Người đi xe máy ở Hà Nội mỗi ngày thường qua ít nhất một hai cây cầu: cầu Chương Dương, Long Biên, Vĩnh Tuy, Nhật Tân, hoặc các cầu vượt nhỏ rải rác trong phố. Với người thuê xe mới đến thành phố, cầu vừa là phao cứu sinh kết nối các khu, vừa là đoạn đường có tính chất riêng biệt: dốc dài, dòng xe trộn lẫn nhiều loại, và tốc độ cao hơn hẳn đường phố. Bài viết này đi qua từng phần của một lần qua cầu, từ lúc nhập làn đến lúc xuống cầu về đường phố.
Trước cầu: chọn làn và nhịp độ ngay từ chân cầu
Sai lầm phổ biến nhất của người ít qua cầu là duy trì tâm lý đường phố cho đến tận đoạn dốc lên. Thực tế, mọi sự chuẩn bị nên hoàn tất trước chân cầu: đã ở đúng làn xe máy, đã có tốc độ nhập dòng đủ, và đã nhìn trước để biết đoạn cầu phía trên đông hay thoáng. Ở các cầu có làn tách riêng cho xe máy, việc vào đúng làn ngay từ đầu giúp bạn không phải băng ngang dòng xe tải giữa dốc, một thao tác nguy hiểm nhất trong mọi thao tác trên cầu.
Tốc độ nhập cầu nên bằng hoặc nhỉnh hơn tốc độ dòng xe đang chạy trên cầu. Vào cầu chậm hơn dòng xe là nguyên nhân của các tình huống bị ép sát từ phía sau, và cũng là lý do nhiều va chạm nhẹ xảy ra ngay đoạn nhập cầu.
Trên dốc cầu: giữ ga đều và khoảng cách dọc
Dốc cầu là chỗ xe máy nhỏ gặp bất lợi rõ nhất so với xe hơi: nếu giảm ga giữa dốc, tốc độ rơi nhanh, và xe sau không kịp phản ứng. Kỹ năng chuẩn là giữ ga đều từ chân cầu đến đỉnh, không tăng giảm giật cục. Với xe tay ga thuê chưa quen, nên thử trước cảm giác ga trên một đoạn dốc vắng để biết xe của mình giữ tốc độ thế nào, thay vì phát hiện giữa dốc cầu đông rằng xe lên ì.
Khoảng cách dọc trên cầu nên dài hơn đường phố, vì phanh gấp trên dốc xuống kém hiệu quả hơn mặt bằng. Quy tắc dễ nhớ: nhìn thấy được toàn bộ bánh sau của xe phía trước mới là khoảng cách đủ. Với các cầu có khối lan can che tầm nhìn phía trước khi xuống dốc, càng phải đi chậm hơn cảm giác cần thiết.
Xuống cầu và nhập lại đường phố
Đoạn xuống cầu về đường phố là nơi nhiều người mất kỷ luật: sau quãng dốc dài, tốc độ xe thường cao hơn mức cho phép của đường phía dưới mà người lái không nhận ra. Hãy chủ động giảm ga và phanh từ từ ngay từ đỉnh dốc xuống, để khi chạm mặt đường dưới, xe đã về đúng tốc độ phố. Ngay chân cầu thường có điểm giao cắt với đường ven sông hoặc đường vành đai, nơi người đi bộ và xe rẽ xuất hiện bất ngờ; đây là đoạn cần quan sát nhiều nhất cả hai phía, không phải đoạn xả ga thưởng thức quỹ đạo xuống dốc.
Với các cầu có nhánh rẽ xuống giữa dốc, như các cầu vượt trong nội đô, quyết định rẽ phải được đưa ra trước khi vào cầu. Nhận ra mình cần rẽ nhánh giữa chừng rồi bẻ lái vội giữa dốc là thao tác không bao giờ an toàn; nếu lỡ đi qua, chấp nhận vòng lại sau cầu luôn rẻ hơn.
Qua cầu giờ cao điểm: đi theo dòng, không chống dòng
Cầu giờ cao điểm có một trật tự riêng: dòng xe máy dày đặc, tốc độ trung bình thấp nhưng thay đổi liên tục. Trong môi trường này, kỹ năng quan trọng nhất là đi theo nhịp của dòng, giữ khoảng cách đều với xe trước, và tuyệt đối không tìm cách vượt bằng các khe hẹp giữa hai xe nặng. Chiếc xe thuê có kích thước và độ rộng thân không giống xe bạn quen, phần lưng xe và gương hai bên dễ va hơn bạn ước tính, nên mọi khe hẹp đều cần thêm chút dư địa.
Không đi lên vỉa hè người đi bộ trên cầu khi tắc, không lùi ngược lên dốc, và không dừng giữa làn để ngắm dòng sông hay trả lời điện thoại. Người tắc trên cầu hàng giờ vẫn an toàn vì họ giữ được vị trí và kiên nhẫn; các rủi ro trên cầu gần như đều đến từ các quyết định vội vàng.
Cầu Long Biên và các cầu cũ: mặt đường và khối lượng giao thông
Cầu Long Biên ngoài vai trò giao thông còn là điểm tham quan, nên dòng người trên cầu pha trộn giữa người đi làm và khách dạo chơi, chụp ảnh, đi bộ. Tốc độ trên cầu này nên thấp hơn mọi cầu khác, và tuyệt đối không coi làn đi bộ là làn xe. Mặt cầu có các tấm ghép thép trơn khi mưa, các mối nối gây giật xe; nếu đi cầu này ngày mưa, giữ ga đều và tránh phanh trên mối nối. Với các cầu cũ khác, các đoạn vá bê tông nhấp nhô cũng cần tư thế vững và tốc độ vừa phải tương tự.
Qua cầu đêm và ngày mưa
Đêm trên cầu, gió mạnh hơn và đèn hậu nhòe hơn, nên khoảng cách dọc cần thêm một bậc. Đèn pha nên để chế độ gần trên cầu có người đi bộ hai bên. Ngày mưa, các đường rãnh thoát nước trên mặt cầu trở nên trơn nhất trong toàn bộ tuyến, và các vệt muội bẩn tích tụ lâu ngày ở đoạn chân cầu phanh nhiều cũng là điểm trượt kinh điển; vào cầu mưa bằng tốc độ thấp và phanh sớm nhẹ là cách duy nhất đáng tin. Bạn có thể đọc thêm kinh nghiệm về các kỹ năng đi xe trong mưa và ban đêm, hoặc tham khảo gợi ý khám phá Hà Nội bằng xe máy cho người mới nếu bạn mới đến và chưa thuộc các trục cầu chính của thành phố.
Làm quen một cây cầu mới trong buổi đầu
Mỗi cây cầu có cá tính riêng: độ dốc, độ rộng làn, vị trí các mối nối mặt đường, và nhánh rẽ xuống. Khi lần đầu qua một cây cầu lạ, đừng đi theo tốc độ của dòng xe bản địa vốn đã thuộc từng vết vá; hãy đi chậm hơn dòng một nhịp, giữ làn ngoài cùng bên phải nếu phù hợp, và để mắt trước hai ba chục mét thay vì chỉ nhìn xe ngay trước. Sau hai ba lần qua, hãy thử để ý các chi tiết phục vụ lần sau: trạm xăng gần chân cầu bên nào, đoạn dốc nào có rãnh thoát nước trơn, ngã rẽ về khu bạn cần nằm bên nào. Cách học cầu này giống cách học một bài hát: lần đầu nghe, lần thứ hai hát theo, lần thứ ba thuộc.
Với người thuê xe dài hạn đi lại cố định qua một cây cầu, vài tuần là đủ để biến cây cầu ban đầu đáng ngại thành đoạn đường nhàm chán nhất của tuyến. Đó chính là mục tiêu của mọi kỹ năng giao thông đô thị: biến cái lạ thành cái quen, biến cái nguy hiểm thành cái dễ đoán.
Khi xe gặp sự cố ngay trên cầu
Xe hết xăng hoặc chết máy ngay giữa cầu là tình huống khó xử nhất về vị trí: lề cầu hẹp, dòng xe nhanh, không có chỗ dừng thật sự an toàn. Nếu xe còn lăn được, tận dụng quán tính để về hết dốc xuống và vào lề đường bên kia, nơi có không gian xử lý rộng hơn. Nếu xe chết ngay giữa cầu, bật đèn khẩn nếu có, đẩy xe sát lan can nhất có thể, và không đứng phía sau xe hướng về dòng xe tới; đứng phía trước hoặc bên trong lan can nếu có vỉa hè người đi bộ. Gọi ngay cửa hàng thuê xe để xin hướng dẫn và hỗ trợ theo đúng quy trình của họ, và chỉ nhờ kéo xe khi đã bàn bạc với cửa hàng trước.
Qua cầu quen rồi, Hà Nội nhỏ lại
Các cây cầu là các mối nối lớn của Hà Nội: qua được cầu là đi được từ quận này sang quận kia. Người mới đến thường sợ cầu vì tốc độ và dòng xe, nhưng sau vài tuần đi đều, cầu trở thành đoạn dễ đi nhất cả tuyến, vì đường thẳng, không có ngõ xẹt ra, không có hàng quán lấn chiếm. Sự chuyển biến đó đến từ ba thói quen: chuẩn bị trước chân cầu, giữ ga đều trên dốc, và chủ động giảm tốc khi xuống. Nếu bạn cần tư vấn chọn dòng xe thuê phù hợp cho các tuyến qua cầu hằng ngày, thông tin liên hệ của Nguyễn Tú luôn tiếp nhận trao đổi trong giờ làm việc hằng ngày.