Chùa Thái Lạc Văn Lâm là một trong số ít nơi còn giữ được kiến trúc gỗ mang phong cách thời Trần, với những mảng chạm tiên nữ dâng hoa và dàn nhạc cổ trên vì kèo. Từ Long Biên, chạy theo quốc lộ 5 là tới vùng Văn Lâm cũ, nên chuyến đi gọn trong một buổi. Bài này giúp bạn biết chùa nay thuộc đâu, nên nhìn mảng chạm nào ở thượng điện, đi đường nào và ứng xử ra sao tại di tích.
Chùa Thái Lạc Văn Lâm nay thuộc đâu
Từ ngày 1/7/2025, tỉnh Thái Bình và tỉnh Hưng Yên hợp nhất thành tỉnh Hưng Yên mới. Theo Nghị quyết 1666/NQ-UBTVQH15, thị trấn Như Quỳnh, các xã Tân Quang, Lạc Hồng, Trưng Trắc và một phần xã Đình Dù được gộp thành xã Như Quỳnh. Chùa trước ở thôn Quang Trung, xã Lạc Hồng, huyện Văn Lâm; báo chí năm 2026 ghi “chùa Thái Lạc, xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên”.
Chùa còn có tên Pháp Vân tự, hay chùa Bà Cả, thờ Phật và bà Pháp Vân, một trong bốn vị Tứ Pháp.
Chùa Pháp Vân Hưng Yên: giá trị di tích
- Di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định 1820/QĐ-TTg ngày 24/12/2018; trước đó chùa đã được xếp hạng di tích quốc gia từ năm 1964.
- Lễ hội cầu mưa ở đây là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2022.
- Niên đại: theo tài liệu được báo Hưng Yên và VietnamPlus dẫn lại, chùa dựng từ thời Trần, được tu bổ qua các thời Mạc, Lê và Nguyễn.
Theo Ban quản lý di tích tỉnh Hưng Yên, chùa thường được xem là một trong ba công trình gỗ thời Trần còn lại, cùng chùa Dâu ở Bắc Ninh và chùa Bối Khê ở Hà Nội.
Chạm khắc gỗ thời Trần: nhìn ở đâu
Chùa dựng trên một gò đất, quay hướng đông nam, bố cục kiểu nội công ngoại quốc: tam quan hai tầng tám mái, sân, tòa Tam bảo gồm tiền đường, thiêu hương và thượng điện, phía sau là nhà Tổ, nhà Mẫu, hai dãy hành lang và vườn tháp.
Những mảng chạm quý nhất nằm ở thượng điện. Theo VietnamPlus và Ban quản lý di tích tỉnh Hưng Yên:
- Hai bộ vì kèo kiểu giá chiêng có các tấm hình lá đề chạm tiên nữ đầu người mình chim đang dâng hoa.
- Cốn, ván nong và xà nách chạm tiên nữ cưỡi phượng thổi sáo, kéo đàn, cùng rồng uốn trong mây.
- Một dàn nhạc ba người: một người đàn ông chơi đàn tranh, hai người phụ nữ chơi tỳ bà và đàn tam.
Số mảng chạm còn nguyên vẹn được các nguồn ghi khác nhau, nên khi đến, hãy hỏi người trông coi để được chỉ đúng chỗ. Chùa còn giữ ba tấm bia đá thế kỷ XVI, XVII, một quả chuông thời Nguyễn và pho tượng Pháp Vân thế kỷ XVII.
Theo truyền thuyết địa phương, bốn pho tượng Tứ Pháp vùng này có liên hệ với tích Man Nương ở chùa Dâu; đây là chuyện kể dân gian, không phải sử chép. Muốn so với chùa Dâu, xem bài chùa Dâu và thành cổ Luy Lâu bằng xe máy.
Đi xe máy từ Long Biên theo quốc lộ 5
Từ Nguyễn Văn Cừ, đi tới nút Cầu Chui rồi chuyển sang Nguyễn Văn Linh, tức quốc lộ 5, chạy về phía Hải Phòng qua Trâu Quỳ tới khu Như Quỳnh. Theo báo Hưng Yên, chùa cách quốc lộ 5 khoảng 2 km; khi tới gần, đặt điểm đến trên bản đồ là “chùa Thái Lạc”. Cách chọn làn ở nút Cầu Chui có ở bài khu Cầu Chui ở Long Biên.
Quốc lộ 5 nhiều xe tải, container. Đi sát bên phải, không chen giữa hai xe lớn và tránh điểm mù; xem thêm bài chạy xe máy cạnh xe tải và container ở Gia Lâm. Nếu muốn ghép thêm một làng cổ cùng hướng, có thể tham khảo bài đi làng cổ Nôm theo quốc lộ 5.
Ứng xử khi vào chùa
- Ăn mặc kín đáo, nói nhỏ, tắt chuông điện thoại.
- Không chạm tay vào vì kèo, tượng hay bia; đây là hiện vật hàng trăm năm tuổi.
- Hỏi người trông coi trước khi chụp ảnh bên trong, không dùng đèn flash.
- Dựng xe gọn ở chỗ được chỉ, không chắn cổng tam quan.
Hội chùa tháng Ba
Theo Ban quản lý di tích tỉnh Hưng Yên, hội diễn ra từ mồng 6 tới mồng 8 tháng Ba âm lịch, có lễ rước nước, rước kiệu Tứ Pháp và trò “đánh trăng” của trai làng. Ngày hội đông người, nên đi sớm và gửi xe theo hướng dẫn.
Câu hỏi thường gặp
Chùa Thái Lạc nay thuộc xã nào?
Từ ngày 1/7/2025, chùa Thái Lạc thuộc xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên.
Chạm khắc gỗ thời Trần ở chùa Thái Lạc nằm ở đâu?
Ở thượng điện, trên các vì kèo, cốn, ván nong và xà nách, với hình tiên nữ dâng hoa, tấu nhạc và rồng.
Hội chùa Thái Lạc vào ngày nào?
Từ mồng 6 tới mồng 8 tháng Ba âm lịch.
Thuê xe máy đi Hưng Yên
Quốc lộ 5 đông xe lớn, nên chọn xe có phanh tốt và đèn sáng. Trên bảng giá của Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, Honda Vision và Honda Air Blade có giá ngày 200.000 đồng, Honda Wave và Honda Click có giá ngày 150.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674.
Thêm gợi ý quanh khu này có ở chuyên mục Long Biên và Gia Lâm và trang du lịch Hà Nội bằng xe máy.