạn đông người, hai người dắt xe cũng nên đi chậm hơn một người, vì chiều dài đội hình lớn hơn.
Vài điều nhỏ nhưng dễ quên
Trước khi bắt đầu dắt bộ một đoạn dài, xếp lại đồ đạc cho gọn nhẹ: phần nặng trong cốp nên lấy ra mang theo tay nếu có thể, giữ cho trọng tâm xe thấp và dễ điều khiển hơn. Đêm tối nên ưu tiên đoạn đường có chiếu sáng và mặc đồ màu sáng để người đi phía sau nhìn thấy bạn từ xa; tránh vừa dắt xe vừa cầm đèn điện thoại, vì một tay bị chiếm khiến việc giữ xe khó hơn. Với thời tiết nắng gắt, dắt bộ một đoạn dài mệt không kém chạy xe, nên uống nước trước khi bắt đầu và chọn phần đường có bóng râm nếu có thể chọn. Và nếu xe phải dắt bộ đi sửa, hãy nhớ gọi nơi cho thuê trước, vì họ có thể có phương án phù hợp với tình huống, và bạn đỡ mất công dắt cả một quãng dài không cần thiết.
Kết lại
Dắt và di chuyển xe máy không nổ máy xoay quanh vài nguyên tắc: đưa người và xe ra khỏi dòng xe chạy trước tiên, tắt khóa điện, giữ xe thẳng và chỉ di chuyển trên mặt đất mình xử lý được, tránh dốc dài và mép vỉa cao khi không chắc tay, và không dắt xe qua đường đông khi thiếu điểm băng an toàn. Song song đó là biết dừng đúng lúc: với xe thuê, mọi cố gắng can thiệp đều dừng lại ở việc gọi nơi cho thuê và mô tả trung thực, còn nếu xe không thể di chuyển an toàn, hãy để xe ở vị trí hợp pháp an toàn nhất có thể và chờ phương án hỗ trợ phù hợp. Nếu bạn đang tìm địa chỉ thuê xe máy ở Hà Nội với sự hỗ trợ rõ ràng khi có sự cố, hãy trao đổi với Nguyễn Tú qua trang liên hệ. Đọc thêm kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội và các bài kinh nghiệm khác để kỳ thuê của bạn suôn sẻ từ đầu đến cuối.