Mười giờ đêm, bạn về tới nhà ống trong ngõ nhỏ và phải dắt xe máy lên bậc thềm cao, qua ngưỡng cửa hẹp, rồi vào hành lang chỉ vừa bề ngang một chiếc xe. Chỉ cần một động tác vội là gầm xe rít lên trên mép bậc hoặc tấm ốp nhựa bật khỏi khớp cài. Bài này đi từng bước cho cả xe tay ga lẫn xe số.
Nhìn bậc thềm kỹ trước khi chạm vào xe
Hãy dành vài chục giây đứng nhìn, đừng dắt ngay. Có ba thứ cần đọc: độ cao của bậc so với phần thấp nhất dưới thân xe, bề mặt nền, và những gì nằm phía sau cánh cửa.
Về độ cao, so mép bậc với sàn để chân và ốp hông của xe tay ga, hoặc với ống xả và gác chân của xe số. Bậc cao quá nửa bắp chân thường đã là bậc khó, nên tính chuyện đẩy tay thay vì dùng ga.
Về bề mặt, nền đá mài, gạch men hay xi măng nhẵn đều trơn khi ướt. Những ngày nồm ở Hà Nội, gạch men trước cửa nhà ống đọng nước như vừa lau, bánh xe lẫn đế dép đều dễ trượt. Gặp nền như vậy, bạn nên chậm hơn một nhịp ở mọi bước bên dưới.
Còn phía sau cửa, hãy nhìn xem hành lang thẳng hay có góc, cuối hành lang là cầu thang, bếp hay chỗ để xe của người khác.
Chọn góc tiến để không cọ gầm, không gãy ốp
Cọ gầm xảy ra đúng lúc bánh trước đã lên bậc còn bánh sau còn ở dưới. Khi ấy bụng xe nằm ngay trên mép bậc như một chiếc cầu bắc qua gờ đá. Xe tay ga có sàn để chân thấp và ốp dưới rộng nên dễ chạm nhất, còn xe số hay chạm ống xả và chắn bùn.
Có hai cách giảm rủi ro:
- Bậc cao, nền khô: tiến hơi chéo thay vì vuông góc. Mép bậc cắt qua bụng xe thoải hơn, ít bị kê thẳng vào một điểm.
- Nền ướt hoặc có rêu: quay lại tiến thẳng góc với bậc, thật chậm, vì bánh trước ở góc chéo dễ trượt ngang.
Dù chọn góc nào, hãy giữ tay lái thẳng ngay lúc bánh trước chạm mép bậc. Bẻ lái giữa chừng làm bánh trước bị gạt ra và kéo cả thân xe đập vào cạnh bậc, đúng chỗ ốp nhựa dễ gãy nhất.
Dắt xe máy lên bậc thềm: đẩy tay hay dùng ga nhẹ
Nguyên tắc dễ nhớ: bậc thấp, phía trong thoáng thì ga nhẹ được; bậc cao hoặc phía trong hẹp thì tắt máy và đẩy tay. Đẩy tay chậm hơn nhưng bạn kiểm soát từng chút, còn ga chỉ cần thừa một nhịp là xe vọt vào tường hoặc chân cầu thang.
Đẩy tay, cách an toàn nhất
- Tắt máy và đứng ở bên không có ống xả, thường là bên trái xe. Ống xả còn nóng sau chuyến đi dài, đừng để chân hay ống quần chạm vào.
- Xe số về số N cho bánh lăn nhẹ. Xe tay ga tắt máy là bánh đã lăn tự do.
- Đẩy từ xa vài bước để có đà vừa phải, cho bánh trước chạm mép bậc rồi tiếp tục đẩy đều, tay lái giữ thẳng.
- Khi bánh trước đã lên, nắm tay dắt sau hoặc phần khung phía sau yên, đẩy tiếp và hơi kéo xe lên bằng sức chân, không dùng lưng. Đừng nắm ốp nhựa, đèn hậu hay biển số, vì những chỗ này gãy trước.
- Qua hết bậc thì dừng hẳn, bóp phanh, rồi mới tính bước tiếp theo.
Dùng ga nhẹ khi bậc thấp
Với xe tay ga, hãy nổ máy cầm chừng, đứng bên cạnh xe, đặt sẵn một ngón tay lên cần phanh và vặn ga thật nhẹ để xe bò lên.
Xe số phổ thông dùng ly hợp tự động, chỉ có cần số ở chân, nên khi gài số 1 xe sẽ tiến ngay khi bạn vặn ga. Hãy dùng ga rất nhỏ, đứng bên cạnh dắt xe và sẵn sàng bóp phanh.
Đừng giật ga để bánh trước “nhảy” lên bậc. Bánh sau vừa qua mép là xe vọt vào trong, và ở hành lang hẹp bạn khó giữ nổi một chiếc xe đang tự chạy.
Qua ngưỡng cửa và hành lang hẹp của nhà ống
Ngưỡng cửa nhà ống thường là thanh đá, bê tông hoặc ray cửa cuốn nằm sát nền. Hãy coi nó như một bậc thềm thu nhỏ: bánh trước qua, dừng một nhịp, rồi mới tới bánh sau. Không cần nhanh, chỉ cần không để bánh xe kẹt vào ray hay bị gạt vào khung cửa sắt.
Trước khi vào, nhìn bề ngang tay lái và hai gương so với khung cửa. Nếu gương xoay hoặc gập được thì gập vào trong, chỗ nào chật thì nghiêng xe một chút để tay lái lách qua thay vì cọ khung cửa.
Trong hành lang, đi sát một bên tường để chừa lối cho người ở nhà. Hãy xoay tay lái từ từ chứ đừng đánh gấp. Phần dễ quệt tường nhất là đầu tay lái và gương, còn phần dễ quệt đồ đạc nhất là ốp hông.
Nghĩ đường ra trước khi vào. Nếu hành lang đủ rộng ở một đoạn nào đó, hãy quay đầu xe tại chỗ rộng nhất, để sáng hôm sau bạn chỉ việc đẩy thẳng ra cửa thay vì lùi cả hành lang. Nếu hẹp suốt, hãy hỏi chủ nhà xem đặt xe gần cửa có tiện không.
Chống xe xong, lắc nhẹ yên để biết chân chống có trượt trên nền gạch bóng không, và đừng để xe chắn lối đi.
Hai tình huống quen thuộc ở Hà Nội
Homestay trong ngõ nhỏ khu phố cổ. Bậc thềm cao, tầng trệt vừa là phòng khách vừa là chỗ để xe, chủ nhà bảo bạn dắt vào để cạnh cầu thang. Hãy dừng xe ngoài ngõ và tắt máy ngay trong lúc chờ mở cửa; thói quen không để xe nổ máy khi chờ lâu vừa đỡ ồn cho cả ngõ vừa tránh xe vọt ga lúc bạn loay hoay. Sau đó quan sát bậc, chọn góc, rồi đẩy tay vào. Nếu chủ nhà ngại để xe trong nhà, hãy xem cách giữ xe an toàn trước nhà dân khu phố cổ thay vì cố nhét xe qua cánh cửa không vừa.
Nhà người quen sau bữa cơm muộn, trời mưa. Bậc đá mài trơn, hành lang tối. Hãy nhờ một người cầm đèn điện thoại soi nền, đứng bên cạnh chứ không đứng trước bánh xe, và chỉ một người cầm lái. Nếu bạn đi một mình, xe nặng, bậc cao và nền ướt thì đừng ép. Hãy cân nhắc gửi xe qua đêm ở chỗ khác, còn hơn liều với chiếc xe không phải của mình.
Lỡ cọ gầm hoặc gãy ốp thì làm gì
Dừng lại ngay. Nếu nghe tiếng cạ hoặc thấy xe kẹt giữa chừng, đừng cố kéo tiếp bằng sức. Lùi xe về, nhìn kỹ chỗ vừa chạm: ốp nứt hay bật khớp, vết xước sâu, ống xả móp, chắn bùn lệch, đèn hoặc xi nhan lỏng. Chụp ảnh lại để có căn cứ khi cần trao đổi.
Đừng tự tháo ốp hay dán keo che cho xong. Nếu có mùi xăng, xe rung lạ hoặc phanh, đèn có dấu hiệu bất thường, đừng chạy tiếp mà nhờ thợ kiểm tra. Với xe thuê, hãy báo cửa hàng cho thuê trước khi tự xử lý; nếu bạn thuê ở Nguyễn Tú, đó là cuộc gọi đầu tiên nên làm.
Lần tới trước cửa nhà ống, bạn chỉ cần nhớ bốn việc: nhìn bậc, chọn góc, tắt máy, rồi đẩy. Muốn đọc tiếp các bài cùng cụm, hãy ghé mục gửi xe và giữ xe hoặc chuyên mục kỹ năng.