Vừa qua đỉnh dốc cầu, chiếc xe đạp điện thuê bỗng trôi nhanh hơn hẳn, tay bạn bóp phanh mà xe vẫn lao. Xuống dốc bằng xe đạp điện an toàn hay không phần lớn được quyết định ở đỉnh dốc, không phải ở chân dốc. Bài này chỉ nói chiều xuống: vì sao xe trôi nhanh, nhả ga và rà phanh thế nào, ngồi ra sao, đi ở đâu trong làn, và lúc nào nên xuống dắt. Chiều lên dốc có bài riêng về giữ đà và đạp phụ khi lên dốc bằng xe đạp điện.
Vì sao xe đạp điện trôi nhanh khi đổ dốc
Pin và động cơ khiến xe đạp điện nặng hơn xe đạp thường; nặng bao nhiêu thì tùy xe, tùy hãng. Cộng thêm người lái và túi đồ, cả khối ấy lăn xuống dốc với đà lớn. Gió và ma sát mặt đường chỉ hãm được một phần nhỏ so với sức nặng đó, nên xe tăng tốc đều đặn, gần như không tự chậm lại.
Điều quan trọng hơn là ở cùng một tốc độ, xe càng nặng thì phanh càng phải làm nhiều việc mới dừng được, và quãng hãm càng dài. Xe đạp điện cũng không có kiểu hãm bằng động cơ như khi về số ở xe máy số, nên toàn bộ việc giữ tốc độ dồn vào hai tay phanh. Một số xe có tính năng hãm khi nhả ga, nhưng tùy xe, nên đừng trông vào nó nếu chưa hỏi rõ người cho thuê.
Từ đỉnh dốc: nhả ga, rà đều hai phanh trước khi xe kịp nhanh
Nguyên tắc dễ nhớ nhất: tốc độ ở chân dốc không được cao hơn tốc độ lúc bạn bắt đầu xuống. Muốn vậy, làm theo thứ tự:
- Giảm tốc trước đỉnh dốc. Nhả hẳn tay ga, ngừng đạp. Xe có nhiều nấc trợ lực thì hạ về nấc thấp nhất trước khi qua đỉnh.
- Đặt hờ hai ngón tay lên cả hai cần phanh. Không để tay nằm trên tay ga, vì lúc hoảng bàn tay dễ siết luôn cả ga.
-
Rà đều hai phanh ngay từ đầu dốc. Bóp nhẹ cả hai tay để xe giữ ở tốc độ bạn còn hoàn toàn làm chủ, đủ để dừng hẳn trong khoảng đường nhìn thấy phía trước.
- Phanh theo nhịp trên dốc dài. Bóp tăng lên khi xe bắt đầu nhanh, nhả bớt khi đã chậm, thay vì siết cứng một tay suốt dốc. Siết liền một tay lâu làm má phanh nóng và kém ăn dần.
- Không để dành phanh cho chân dốc. Ở chân dốc xe đang nhanh nhất, lại hay gặp giao cắt, nắp cống, ổ gà. Bóp gấp lúc đó dễ làm bánh trước khựng, bánh sau trượt.
Bóp phanh nào trước? Với người mới, bóp cả hai gần như cùng lúc, phanh sau vào trước một nhịp rất ngắn, phanh trước tăng dần vì bánh trước gánh phần lớn việc hãm. Cách tập và cách nhả phanh để xe không giật có trong bài phanh xe đạp điện êm, bóp phanh nào trước. Đường ướt thì bóp nhẹ tay hơn, giảm tốc sớm hơn, tránh phanh khi bánh đang đè lên vạch sơn hay nắp cống.
Tư thế và tay lái khi xe đang đổ dốc
Ngồi chắc trên yên, lưng thẳng, dồn người hơi ra sau để bánh sau không nhẹ bẫng khi phanh. Khuỷu tay chùng, đừng khóa thẳng tay, vì tay cứng khiến mỗi cú bóp phanh dồn thẳng vào tay lái. Hai bàn đạp để ngang nhau, mắt nhìn xa xuống chân dốc chứ không dán vào bánh trước.
Túi treo ở ghi đông làm tay lái đảo, nên buộc gọn vào giỏ hoặc baga. Chở thêm người hay đồ nặng thì đà còn lớn hơn: phanh sớm hơn, đi chậm hơn, như bài xuống dốc dài khi chở đồ nặng phía sau đã phân tích. Trên dốc, cả hai tay luôn ở trên tay lái; xem bản đồ hay nghe điện thoại thì đợi xuống hẳn và dừng sát lề.
Xuống dốc bằng xe đạp điện ở Hà Nội: cầu vượt, dốc đê, lối xuống hầm
Dốc cầu và cầu vượt. Trước khi lên, nhìn biển báo ở chân cầu: không phải cầu vượt nào cũng cho xe đạp điện đi, có biển cấm loại xe của bạn thì đi đường bên dưới. Khi xuống, đi sát lề phải để xe máy vượt bên trái, và giữ khoảng cách với xe phía trước dài hơn hẳn trên đường bằng, vì chân cầu thường là nút giao hoặc đèn đỏ, dòng xe dồn lại rất nhanh. Qua khe nối trên mặt cầu thì giữ tay lái thẳng, đừng phanh gắt đúng lúc bánh đè lên khe.
Dốc đê. Dốc từ mặt đê xuống khu dân cư thường ngắn mà gắt hơn dốc cầu. Ví dụ dốc từ đê Nguyễn Khoái xuống phố Vĩnh Hưng gần chân cầu Vĩnh Tuy: theo phóng sự của VOV Giao thông, mặt dốc hẹp, nhà bám sát hai bên, nhiều đường nhánh rẽ ngang, đỉnh dốc là đường hai chiều không dải phân cách, chân dốc có đường dân sinh cắt chéo, và người dân kể xe máy hay ngã ở đó khi trời mưa.
Với dốc kiểu này, rà phanh ngay từ mặt đê, nhìn trước các ngõ ngang và sẵn sàng dừng hẳn ở chân dốc. Lối qua đê như dốc Bác Cổ nối Trần Quang Khải với Bạch Đằng, hay lối từ mặt đê xuống khu dân cư phía Long Biên, cũng nên đi theo cách ấy. Ai hay ra đê sông Hồng ngắm hoàng hôn gần cầu Long Biên thì nhớ lượt về thường là lúc trời sẫm, dốc khó nhìn hơn.
Lối xuống hầm gửi xe. Dốc hầm chung cư, trung tâm thương mại ngắn, gắt, hay có khúc cua, và ánh sáng tối đi đột ngột. Mặt dốc dễ trơn khi bánh xe mang nước mưa vào. Giảm tốc từ ngoài cửa hầm, bật đèn, rà đều hai phanh, đi đúng làn xuống và nhìn gương cầu lồi ở góc khuất. Lối vào có biển hoặc bảo vệ yêu cầu xuống dắt thì làm theo.
Lúc nào nên xuống dắt bộ
Dắt xe không có gì đáng ngại. Nên dừng ở đỉnh dốc, sát lề phải, rồi dắt xuống khi:
- Mặt dốc ướt, có cát sỏi hoặc ổ gà mà bạn chưa quen tay phanh.
- Bóp phanh thấy cần phanh lún sâu gần chạm tay nắm, phanh kêu rít hoặc xe vẫn trôi dù đã bóp.
- Chở người hay đồ nặng xuống dốc gắt có khúc cua.
- Chân dốc đông người, dòng xe đứng im, hoặc lối xuống hầm tối và hẹp.
Khi dắt, tắt nguồn xe để không lỡ chạm tay ga, đứng bên cạnh xe và bóp nhẹ phanh để xe lăn chậm theo bước chân. Đừng dừng giữa dốc để quyết định, vì đứng giữa dốc vừa khó giữ xe vừa chắn đường người phía sau.
Kiểm tra phanh ngay khi nhận xe thuê
Trước khi rời cửa hàng, dựng xe trên nền phẳng, bóp thử từng tay phanh rồi đẩy xe để biết tay nào hãm bánh nào và hãm có chắc không. Thử thêm vài lần phanh khi xe lăn chậm ở chỗ vắng. Đang đi mà thấy phanh yếu đi, dừng ở chỗ an toàn và gọi báo cửa hàng, đừng tự chỉnh dây hay má phanh.
Cửa hàng Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00. Giá thuê và tiền cọc xe đạp điện hãy liên hệ hoặc gọi 0942 467 674 để xác nhận theo mẫu xe đang có. Các bài khác về loại xe này nằm ở mục xe đạp điện và chuyên mục xe máy.