Bạn đã lái ô tô nhiều năm: canh gương, giữ làn, đạp phanh nhẹ nhàng. Vậy mà lần đầu ngồi lên xe máy giữa phố Hà Nội, những phản xạ ấy bỗng lệch nhịp. Với người quen lái ô tô thuê xe máy, việc cần làm không phải học lại từ con số không, mà là gác lại vài thói quen cũ rồi chọn chiếc xe đủ hiền để làm quen. Bài viết đi qua từng thói quen đó và cách chọn xe thuê dễ làm quen nhất.
Người lái ô tô chuyển sang xe máy: lợi thế và điểm lệch
Thứ bạn có sẵn rất quý: biết nhìn xa, hiểu nhường đường, quen giữ khoảng cách với xe trước. Phần cần học lại nằm ở cơ thể nhiều hơn ở đầu óc, vì xe máy bắt bạn tự giữ thăng bằng, tự điều khiển hai phanh và tự che chắn cho mình.
Ở ô tô, thân xe tự đứng thẳng khi dừng và che nắng mưa thay bạn. Trên hai bánh, hai việc ấy quay về với người lái.
Quen lái ô tô: năm thói quen nên gác lại trước khi thuê xe máy
Phanh bằng một bàn đạp
Ở ô tô, một bàn đạp lo hết việc dừng xe. Xe máy chia việc ra: xe tay ga thường có hai tay phanh trên ghi đông, nên chân phải đừng tìm bàn đạp dưới sàn; xe số như Wave có tay phanh bên phải và bàn đạp phanh dưới chân phải. Phanh trước thường mạnh hơn, nhưng bóp giật trên mặt đường ướt dễ làm bánh trượt, nên hãy bóp đều, từ từ và sớm hơn thói quen cũ.
Chỉ nhìn gương là đủ
Gương ô tô rộng và êm, gương xe máy hẹp và rung theo tay lái, nên chỉ dùng để xác nhận thêm. Trước khi chuyển làn hay rời lề đường, hãy quay đầu liếc qua vai một nhịp, vì xe máy luồn rất sát hai bên, nhất là ở các ngã tư đông giờ tan tầm.
Đi chậm là dễ
Trong ô tô, chậm nghĩa là an toàn. Trên hai bánh, tốc độ quá thấp lại khó giữ thăng bằng hơn, nhất là lúc quay đầu hay len qua dòng người đi bộ. Giữa ngã tư giờ tan tầm, xe máy trôi liền như nước; người đang trong dòng mà bỗng khựng lại sẽ khiến cả dòng phải tránh quanh mình, nên hãy quan sát sớm, chọn khoảng hở rõ ràng rồi đi đều qua chỗ giao nhau.
Nghĩ mình là bên to hơn
Trên đường, ô tô là bên lớn còn xe máy là bên nhỏ nhất. Hãy giả định người khác chưa thấy mình: cửa ô tô đỗ ven đường có thể bật mở, xe buýt có thể lấn ra để đón khách. Chừa khoảng hở rộng hơn mức bạn quen, đặc biệt ở đoạn phố có xe đỗ sát lề.
Cái gì cũng bỏ vào cốp
Cốp ô tô nuốt gọn cả va li, còn xe máy thì không. Đồ nặng đặt cao hoặc treo lệch một bên sẽ làm xe phản ứng khác hẳn khi phanh và vào cua. Nếu đi cùng hành lý, hãy xem trước cách chọn xe cho người mang balo du lịch lớn khi đặt xe.
Không còn khung thép: trang bị và tâm thế
Ô tô có khung thép, dây an toàn và túi khí. Xe máy chỉ còn lớp bảo vệ bạn tự mang theo, nên hãy đội mũ vừa đầu, cài quai chắc, đi giày kín mũi, mặc áo tay dài, quần dài và mang áo mưa khi trời có dấu hiệu đổ rào. Một cơn mưa chiều ở Hà Nội đủ làm vạch sơn, nắp cống và lá cây ướt trơn hơn bạn tưởng.
Nếu cần bản đồ, hãy gắn điện thoại chắc vào ghi đông và dừng hẳn khi muốn xem lại GPS. Tâm thế phù hợp là đi đều, nhìn xa và chừa khoảng trống, đừng cố bám theo nhịp của người chạy lâu năm quanh bạn.
Xe máy dễ làm quen cho tài xế ô tô: chọn xe thuê theo tiêu chí nào
Với người vừa chuyển từ vô lăng sang ghi đông, tiêu chí đầu tiên là bớt việc cho tay chân. Xe tay ga cỡ vừa như Honda Vision hay Air Blade thường là điểm khởi đầu dễ chịu: không phải sang số, bạn chỉ vặn ga, bóp phanh và lái. Vision thường được coi là thân gọn, dễ dắt; Air Blade nhỉnh hơn về vóc dáng, hợp người cao hơn một chút.
Nếu ô tô của bạn là số sàn, nhịp nhả ga rồi sang số đã quen tay, nên xe số như Wave không quá lạ về nguyên lý. Nhưng cần số nằm ở mũi chân trái và bạn phải vừa đổi số vừa giữ thăng bằng giữa dòng xe đông, nên nhiều người vẫn thấy tay ga bớt việc hơn trong những ngày đầu.
Đừng chọn xe to nặng chỉ vì bạn quen thân xe lớn. Xe càng nặng thì càng khó dắt, khó quay đầu trong ngõ nhỏ, và mỗi lần dừng đèn đỏ chân bạn phải gánh cả khối lượng ấy. Trước khi nhận xe, hãy ngồi thử và kiểm tra nhanh:
- Chân chạm đất đủ vững khi ngồi thẳng lưng.
- Dắt xe và dựng chân chống không phải gồng.
- Với tới tay phanh dễ dàng, vặn ga nhẹ thì xe nhích đều, không giật.
- Nhìn thấy phía sau qua gương mà không phải nghiêng vai.
Người chưa quen tay lái hai bánh có thể xem thêm bài chọn xe cho người mới biết lái; các tình huống chọn xe khác nằm trong mục hỏi đáp chọn xe.
Lần đầu chạy xe hai bánh giữa phố Hà Nội: tập từ đê ven sông đến phố đông
Đừng lao thẳng vào nội thành ngay khi nhận xe. Hãy chọn buổi sáng ít xe và đoạn đường rộng, thẳng, ít ngã rẽ, như đoạn đê ven sông Hồng hay một con phố vắng ngoài trung tâm, để làm quen cảm giác xe trước.
- Khởi hành và dừng lại nhiều lần ở cùng một điểm, đặt chân xuống đất nhẹ nhàng.
- Bóp cả hai phanh nhẹ ở tốc độ đi bộ, rồi tăng dần lực để biết xe dừng thế nào.
- Chạy vòng rộng để quay đầu, tập liếc vai trước mỗi lần rẽ.
Khi tay chân hết cứng, hãy sang những con đường nhỏ hơn rồi mới vào khung giờ đông dần. Ngõ nhỏ khu phố cổ là nơi nên dắt xe nếu bạn còn lưỡng lự. Nếu chủ yếu chạy trong nội thành, hãy đọc thêm bài chọn xe máy cho người chỉ đi quanh nội thành.
Khi nào nên dừng lại và hỏi cửa hàng
Nếu xe nặng tay hơn bạn nghĩ, chân chạm đất chưa vững, tay phanh quá xa hoặc xe giật khi vặn ga, hãy dừng ở chỗ an toàn thay vì cố chạy tiếp. Với xe thuê, hãy báo cửa hàng và hỏi cách xử lý trước khi tự sửa, nhất là với phanh.
Một lưu ý về giấy tờ: đừng tự đoán giấy tờ nào là đủ để thuê và lái xe máy, vì quy định có thể thay đổi; hãy kiểm tra văn bản mới nhất. Nếu cần hỏi trực tiếp, bạn có thể gọi Nguyễn Tú theo số 0942 467 674 (giờ làm việc 09:00–21:00), nói rõ mình quen lái ô tô và hỏi/xác nhận trước khi đặt xe về giấy tờ, mũ cần chuẩn bị.
Hãy bắt đầu bằng một chiếc xe tay ga cỡ vừa và một buổi sáng vắng. Những câu hỏi chọn xe khác bạn có thể xem tiếp trong chuyên mục hỏi đáp.