Khách thuê xe trước ngày về quê hay hỏi tôi: mua ô mai Hàng Đường thì chọn loại nào, nhờ gói ra sao, chở thế nào để về tới khách sạn hộp còn vuông vức. Ô mai nhẹ, để được khá lâu, nhưng dễ chảy đường, dính giấy và móp hộp nếu nhét vội vào cốp. Dưới đây là cách làm theo đúng thứ tự một buổi mua quà.
Phố Hàng Đường ở đâu và vì sao gắn với ô mai
Hàng Đường nằm trên trục phố từ phía Hồ Gươm lên chợ Đồng Xuân: Hàng Đào nối sang Hàng Ngang, rồi tới Hàng Đường, đi tiếp là phố Đồng Xuân. Tên phố có từ thời nơi đây buôn đường, mật; về sau các hiệu chuyển dần sang mứt, bánh kẹo, ô mai, nên nhắc tới ô mai là người Hà Nội nghĩ ngay tới con phố này.
Hàng Ngang và Hàng Đào cũng có vài hiệu ô mai xen giữa cửa hàng vải, đi bộ một vòng ngắn là so được nhiều chỗ. Nếu còn thời gian, ghé Nhà lưu niệm 48 Hàng Ngang trước rồi mới mua, để khỏi xách túi đồ ăn đi tham quan.
Chọn ô mai Hàng Đường theo người nhận
Các loại hay gặp
- Ô mai mơ: mơ gừng, mơ dẻo, chua ngọt, thơm gừng; người lớn tuổi thường thích.
- Ô mai sấu: sấu bao tử, sấu gừng, giòn và chua, mang đúng chất mùa hè Hà Nội.
- Ô mai mận: chua ngọt, dễ ăn, hợp cả người không quen vị gừng.
- Chanh đào, chanh muối: vị đậm, mặn chua, nhiều nhà quen để sẵn một lọ khi trời hanh.
- Me, quất, khế, cam thảo: thường lăn đường hoặc bột cam thảo, nên mua mỗi thứ một ít để thử.
- Xí muội: khô, mặn ngọt, cầm tay không dính.
Khô, dẻo hay ướt
Ô mai khô có lớp muối, đường hoặc cam thảo bên ngoài, ít dính, chịu được đường xa. Loại dẻo còn ẩm, để lâu trong túi dễ dính vào nhau. Loại ướt nhiều đường, gặp nóng là chảy nước thấm qua giấy gói. Còn đi chơi vài ngày nữa thì ưu tiên loại khô và dẻo; loại ướt mua sau cùng, xin hộp có nắp kín.
Gợi ý nhanh
- Ông bà, bố mẹ: mơ gừng, chanh đào, sấu gừng, vị không quá gắt. Người phải hạn chế đồ ngọt thì hỏi loại ít đường, nhưng nhớ ô mai vẫn là đồ ngọt, mặn.
- Trẻ con: mận, me ngọt, tránh loại cay gừng.
- Đồng nghiệp: hộp thập cẩm nhiều ngăn nhỏ, ai cũng chọn được một thứ.
Mua ô mai phố cổ: thử trước, xem nhãn, cân vừa đủ
Phần lớn cửa hàng cho nếm vài viên trước khi cân, cứ hỏi tự nhiên. Ô mai bán theo lạng, theo cân hoặc hộp đóng sẵn: hộp sẵn tiện tặng, mua cân thì chọn đúng loại người nhà thích. Trước khi trả tiền:
- Xem nhãn có tên cơ sở, thành phần, ngày sản xuất, hạn dùng.
- Bỏ qua hộp bày ngoài nắng lâu, nắp phồng hoặc đáy có vệt đường chảy.
- Hỏi giá từng loại trước khi cân.
- Nhờ ghi tên loại lên từng túi nhỏ.
Tình huống hay gặp: người đi công tác ở Cầu Giấy tranh thủ ghé phố cổ, cân mỗi thứ một ít cho cả phòng, về khách sạn mới thấy bảy tám túi giống hệt nhau. Một dòng bút bi lúc cân đỡ mất cả buổi tối ngồi nếm lại.
Nhờ gói thế nào cho khỏi dập, khỏi chảy
Câu đầu tiên nên nói: “Tôi đi xe máy, còn mang về quê.” Người bán quen khách du lịch sẽ gói kỹ hơn hẳn. Cách gói tôi hay dặn:
- Ô mai cân lẻ cho vào túi nilon dày, cửa hàng có máy hàn miệng túi thì nhờ hàn kín, không thì dùng túi zip.
- Gom túi nhỏ vào hộp giấy cứng hoặc hộp nhựa, chèn chặt cho khỏi xô.
- Ô mai ướt tách hộp riêng, bọc thêm một lớp túi và luôn để đứng.
- Hộp quà để tặng thì xin túi giấy cứng có quai, trùm thêm túi nilon phòng mưa.
- Gom tất cả vào một túi lớn, hộp nặng ở đáy, hộp mỏng ở trên.
Chở bằng xe máy: cốp, móc treo và sàn để chân
Cốp xe tay ga. Cốp Vision hay Air Blade chứa được vài hộp cỡ vừa, là chỗ tốt nhất cho quà. Nhưng cốp nằm sát động cơ, phơi nắng trưa rất nóng, ô mai ướt nằm trong đó một hai tiếng là chảy đường. Xếp hộp đứng, chèn áo mưa vào khe, không để khóa đĩa hay mũ đè lên. Còn đi chơi tiếp cả buổi thì mang quà về chỗ ở trước.
Móc treo. Chỉ treo một túi vừa, quai ngắn, đáy túi không chạm đầu gối. Túi quai dài đung đưa đập vào chân là hộp bên trong móp góc. Không treo túi vào tay lái vì túi kéo lệch lái khi vào cua.
Sàn để chân và xe số. Đừng kẹp hộp giữa hai bắp chân, mỗi lần chống chân dừng đèn đỏ là hộp bị ép. Xe số như Wave không có cốp rộng, nên mang ba lô hoặc đặt hộp phẳng lên yên sau, buộc dây chun chéo hai vòng rồi kéo thử. Có người ngồi sau thì để họ ôm túi trước bụng.
Trên đường về, chạy chậm qua gờ giảm tốc và đoạn lát đá cũ trong phố cổ. Qua cầu Chương Dương hay cầu Long Biên gió ngang mạnh, buộc gọn miệng túi trước khi lên cầu.
Đỗ xe trên Hàng Đường và nên đi lúc nào
Phố hẹp, vỉa hè gần như dành cho hàng quán, xe máy, xích lô và xe điện chở khách đi qua liên tục. Đừng tấp xe giữa lòng đường để chạy vào mua “một phút”. Phố trong khu này phần lớn một chiều, nhìn biển đầu phố trước khi rẽ.
Cách gọn nhất là hỏi cửa hàng chỗ để xe: nhiều nơi có chỗ dựng trước cửa hoặc chỉ chỗ gửi gần đó. Có người trông thì lấy vé, không dựng chắn cửa nhà bên. Mua ở vài hiệu thì gửi xe một chỗ rồi đi bộ; cách chọn chỗ đáng tin có ở bài gửi xe máy trong ngõ phố cổ.
- Sáng ngày thường phố thoáng, thử hàng thong thả nhất.
- Chiều muộn và các tuần sát Tết đông, chờ cân khá lâu.
- Tối thứ Sáu đến Chủ nhật, trục Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Đường thường thuộc khu phố đi bộ, chợ đêm, xe máy không vào được. Giờ cấm theo thông báo của quận và có thể thay đổi; xem bài phố đi bộ cuối tuần và xe máy để đâu.
Từ Long Biên sang và mang quà về quê
Từ cửa hàng chúng tôi ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, qua cầu Chương Dương là tới mép phố cổ. Biết trước sẽ đi mua quà thì khi đặt xe cứ nói để chọn xe tay ga có cốp; gọi 0942 467 674 trong giờ mở cửa.
Về tới chỗ ở, mở hộp kiểm tra ngay, móp hay túi hở còn kịp quay lại đổi. Xếp vali thì đặt hộp giữa quần áo, không sát thành vali. Đi máy bay hay xe khách đường dài, hỏi trước về quy định mang thực phẩm. Bảo quản theo nhãn, đậy kín nắp sau mỗi lần mở.
Muốn mua thêm quà ngoài đồ ăn, xem bài mua quà lưu niệm ở phố cổ rồi chở về bằng xe máy. Các điểm khác quanh đây nằm ở chuyên mục phố cổ Hoàn Kiếm, lịch trình rộng hơn có ở mục du lịch Hà Nội bằng xe máy.