Đường đê và đường ven sông là những cung đường đẹp và thoáng nhất để đi xe máy quanh Hà Nội. Khác với phố đông, nơi bạn chủ yếu đi chậm và dừng nhiều, đường đê cho cảm giác lái thật sự: gió sông, hàng cây, bóng nước và những khúc quanh dài. Nhưng chính đặc điểm thoáng ấy cũng mang rủi ro riêng, vì tốc độ cao hơn, mặt đường nhiều đoạn xấu và giao thông địa phương khó đoán. Bài viết này tổng hợp kỹ năng cần có khi đưa chiếc xe thuê lên cung đường này.
Đặc điểm mặt đường đê
Đường đê thường hẹp, hai chiều không có vạch phân làn rõ ở nhiều đoạn, và mặt đường biến thiên: có đoạn nhựa phẳng, có đoạn bê tông mòn loang lổ, có đoạn đất đá sau mưa. Đi lên từ chân đê, dốc thoai thoải cùng các khúc cua gấp ở lối lên xuống khiến bạn phải giảm số và giữ đà cẩn thận, nhất là với xe số. Với xe tay ga, việc kiểm soát ga ở dốc xuống quan trọng hơn: thả ga từ từ, ép phanh sau nhiều hơn phanh trước, và tuyệt đối không đột ngột bóp phanh trước khi vào cua xuống dốc.
Xen kẽ các đoạn tốt là các đoạn có ổ voi và rãnh lún do xe tải đi lại. Khi thấy mặt đường phía trước xấu, giảm tốc độ trước, không phanh gấp ngay tại ổ gà, và giữ tay lái chắc nhưng không cứng. Nguyên tắc chung: hai bánh xe luôn vuông góc với hướng tiến, không nghiêng xe khi lướt qua vật cản trên mặt đường trơn.
Về lề đường đê, nhiều đoạn có cỏ cao che khuất người đi bộ, xe ba gác và trâu bò ở vùng ngoại ô. Còi và tốc độ vừa phải là bạn của bạn ở những đoạn này. Không vượt xe ở đoạn không thấy đối diện, vì đường đê cong nhiều và tầm nhìn hạn chế.
Giao thông địa phương khó đoán
Người dân quanh vùng đê đi lại bằng đủ loại phương tiện: xe máy chở hàng nông sản, xe đạp thong thả, tàu điện ngang qua ở vài nút giao cắt phía đông thành phố, và trẻ em đi học giờ tan ca. Khác với nội đô, tốc độ trên đê cao hơn nên khoảng cách an toàn cần nới rộng hơn. Giả định xấu nhất nên luôn có mặt: bất kỳ khúc cua nào cũng có thể có người hoặc vật xuất hiện từ phía khuất.
Các ngã ba lên xuống đê thường có bậc cửa cao và cua gấp, nơi va chạm dễ xảy ra nếu bạn vào nhanh. Kinh nghiệm là giảm tốc từ cỡ năm mươi mét trước mỗi ngã rẽ lên xuống, nhìn kỹ hai hướng, rồi mới rẽ. Khi gặp đoàn xe địa phương chạy chậm, kiên nhẫn theo sau đến đoạn thẳng thoáng đãng rồi vượt với còi báo trước; bốn trong năm vụ va chạm nhẹ trên đê mà người ta kể lại đều xuất phát từ việc vượt vội ở đoạn khuất.
Thời tiết và thời điểm trong ngày
Đường đê đẹp nhất vào sáng sớm và chiều muộn, khi nắng chưa quá gắt và gió sông dễ chịu. Buổi trưa, bê tông đê hấp nhiệt mạnh, và với người đi xe dài, đây là lúc dễ mệt và mất tập trung nhất. Nếu dự định đi xa, chọn khung sáng sớm để tận dụng khí trời mát, mang đủ nước, và nghỉ ở những điểm có bóng cây.
Mùa mưa biến nhiều đoạn chân đê thành lầy trơn. Sau cơn mưa, lớp đất sét trơn như xà phòng, và bánh xe mất ma sát đột ngột khi chạm vào. Nếu bắt buộc phải đi lúc mặt đường còn ướt, giữ tốc độ thấp, tránh phanh gấp, và không đi sát mép ngoài. Cũng nên tránh đi đê ban đêm trừ khi thật sự quen cung đường, vì đèn chiếu của xe máy chỉ rọi được chục mét, không đủ để phản ứng với ổ gà hay người đi bộ.
Lên kế hoạch cho chuyến đi
Trước khi xuất phát, quyết định cung đường và chiều dài hợp lý. Với xe thuê, đừng ấn định quãng đường quá tham lam trong một ngày; hai trăm kilômét đường đê và đường liên huyện mệt gấp ba lần cùng số kilômét nội thành vì mặt đường và gió. Nên chia chuyến thành các chặng có điểm nghỉ, mang theo nước và đồ ăn nhẹ, và báo cho người thân lộ trình dự kiến. Đồ bảo hộ tối thiểu vẫn là mũ bảo hiểm đạt chuẩn và giày kín mũi; mũ bảo hiểm nên được xác nhận với cửa hàng cho thuê khi nhận xe.
Kiểm tra xe trước chuyến đi: áp suất lốp, mức xăng, đèn và đèn tín hiệu, và độ ăn phanh. Xe thuê tốt thường được bảo dưỡng định kỳ, nhưng kiểm tra nhanh năm phút trước mỗi chuyến xa là thói quen không thừa với bất kỳ chiếc xe nào. Với các cung đê dài, việc đổ xăng dự phòng ở các trạm lớn dọc đường giúp bạn không rơi vào thế bị động ở vùng ít trạm.
Nên xác định trước vài điểm dừng chân thú vị: chợ quê sáng sớm, quán nước ven đê, bến đò ngang sông. Những điểm dừng như vậy vừa là chỗ nghỉ vừa là mốc định hướng, giúp bạn luôn biết mình đang ở đâu trên lộ trình. Bạn có thể tham khảo thêm các gợi ý khám phá Hà Nội bằng xe máy qua bài gợi ý khám phá Hà Nội bằng xe máy, hoặc xem thêm các tuyến đi trong mục du lịch.
Những gì nên mang theo
Ngoài đồ bảo hộ, một bộ đồ nhỏ nên có trong cốp khi đi đê: áo mưa mỏng gấp gọn, khăn lau, bình nước, và dây buộc đồ nếu chở hành lý. Điện thoại sạc đầy kèm pin dự phòng, vì một số đoạn đê ngoại ô tín hiệu yếu. Nếu chụp ảnh, dừng hẳn vào lề rộng rồi mới lấy máy; cảnh đẹp trên đê rất cuốn nhưng tay lái và ống kính không nên cùng lúc. Với người thích ghi lại hành trình, một chiếc camera nhỏ gắn chắc cũng dùng được, nhưng hãy kiểm tra độ vững của giá gắn trước khi chạy.
Về quần áo, gió ven sông về chiều khá lạnh nhất là mùa đông, nên có một lớp khoác mỏng kể cả ngày nắng. Mùa hè thì ngược lại: chống nắng cho cổ tay và mắt cá chân là những chỗ người ta hay quên, rồi bỏng nắng lúc về mới nhận ra.
Tư thế và sức bền cho chuyến dài
Đường đê mời gọi bạn chạy đều tay ga trong tiếng gió, nhưng sức bền của người lái mới là giới hạn thực sự. Cứ mỗi khoảng một tiếng, dừng nghỉ năm mười phút, xuống xe vươn vai, uống nước. Tư thế ngồi thẳng lưng, khuỷu tay hơi chùng, hai đầu gối kẹp nhẹ hông xe giúp bạn điều khiển ổn định và không mỏi. Tránh ngồi dồn về sau rồi vịn tay chết cứng vào tay lái, vì tư thế ấy khiến phản xạ chậm khi gặp chướng ngại. Những chia sẻ này nằm trong nhóm kỹ năng cơ bản mà bất kỳ ai mới bắt đầu đi xa bằng xe máy cũng nên nắm, bên cạnh kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội.
Những lỗi thường gặp của người mới đi đê
Người lần đầu đưa xe lên đường đê thường mắc vài lỗi lặp lại. Lỗi thứ nhất là chạy quá nhanh vì đường thoáng: cảm giác thoải mái trên đê dễ khiến tay ga mở rộng hơn mức kiểm soát được, và một ổ gà bất ngờ ở tốc độ cao đủ làm mất lái. Lỗi thứ hai là đi sát mép ngoài của mặt đê, nơi mép bê tông mòn và lún nhiều nhất; giữ vị trí giữa làn đường luôn an toàn hơn. Lỗi thứ ba là xuống dốc lối đê bằng phanh trước, dẫn đến trượt bánh trước trên mặt đường có cát. Lỗi thứ tư là phóng qua các ngã dân sinh mà không giảm tốc, coi thường xe đạp và người đi bộ chậm chạp phía trước. Nhận biết trước bốn lỗi này giúp bạn tránh phần lớn tình huống xấu mà người mới thường gặp, và chuyến đi vì thế giữ trọn phần thú vị của nó.
Chuẩn bị đúng để tận hưởng phần đẹp nhất
Đường đê và ven sông là phần thưởng xứng đáng cho người biết chuẩn bị: mặt đường được tôn trọng, giao thông địa phương được đoán trước, thời tiết được chọn khung, và cơ thể được nghỉ đúng lúc. Một chiếc xe máy thuê ổn định cùng kỹ năng khiêm tốn sẽ đưa bạn qua những cung đường đẹp nhất quanh thủ đô, an toàn và trọn vẹn.