Chiều cuối tuần quanh Hồ Tây, không hiếm người nuôi chó vừa chạy xe máy vừa cho chó chạy theo bên cạnh để nó xả bớt sức. Nghe thì vô hại, nhưng dắt chó chạy theo xe máy là hành vi luật giao thông nhắc đích danh. Bài này tách ba việc hay bị gộp làm một: dắt chó chạy theo xe, chở chó mèo trong lồng hoặc túi, và dắt chó đi bộ trên đường.
Dắt chó chạy theo xe máy: luật cấm ở điều nào
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, dành khoản 3 Điều 33 cho những việc người lái xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh và xe gắn máy không được làm. Điểm đ của khoản này ghi:
“Sử dụng xe để kéo, đẩy xe khác, vật khác, dẫn dắt vật nuôi, mang, vác và chở vật cồng kềnh; chở người đứng trên xe, giá đèo hàng hoặc ngồi trên tay lái; xếp hàng hóa trên xe quá giới hạn quy định;”
Cụm “dẫn dắt vật nuôi” nằm ngay trong chuỗi các việc bị cấm khi dùng xe. Theo câu chữ, người lái xe máy cho chó chạy theo bên hông, buộc dây vào tay lái hay cầm dây trong lúc lái đều là dùng xe để dẫn dắt vật nuôi. Điểm đ không ghi ngoại lệ nào cho dây ngắn, dây dài hay chó đã quen xe. Một tình huống cụ thể có vi phạm hay không do người có thẩm quyền xem xét, bài này không đoán thay họ.
Phần nguy hiểm thì không cần đọc luật cũng thấy (nhận xét an toàn, không phải điều luật):
- Chó chạy sát bánh xe chỉ cần thấy một con mèo hay chó lạ là lao ngang, dây căng kéo cả xe nghiêng.
- Dây dắt có thể quấn vào bánh, chân người lái hoặc tay lái.
Nếu chó cần vận động, hãy dắt bộ, hoặc đưa chó tới nơi có nội quy cho phép chạy rồi mới thả vận động.
Điều 32: người dắt chó đi bộ cũng có quy định riêng
Điều 32 mang tên “Người điều khiển, dẫn dắt vật nuôi, điều khiển xe vật nuôi kéo đi trên đường bộ”. Khoản 1 yêu cầu người dẫn dắt cho vật nuôi đi sát mép đường bên phải; khi cần cho vật nuôi sang đường thì phải quan sát và chỉ qua khi đủ điều kiện an toàn, không được gây cản trở người và phương tiện khác. Hai khoản sau viết ngắn:
“Không được điều khiển, dẫn dắt vật nuôi, điều khiển xe vật nuôi kéo đi vào làn đường dành cho xe cơ giới.”
“Không được thả vật nuôi trên đường bộ.”
Điều 2 khoản 8 còn xếp “người điều khiển, dẫn dắt vật nuôi trên đường bộ” vào nhóm người tham gia giao thông đường bộ. Luật dùng chữ “vật nuôi” chung, không liệt kê loài nào; chó nuôi trong nhà là ví dụ quen thuộc nhất. Dây dắt nên giữ ngắn, nhất là ở lối ra vào ngõ có xe máy qua lại.
Về phía người lái, Điều 12 khoản 3 điểm g buộc người điều khiển phương tiện phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn khi “có vật nuôi đi trên đường hoặc chăn thả ở ven đường”. Thấy chó đi dọc phố quanh Hồ Tây hay trong ngõ ở Long Biên, hãy nhả ga sớm.
Chở chó mèo bằng xe máy trong lồng hoặc túi: luật không gọi tên
Điểm đ cấm “dẫn dắt vật nuôi” và cấm “mang, vác và chở vật cồng kềnh”. Còn chở một con mèo hay chó nhỏ nằm trong túi, lồng hoặc balo thì không có khoản nào gọi tên. Luật cũng không định nghĩa thế nào là cồng kềnh.
Điều 50 nói chung về vận chuyển động vật sống: người lái xe phải mang đủ giấy tờ theo quy định, phương tiện phải có kết cấu phù hợp với loại động vật chuyên chở, và phải chấp hành quy định về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, vệ sinh dịch tễ, phòng dịch. Luật không nói điều này có áp dụng cho một con mèo trong túi trên xe máy hay không. Vì thế bài này không khẳng định chở chó mèo trong lồng là hợp pháp, cũng không khẳng định bị xử phạt.
Hai quy định rõ hơn liên quan trực tiếp:
- Khoản 3 Điều 33 cấm buông cả hai tay. Ôm chó bằng một tay không bị nêu riêng, nhưng khi con vật giãy thì bạn chỉ còn một tay để phanh và xi nhan.
- Khoản 5 Điều 33 đặt giới hạn xếp hàng: không vượt chiều rộng giá đèo hàng quá 0,3 mét mỗi bên, không vượt phía sau giá đèo hàng quá 0,5 mét theo thiết kế của nhà sản xuất, chiều cao tính từ mặt đường không quá hai mét. Luật không nói con vật trong lồng có tính là hàng hóa xếp hay không, nhưng chiếc lồng nào gần các giới hạn đó thì tốt nhất đừng chở.
Nếu vẫn quyết định chở thú nhỏ, đây là kinh nghiệm an toàn chung, không phải điều luật:
- Dùng túi hoặc lồng cứng có chỗ thoáng, đáy chắc, khóa kín; không để chó mèo đứng tự do trên yên hay sàn để chân.
- Buộc cố định vào xe, lắc thử trước khi chạy; không che đèn, biển số, gương và không để chạm ống xả.
- Đặt thấp, sát thân xe; chạy chậm, phanh sớm, tránh ổ gà.
- Chó mèo lớn, đang ốm, hay hoảng sợ dễ giãy thì đừng chở xe máy; nhờ người có ô tô hoặc dùng dịch vụ vận chuyển thú cưng.
Về dụng cụ và cách chạy, hãy hỏi người có kinh nghiệm và đối chiếu từng bước với phần luật ở trên; bài này không hướng dẫn kỹ thuật chở thú cưng.
Người ngồi sau xe máy và thú cưng
Khoản 4 Điều 33 cấm người được chở “mang, vác vật cồng kềnh” và “bám, kéo hoặc đẩy các phương tiện khác”. Chuyển dây dắt sang người ngồi sau không làm điểm đ biến mất: điểm đ không nêu ngoại lệ cho người cầm dây ngồi sau, nên tôi không khuyên cách này. Các điều cấm khác dành cho người ngồi sau nằm trong bài người ngồi sau xe máy che ô, cầm điện thoại: hành vi nào bị luật cấm.
Thuê xe máy ở Hà Nội và chở thú cưng: hỏi cửa hàng trước
Bài này không nói thay cửa hàng việc chở thú cưng trên xe thuê có được chấp nhận hay không. Hãy hỏi và xác nhận trực tiếp trước khi nhận xe: Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, điện thoại 0942467674, mở cửa 09:00–21:00. Đừng tự lắp thêm giá, khung, lồng hay khoan đục xe thuê để gắn túi chở thú khi chưa hỏi cửa hàng.
Nguồn để tự đối chiếu
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: Điều 2 khoản 8, Điều 12 khoản 3, Điều 32, Điều 33 các khoản 3, 4, 5 và Điều 50; đối chiếu thêm Văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH.
- Hành vi vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP; bài này không nêu mức phạt.
Đây là thông tin tham khảo, không thay tư vấn pháp lý. Quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất. Câu hỏi pháp lý khác khi đi xe máy ở Hà Nội nằm ở mục hỏi đáp pháp lý trong chuyên mục hỏi đáp.