Sau một vụ va chạm xe máy ở Hà Nội, câu hỏi về giám định thương tích tai nạn thường đến khi mọi người đã bình tĩnh lại: tỷ lệ tổn thương cơ thể do ai xác định, và nó ảnh hưởng thế nào đến việc chỉ bồi thường hay bị xem xét hình sự? Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng cho từng vụ việc; bài không kết luận ai có lỗi.
Giám định thương tích tai nạn là gì và tỷ lệ tổn thương cơ thể nói lên điều gì
Giấy ra viện và hồ sơ bệnh án cho biết người bị thương được điều trị thế nào. Giám định là bước khác: tổ chức giám định pháp y đánh giá thương tích rồi đưa ra kết luận, thường nêu bằng tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể theo bảng của Bộ Y tế. Các trang tra cứu văn bản (chưa đối chiếu Công báo) cho biết Thông tư 22/2019/TT-BYT đã thay Thông tư 20/2014/TT-BYT; vì văn bản có thể đã đổi, hãy hỏi tổ chức giám định bảng nào đang áp dụng.
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ cũng nhắc bước này: khoản 2 Điều 83, với tai nạn “chưa xác định có dấu hiệu tội phạm”, liệt kê “xác định hậu quả thiệt hại về người và tài sản do tai nạn giao thông đường bộ gây ra” và “Giám định chuyên môn; dựng lại hiện trường”.
Ai quyết định giám định: trưng cầu và yêu cầu
Theo tóm tắt Luật Giám định tư pháp (đã sửa đổi, bổ sung), giám định tư pháp thực hiện theo trưng cầu của cơ quan tiến hành tố tụng hoặc theo yêu cầu của người có quyền yêu cầu giám định. Với vụ va chạm có người bị thương, cơ quan đang giải quyết thường là bên ra quyết định trưng cầu.
Các bài tư vấn không thống nhất về việc người bị hại được tự yêu cầu giám định khi nào: có bài nhấn mạnh quyền này khi cơ quan từ chối, có bài cho rằng chỉ cơ quan công an có thẩm quyền ra quyết định. Vì nguồn lệch nhau, bài không kết luận; nên hỏi thẳng cơ quan đang giải quyết:
-
Giám định do cơ quan nào quyết định, thực hiện ở tổ chức nào, bao giờ có kết quả?
-
Kết luận được thông báo cho ai, bằng cách nào?
-
Nếu không đồng ý với kết luận, đề nghị giám định bổ sung hoặc giám định lại gửi cho ai?
Kết quả giám định và hướng xử lý: dân sự, hành chính hay hình sự
Luật không biến một con số thành đường thẳng tới một kết cục. Điểm b khoản 1 Điều 83 viết: “Người gây tai nạn giao thông đường bộ thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật”. Khoản 2 viết: “Đối với tai nạn giao thông đường bộ có dấu hiệu tội phạm, việc điều tra, giải quyết thực hiện theo quy định của pháp luật về hình sự và pháp luật về tố tụng hình sự.”
Từ đó có cách đọc chung, chưa phải kết luận cho vụ nào: tỷ lệ tổn thương cơ thể là một căn cứ để cơ quan có thẩm quyền xem xét hướng xử lý, theo từng điều luật, bên cạnh diễn biến, nguyên nhân, lỗi và các tình tiết khác. Theo tóm tắt các bài trên Tạp chí Tòa án, kết luận giám định là một nguồn chứng cứ; việc đánh giá và sử dụng nó thuộc cơ quan tiến hành tố tụng, cùng các tài liệu còn lại trong hồ sơ.
Bài cố ý không nêu ngưỡng phần trăm, điều luật định tội hay khung hình phạt: Bộ luật Hình sự đã được sửa đổi, các trang tư vấn trình bày không giống nhau, và một con số trích sai dễ bị hiểu nhầm thành mốc “an toàn”. Muốn biết hành vi cụ thể của bạn được xem xét theo điều nào, hãy hỏi cơ quan có thẩm quyền hoặc luật sư.
Bồi thường dân sự đi theo đường riêng
Theo tóm tắt nhiều trang tư vấn về Bộ luật Dân sự 2015 (chưa đối chiếu Công báo), Điều 584 nêu nguyên tắc xâm phạm sức khỏe mà gây thiệt hại thì phải bồi thường; Điều 590 liệt kê các khoản khi sức khỏe bị xâm phạm: chi phí cứu chữa và phục hồi, thu nhập bị mất hoặc giảm, chi phí chăm sóc, thiệt hại khác do luật quy định. Bài không nêu mức hay công thức.
Theo các bài tư vấn, nếu vụ việc xử lý hình sự thì phần bồi thường thường được xem xét cùng, hoặc tách sang thủ tục dân sự khi chưa đủ điều kiện; nếu không khởi tố, người bị thiệt hại có thể khởi kiện dân sự.
Hồ sơ nên giữ trong lúc chờ kết luận
Khuyến nghị chung, không phải điều luật:
-
Giấy ra viện, hồ sơ bệnh án, đơn thuốc, hóa đơn và biên lai viện phí.
-
Mọi giấy do cơ quan có thẩm quyền đưa: giấy hẹn, quyết định, biên bản.
-
Ảnh hiện trường, ảnh xe và biển số các bên, chụp khi đã an toàn.
-
Tin nhắn hoặc văn bản thỏa thuận giữa các bên, nếu có.
Đọc kỹ trước khi ký bất kỳ giấy cam kết nào, chưa hiểu thì hỏi lại. Thỏa thuận bồi thường với người bị thương là chuyện dân sự; thỏa thuận đó có đổi hướng xử lý của cơ quan có thẩm quyền hay không tùy loại hành vi, bài không kết luận.
Vừa va chạm có người bị thương: việc cần làm trước
Khoản 1 Điều 80 nêu trách nhiệm của người điều khiển phương tiện gây ra tai nạn và người liên quan đến vụ tai nạn: “Dừng ngay phương tiện, cảnh báo nguy hiểm, giữ nguyên hiện trường, trợ giúp người bị nạn và báo tin cho cơ quan Công an, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất”, ở lại hiện trường đến khi công an đến, trừ các trường hợp luật nêu, và cung cấp thông tin xác định danh tính. Ưu tiên cứu người; số cấp cứu 115 và công an 113 là số công khai, hãy kiểm lại đầu số hiện hành.
Với xe thuê: Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00. Hợp đồng thuê, bảo hiểm và việc ai hỗ trợ gì khi có người bị thương cần hỏi và xác nhận trực tiếp qua 0942467674.
Nguồn và điểm chưa kiểm chứng
-
Điều 80 và Điều 83 Luật 36/2024/QH15, đã đối chiếu nguyên văn: Hệ thống văn bản Chính phủ; tra bản hiện hành tại cổng tra cứu văn bản.
-
Bộ luật Dân sự 2015, Luật Giám định tư pháp, thông tư về bảng tỷ lệ, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự: theo tóm tắt trên các trang tư vấn, chưa đối chiếu Công báo, có thể đã sửa đổi.
-
Chưa kiểm chứng: ai được tự yêu cầu giám định và khi nào; trình tự giám định lại; bảng tỷ lệ đang áp dụng; chi phí và thời hạn giám định (bài không nêu).
Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Với vụ việc cụ thể, hãy hỏi cơ quan có thẩm quyền hoặc người hành nghề pháp luật, như luật sư hay trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước.
Tóm lại
Tỷ lệ tổn thương cơ thể là kết luận của tổ chức giám định pháp y, một căn cứ trong hồ sơ chứ không tự quyết định vụ việc là dân sự hay hình sự. Xem thêm mục hỏi đáp pháp lý, chuyên mục hỏi đáp, nhóm bài thuê xe gặp sự cố, chuyên mục an toàn và pháp lý hoặc trang liên hệ.