Chùa Đồng Quang trong ngõ 119 Tây Sơn bằng xe máy: ngôi chùa gắn với chiến thắng Đống Đa và chỗ gửi xe ngoài ngõ hẹp

Chùa Đồng Quang Đống Đa trong ngõ 119 Tây Sơn: gốc tích từ chiến địa 1789, lễ cầu siêu dịp hội Gò Đống Đa, gửi xe ở phố ngoài, giờ vắng và cách ứng xử.

Chùa Đồng Quang Đống Đa ở đâu, ngôi chùa liên quan gì đến trận Đống Đa năm 1789, và đi xe máy vào ngõ có tiện không? Chùa nằm trong ngõ 119 phố Tây Sơn, phía bên kia đường so với gò Đống Đa. Ngõ vào nhỏ, nhà dân xây sát, nên cách hợp lý là gửi xe ở phố ngoài rồi đi bộ một đoạn.

Chùa Đồng Quang Đống Đa nằm ở đâu trên phố Tây Sơn

Chùa có tên chữ là Đồng Quang tự. Trang thông tin điện tử của phường Kim Liên ghi địa chỉ chùa là số 15, ngõ 119 phố Tây Sơn, trước đây thuộc phường Quang Trung, quận Đống Đa. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính từ ngày 01/7/2025, di tích được ghi là thuộc phường Kim Liên. Một số sách cũ chỉ ghi “số 15 phố Tây Sơn”, nên hãy bám vào số ngõ 119.

Các tài liệu đều mô tả chùa nằm đối diện khu di tích gò Đống Đa. Một trang giới thiệu chùa chiền cho biết muốn vào chùa phải đi qua cổng tam quan của một đạo quán ở đầu ngõ, rồi theo một đoạn ngõ hẹp; nhà dân xây sát cả quán lẫn chùa. Cảnh đầu ngõ có thể đã đổi, nên nếu chưa chắc thì hỏi người dân trong ngõ.

Ngôi chùa sinh ra từ một chiến địa mùa xuân Kỷ Dậu

Theo sách Hà Nội Danh thắng và Di tích, được trang Người Hà Nội đăng lại, tấm bia dựng thời Tự Đức ghi lại việc dựng chùa, cho biết khu đất này xưa là nơi giao chiến giữa quân Tây Sơn và quân Thanh đầu năm Kỷ Dậu 1789. Nhiều năm sau trận đánh, quan lại sở tại cho thu gom hài cốt người chết trận còn rải rác quanh vùng, đắp thành gò và dựng nơi tế lễ vong hồn. Những gian nhà tế lễ ấy là tiền thân của chùa, về sau thành chùa chung của hai trại Nam Đồng và Thịnh Quang, nên có tên Đồng Quang.

Chùa hình thành dần rồi được trùng tu nhiều lần, không có một năm khởi dựng rõ ràng. Trong khuôn viên hiện có tự đàn thờ những người chết trong trận Đống Đa và gian thờ vua Quang Trung, bên cạnh khu thờ Phật, nhà Tổ, nhà Mẫu và vườn tháp. Chùa được xếp hạng di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật năm 1990.

Hồ sơ của Cục Di sản văn hóa về gò Đống Đa còn nhắc một chi tiết ít người biết: phía sau chùa Bộc, giáp chùa Đồng Quang, từng có gò Đầu Lâu, nay đã bị phá từ lâu, người dân chỉ còn nhớ vị trí và tên gọi.

Lễ cầu siêu dịp hội Gò Đống Đa diễn ra trong ngõ nhỏ

Báo Quân đội nhân dân khi viết về hội Gò Đống Đa ngày mùng 5 Tết có tả trình tự phần lễ: đám rước rồng lửa do thanh niên hai làng Đồng Quang và Khương Thượng bện bằng rơm, tiếp đến dâng hương, đọc văn, tế ở đình Khương Thượng và lễ cầu siêu ở chùa Đồng Quang. Sách Hà Nội Danh thắng và Di tích cũng ghi ngày 5 tháng Giêng âm lịch là ngày hội của chùa, có cúng lễ lớn, xá tội vong nhân.

Trong khi đám đông dồn về công viên bên kia đường, phần cầu siêu diễn ra trong ngõ nhỏ. Nghi thức và giờ giấc từng năm do nhà chùa và ban tổ chức quyết định, nên hỏi trước tại chùa hoặc xem thông báo của phường. Ngày ấy đừng mong gửi xe sát đầu ngõ. Cách chọn hướng vào Tây Sơn và gửi xe trong ngày hội có ở bài lễ hội Gò Đống Đa mùng 5 Tết bằng xe máy thuê.

Chạy xe máy tới đầu ngõ 119 Tây Sơn

Tây Sơn là trục đông, nhiều xe buýt và ô tô, nối Ngã Tư Sở với khu Thái Hà, Chùa Bộc. Mốc dễ nhận nhất là tượng đài vua Quang Trung trong công viên gò Đống Đa; chùa nằm ở phía đối diện. Vài điều giúp khỏi lúng túng:

  • Trước khi đi, xem bản đồ để biết đầu ngõ 119 nằm cùng phía với chiều bạn chạy hay ở bên kia đường.
  • Nếu ở bên kia, đi tới chỗ quay đầu hợp lệ hoặc vòng qua phố bên, không cắt ngang dòng xe giữa phố.
  • Gần tới nơi, bật xi nhan phải từ xa, giảm tốc và tránh dừng ngay điểm đón xe buýt.
  • Đọc biển số nhà trên Tây Sơn để đếm tới 119, đừng đoán theo vị trí tượng đài.

Các hướng tới công viên từ Ngã Tư Sở, Ô Chợ Dừa hay Long Biên đã có trong bài gò Đống Đa và tượng đài Quang Trung; đi chùa chỉ khác điểm dừng.

Gửi xe ở phố ngoài, đi bộ vào ngõ

Một nguồn mô tả các sân chùa lát gạch đỏ trên diện tích khá nhỏ, còn ngõ thì kẹp giữa nhà dân. Chạy xe vào tận cổng chùa vừa khó quay đầu, vừa làm phiền người trong ngõ. Thứ tự nên làm:

  1. Tìm điểm trông giữ có người trông và có vé ở phố ngoài, hỏi giá trước khi dắt xe vào.
  2. Nếu chưa thấy, hỏi người bán hàng quanh đó, chấp nhận đi bộ thêm một quãng.
  3. Không dựng xe dưới cổng tam quan, trước cửa nhà dân hay ở chỗ ngõ thắt lại.
  4. Khóa cổ, rút chìa, chụp ảnh vé và một góc phố có biển số nhà để quay lại không nhầm.

Bài này không xác minh được chùa có chỗ để xe cho khách hay không. Nếu đi cùng người lớn tuổi khó đi bộ, hãy dừng sát lề ở chỗ được phép dừng để người đó xuống trước, rồi mới đi gửi xe. Cách tìm lối vào một ngôi chùa trong ngõ khác có ở bài chùa Liên Phái ở Bạch Mai.

Giờ ghé vắng và cách ứng xử trong chùa

Bài không tìm được nguồn đáng tin về giờ mở cổng, nên hãy hỏi tại chỗ. Về độ đông, có thể dựa vào nhịp chung của các chùa trong phố:

  • Ngày rằm, mùng một và dịp mùng 5 Tết thường đông người đi lễ.
  • Ngày thường, giữa buổi sáng sau giờ đi làm hoặc đầu giờ chiều, cả phố Tây Sơn lẫn trong ngõ đều dễ đi hơn.
  • Tránh khung tan tầm buổi chiều, khi Tây Sơn ùn về phía Ngã Tư Sở.

Khi vào chùa, ăn mặc kín vai và gối, nói nhỏ, tắt chuông điện thoại. Tự đàn là nơi thờ những người tử trận, nên đứng lặng thắp hương chứ đừng đùa giỡn hay tạo dáng chụp ảnh. Nhà Tổ và vườn tháp là khu thờ tự riêng, chỉ vào khi được người trong chùa chỉ dẫn. Muốn chụp ảnh trong điện thờ thì hỏi trước.

Ghép với các chùa khác gắn với trận Đống Đa

Chùa Đồng Quang không phải nơi duy nhất trong nội thành gắn với câu chuyện năm 1789. Chùa Kim Sơn ở 73 Kim Mã có đàn chay giỗ trận vào mùng 5 tháng Giêng, còn chùa Bộc ngay gần đó gắn với hồ Tắm Tượng và di tích Loa Sơn theo hồ sơ của Cục Di sản văn hóa. Muốn ghé thêm một ngôi chùa trên cùng phố Tây Sơn thì có chùa Phúc Khánh ở Ngã Tư Sở, sát nút giao đông nhất khu này.

Một buổi sáng gọn: gửi xe một lần ở phố ngoài, đi bộ vào chùa, sang công viên gò Đống Đa ở chỗ có vạch cho người đi bộ, rồi mới lấy xe đi tiếp.

Thuê xe máy từ Long Biên để đi chùa

Nếu bạn ở bên Long Biên và cần xe cho buổi đi lễ, Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa 09:00–21:00 và không giao nhận xe ngoài khung giờ này. Honda Wave thuê ngày 150.000 đồng. Honda Vision thuê ngày 200.000 đồng. Tiền cọc, giấy tờ cần mang và việc có kèm mũ bảo hiểm hay không đều xác nhận trực tiếp trước khi nhận xe qua số 0942 467 674. Dịp Tết, lịch làm việc của tiệm nên hỏi trước vài ngày.

Các điểm đi lễ, tham quan khác có trong mục điểm đến và chuyên mục du lịch.

Bạn cần thuê xe máy?

Liên hệ Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú để biết tình trạng xe và điều kiện cho kỳ thuê của bạn. Các khoản như tiền đặt cọc hoặc phát sinh cần xác nhận trực tiếp trước khi đặt.