Chạy dọc đê tả ngạn sông Hồng về phía Cự Khối, ít ai để ý cụm đình chùa Thổ Khối nằm ngay khúc đê lượn: đình ở phía trong đê, chùa ở phía ngoài, hai công trình nhìn nhau qua mặt đê. Đây là di tích quốc gia của một làng ven sông với tục thờ sáu vị thành hoàng. Bài này chỉ cách tìm lối vào từ đê bằng xe máy, chỗ dừng xe trong làng và những gì nên xem.
Đình chùa Thổ Khối ở đâu
Làng Thổ Khối trước thuộc phường Cự Khối, quận Long Biên. Từ ngày 1/7/2025, theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15, phần lớn phường Cự Khối cũ về phường Long Biên mới, phần còn lại về xã Bát Tràng. Theo báo Hà Nội Mới tháng 8/2025, phường Long Biên đã gắn biển phố Dương Bá Trạc, chạy từ ngã ba đường Cự Khối tới ngã ba phố Hoa Động và lăng Thành hoàng làng Thổ Khối; đình Thổ Khối cũng có tên trong danh sách di tích của phường Long Biên.
Lưu ý: Long Biên nằm ở bờ tả sông Hồng, nên dù vài bài báo viết “hữu ngạn”, đình thực ra ở bờ tả. Ngoài ra, ở Phú Thọ cũng có một làng Thổ Khối với lễ hội riêng; đừng nhầm khi tra cứu.
Đình Thổ Khối Cự Khối: thờ ai, xem gì
Theo tạp chí Người Hà Nội và báo Hà Nội Mới, đình thờ sáu vị thành hoàng: Đào thành hoàng, Cao Sơn đại vương, Bố Cái đại vương Phùng Hưng, Linh Lang đại vương, Bạch Đa đại vương và Dị Mệ đại vương. Dân làng kể nhiều chuyện về Đào thành hoàng, người có công với làng ven sông; đây là chuyện truyền miệng.
Những điều nên xem:
- Hướng đình: đình quay về phía tây, nhìn ra sông, trước có giếng và ao hình bán nguyệt.
- Bố cục: tiền tế bảy gian, đại đình năm gian hai chái và hậu cung, theo kiểu “tiền nhất, trung đinh, hậu công”.
- Chạm khắc: các mảng rường trong đình mang phong cách thế kỷ XVIII.
- Hiện vật: sáu ngai thờ và bài vị, tấm bia niên hiệu Cảnh Hưng 46 tức năm 1785 ghi việc tu sửa, và nhiều đạo sắc phong, sớm nhất từ năm 1730.
Người làng còn có cách đọc thế đất: con đê là thân rồng, giếng và đầm là mắt, đình và chùa đối nhau qua đê như hai bên má. Đây là cách giải thích dân gian, nhưng giúp bạn hiểu vì sao hai công trình lại nằm ở hai bên đê.
Chùa Thổ Khối có tên chữ Sùng Phúc tự, nằm phía ngoài đê. Theo tạp chí Người Hà Nội, cụm đình chùa được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng di tích quốc gia năm 1990.
Di tích Cự Khối Long Biên: đi xe máy theo đê tả ngạn
Từ Long Biên, đi theo đường đê Long Biên – Xuân Quan về phía Cự Khối. Đình nằm ở một khúc đê lượn, theo một số nguồn là gần chỗ cầu Thanh Trì vượt sông ở cuối làng. Đặt điểm đến trên bản đồ là “đình Thổ Khối”, rồi để ý:
- Lối xuống đê: đi chậm, quan sát xe sau trước khi rẽ khỏi mặt đê, không rẽ ngang ở khúc cua.
- Xe tải: đê có xe chở vật liệu; đi sát bên phải. Cách chạy đê an toàn có ở bài chạy xe trên đường đê sông Hồng.
- Giờ đê cấm xe: từ 25/9/2026 tới 25/2/2027, đoạn đê qua khu hồ Lâm Du cấm xe từ 23 giờ tới 4 giờ sáng để thi công cầu Trần Hưng Đạo; nên đi ban ngày.
- Công trình ven sông: dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng khởi công cuối năm 2025, phần bờ tả đi qua phường Long Biên, nên có thể gặp đoạn thi công.
Dừng xe trong làng
Chúng tôi chưa thấy nguồn chính thức nào nói về bãi gửi xe của di tích. Hãy hỏi người trông coi xem có được để xe trong sân đình không; nếu không, dựng xe gọn ở chỗ được chỉ, không chắn lối lên đê hay cổng nhà dân. Đừng dừng xe trên mặt đê để chụp ảnh, vì đê hẹp và xe chạy liên tục.
Khi vào đình, ăn mặc kín đáo, nói nhỏ, hỏi trước khi chụp ảnh trong hậu cung.
Hội làng Thổ Khối tháng Hai
Hội làng diễn ra từ ngày 8 tới 10 tháng Hai âm lịch, chính hội là mùng 9. Hội mở đầu bằng lễ rước nước từ giữa sông Hồng về đình; theo tạp chí Người Hà Nội, cứ năm năm làng lại mở hội lớn. Ngày hội, đường làng và chân đê đông người, nên gửi xe sớm và nhường lối cho đoàn rước.
Muốn xem thêm các cụm di tích làng ở Long Biên, đọc bài cụm đình chùa Trường Lâm ở Việt Hưng, bài đình Ái Mộ và đình Gia Thụy hoặc gợi ý đi lễ đầu năm ở Long Biên.
Câu hỏi thường gặp
Đình chùa Thổ Khối nay thuộc phường nào?
Làng Thổ Khối thuộc phường Cự Khối cũ; từ 1/7/2025, đình Thổ Khối thuộc phường Long Biên mới.
Đình Thổ Khối thờ ai?
Sáu vị thành hoàng: Đào thành hoàng, Cao Sơn đại vương, Bố Cái đại vương Phùng Hưng, Linh Lang đại vương, Bạch Đa và Dị Mệ đại vương.
Hội làng Thổ Khối vào ngày nào?
Từ ngày 8 tới 10 tháng Hai âm lịch, chính hội mùng 9, mở đầu bằng lễ rước nước từ sông Hồng.
Thuê xe máy chạy đê Long Biên
Cửa hàng nằm ngay ở Long Biên, thuận đường lên đê. Trên bảng giá của Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, Honda Vision có giá ngày 200.000 đồng, Honda Wave và Honda Click có giá ngày 150.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674.
Thêm gợi ý quanh khu này có ở chuyên mục Long Biên và Gia Lâm và trang du lịch Hà Nội bằng xe máy.