Đường đê sông Hồng nhìn từ xa thì thẳng và phẳng, nhưng chạy vào mới thấy ổ gà, mối nối bê tông và những đoạn vá lồi lõm nối đuôi nhau. Gõ “xe số hay xe ga đường xấu” lên mạng, bạn sẽ gặp đủ kiểu trả lời trái chiều, người khen xe số, người bênh xe ga. Thực ra hai kiểu xe êm ở những chỗ khác nhau, và bài này so sánh theo ba thứ bạn cảm nhận rõ nhất sau vài cây số: bánh xe, giảm xóc và tư thế ngồi.
Đường đê, đường làng khó chiều xe ở chỗ nào
Hình dung một sáng cuối tuần: bạn xuất phát từ Long Biên, chạy dọc đê ven sông Hồng rồi rẽ xuống đường làng để vào một làng nghề ngoại thành Hà Nội. Mặt đê có đoạn nhựa còn phẳng, nhưng cũng có đoạn xe tải nặng qua lại nhiều nên nứt và lún thành vệt. Xuống đường làng, bê tông nối nhau bằng những khe ngang, thêm gờ giảm tốc trước cổng làng và nắp cống nhô khỏi mặt đường.
Các cú xóc ấy đến liên tiếp và khó đoán, nhất là sau mưa, khi vũng nước che mất độ sâu của ổ gà. Vì vậy xe êm hơn không phải xe có yên dày nhất, mà là xe nuốt được cú xóc đầu tiên rồi kịp ổn định cho cú tiếp theo.
Bánh xe: bánh lớn của xe số vượt ổ gà dễ hơn
Xe số phổ thông thường có bánh lớn hơn xe ga. Bánh càng lớn thì càng lăn qua mép ổ gà theo một đường thoải, thay vì đập vào mép như va vào bậc thềm. Bánh nhỏ của nhiều xe ga lọt sâu hơn vào cùng một ổ, nên cú dội lên tay lái và yên gắt hơn.
Đổi lại, lốp xe ga thường bản rộng hơn, bám tốt trên mặt đường phẳng và êm khi qua các khe nối bê tông nhỏ. Cái thiệt của bánh nhỏ chỉ lộ rõ khi ổ gà đủ sâu hoặc nằm dày đặc, nên đường làng chỉ có khe nối thì xe ga vẫn dễ chịu, còn đoạn đê nát vụn mới là chỗ xe số gỡ điểm. Gầm xe số thường cao hơn nên ít cạ khi qua mô đất; xe ga thấp, ốp nhựa sát bậc để chân, nên cần giảm tốc sớm hơn ở những chỗ ấy.
Giảm xóc: phuộc nhún ra sao khi xe máy đi đường nhiều ổ gà
Sau bánh xe là phuộc. Phuộc trước của hai kiểu xe tương tự nhau, khác biệt nằm nhiều ở phuộc sau, nơi người ngồi và hành lý đè xuống. Xe số phổ thông thường dùng hai phuộc lò xo đặt hai bên, hành trình nhún tương đối dài và mềm tay. Nhiều xe ga dùng phuộc sau gọn hơn, hay được chỉnh chắc để thân xe không lắc khi len giữa phố, nên gặp ổ sâu liên tiếp phuộc dễ nhún hết cỡ và bạn thấy cú dội rõ trên lưng. Đây chỉ là xu hướng chung, mỗi dòng xe và mỗi chiếc xe có thể khác, nhất là khi phuộc đã mòn.
Khi chở thêm người hoặc ba lô nặng, phuộc sau phải gánh nhiều hơn, và người ngồi sau thường thấy xóc rõ hơn người cầm lái. Nếu chuyến đi kèm hành lý lớn, hãy đọc thêm cách chọn kiểu xe khi mang ba lô du lịch to để cân nhắc cả chỗ để đồ.
Tư thế ngồi: lưng thẳng trên xe số, tựa lưng trên xe ga
Trên xe số, bạn ngồi khá cao, lưng thẳng, hai chân gác hai bên thân xe. Tư thế này cho phép nhấc mông khỏi yên một chút khi đã giảm tốc và thấy ổ gà phía trước, để đầu gối và cổ chân làm phuộc phụ thay cho cột sống. Trên xe ga, chân duỗi trên sàn phẳng, mông ngồi sâu vào yên, lưng hơi ngả; thoải mái trong phố nhưng mỗi cú xóc truyền thẳng từ yên lên lưng, và bạn khó nhấc người lên hơn.
Xe số cũng có điểm bất tiện: chân tay đều bận, và đúng lúc phải giảm tốc trước ổ gà thì người ít quen dễ lúng túng giữa cần số, phanh và ga. Xe số phổ thông đổi số bằng cần số ở chân, nhả ga nhẹ khi đổi; nếu chưa quen, hãy tập vài vòng trong ngõ vắng trước khi lên đê.
Người hay mỏi lưng nên cân nhắc kỹ, vì xe ga dồn xóc lên cột sống còn gồng người lâu trên xe số cũng mệt; bài về chọn xe máy cho người hay đau lưng khi đi xa phân tích thêm. Người cao to cũng nên xem cách chọn xe cho người cao to, vì ngồi gò bó thì cơ thể không còn chỗ để hấp thụ cú xóc.
Xe số hay xe ga đường xấu: chọn theo từng hoàn cảnh
Khi chọn xe đi đường đê đường làng, không có kiểu xe tốt nhất cho mọi người; hãy đối chiếu với ba hoàn cảnh sau.
- Đi một mình, hành lý gọn, đã quen xe số. Xe số thường êm hơn nhờ bánh lớn, phuộc sau dài và tư thế nhấc người được.
- Chưa quen đổi số. Chọn xe ga: hai tay giữ lái, không phải nghĩ đến số, và chạy chậm là cách giảm xóc rẻ nhất mà xe nào cũng dùng được.
- Chở thêm người hoặc mang hành lý. Xe số thường chịu tải tốt nhờ phuộc sau dài, xe ga có cốp để đồ nhẹ dưới yên giúp trọng tâm thấp. Ba lô to nên buộc gọn thay vì đeo lệch trên lưng.
Tình trạng mặt đê và đường làng đổi theo mùa mưa và theo đợt sửa chữa, nên thông tin trong bài có thể thay đổi; hãy hỏi người địa phương hoặc xem thông báo chính thức trước khi đi.
Cách chạy qua đoạn nhiều ổ gà cho êm và đỡ mệt
Xe máy đi đường nhiều ổ gà cần vài thói quen chung, dùng được cho cả xe số lẫn xe ga.
- Giảm tốc từ xa. Phanh trước khi tới đoạn xấu rồi nhả phanh khi bánh qua; bóp phanh gắt lúc bánh đã xuống ổ dễ làm xe nảy hoặc trượt.
- Nhìn xa, thả lỏng vai và khuỷu tay. Mắt dán xuống trước bánh thì không kịp chọn vệt phẳng, còn siết chặt tay lái chỉ khiến cú xóc dội thẳng lên vai.
- Giữ khoảng cách. Xe tải hay xe ba gác phía trước thường đánh lái bất ngờ để tránh ổ gà.
- Sau mưa, coi vũng nước nào cũng có thể là ổ sâu. Chạy chậm hoặc vòng qua.
- Xe số xuống dốc đê. Hạ về số thấp để tốc độ không tự tăng, đỡ phải bóp phanh liên tục.
Kiểm tra xe lúc nhận và chốt phương án
Khi nhận xe, hãy nhìn lốp xem có nứt hoặc mòn nhẵn không, rồi ấn mạnh xuống phía sau yên và thả ra: phuộc tốt sẽ nhún xuống rồi trồi lên êm, không kêu lạch cạch. Nếu giữa chuyến thấy phuộc chảy dầu, xe lắc hoặc có tiếng kêu lạ, hãy dừng xe ở chỗ an toàn và báo cửa hàng cho thuê trước khi tự xử lý hay nhờ thợ bên đường.
Trước ngày đi, hãy trả lời ba câu hỏi: bạn đi một mình hay chở thêm người, mang hành lý gì, và quen xe số đến đâu. Nếu chưa quen đổi số, một chiếc xe ga chạy chậm vẫn đưa bạn qua đoạn đê xấu nhẹ nhàng hơn một chiếc xe số bạn chưa làm chủ được. Khi thuê tại Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên), bạn nên nói trước lộ trình đường đê, đường làng để hỏi xem dòng xe nào phù hợp. Các tình huống chọn xe khác nằm trong mục hỏi đáp chọn xe, còn các câu hỏi khác về thuê và chạy xe có trong chuyên mục hỏi đáp.