Di tích 48 Hàng Ngang là căn nhà nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh soạn thảo bản Tuyên ngôn Độc lập cuối tháng 8 năm 1945, nằm ngay giữa khúc phố buôn bán sầm uất nhất của phố cổ Hoàn Kiếm. Chạy xe máy tới không xa, cái khó là phố hẹp, xe dừng đỗ dày và trước cửa không có chỗ để xe. Dưới đây là cách tôi vẫn chỉ cho khách thuê xe: vào phố hướng nào, để xe ở đâu, xếp buổi thăm sao cho đỡ vội.
Di tích 48 Hàng Ngang: vì sao đáng dành một buổi
Ngôi nhà vốn là hiệu Phúc Lợi, cửa hàng buôn tơ lụa của vợ chồng ông Trịnh Văn Bô và bà Hoàng Thị Minh Hồ, một gia đình tư sản nổi tiếng vì ủng hộ cách mạng. Theo các tư liệu phổ biến, Bác Hồ ở và làm việc tại đây từ ngày 25/8/1945 đến những ngày đầu tháng 9. Bản Tuyên ngôn viết trong căn nhà này được Người đọc tại Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945.
Hôm nay, nhà lưu niệm 48 Hàng Ngang giữ dáng một tư gia buôn bán lớn của phố cổ: nhà sâu, chia thành nhiều khối, mỗi khối mấy tầng nối nhau bằng sân trong. Phần trưng bày thường xoay quanh ba chuyện: ngôi nhà và gia đình chủ nhà, bối cảnh ra đời bản Tuyên ngôn, và ý nghĩa của văn kiện ấy với nền độc lập. Khác các bảo tàng lớn, ở đây bạn đứng trong một căn nhà phố thật, nghe tiếng xe ngoài cửa, giữa nhịp buôn bán rất đời thường của Hà Nội.
Từ Long Biên vào phố Hàng Ngang bằng xe máy
Hàng Ngang là đoạn ngắn nối phố Hàng Đào với phố Hàng Đường, nằm trên trục chạy từ phía bắc Hồ Gươm lên chợ Đồng Xuân. Nhận xe ở cửa hàng tại Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, bạn chạy về phía cầu Chương Dương, qua sông sang đường Trần Nhật Duật rồi rẽ vào khu phố cổ. Quãng đường chỉ vài cây số, giờ thấp điểm thường mất chừng mười lăm đến hai mươi lăm phút.
Ở khách sạn quanh Hồ Gươm thì càng gần, đi bộ lên theo hướng Hàng Đào là tới; chỉ nên lấy xe khi định ghép thêm điểm ở xa.
Đọc biển trước khi rẽ vào
Phố cổ có nhiều đoạn một chiều và đoạn hạn chế xe theo giờ. Quy tắc của tôi rất đơn giản: đến đầu mỗi phố thì nhìn biển trước, đừng nhìn dòng xe phía trước mà đoán. Bản đồ trên điện thoại đôi khi gợi ý rẽ vào lối không còn cho xe máy đi, nên hãy tập đối chiếu như trong bài tìm đúng chỗ trên bản đồ điện thoại khi tự chạy đi bảo tàng.
Trong khúc Hàng Ngang, chạy chậm và để tay sẵn trên phanh vì xe đẩy hàng, khách đứng chụp ảnh có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.
Giờ nên đi và giờ nên tránh
- Sáng, khoảng sau giờ di tích mở cửa: phố còn tương đối thoáng, dễ tìm chỗ gửi xe nhất.
- Trưa đến chiều: hàng quán bày ra, xe giao hàng dừng liên tục, đi chậm hơn hẳn.
- Tối thứ Sáu đến Chủ nhật: trục Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Đường thường thành phố đi bộ và chợ đêm, xe máy không vào được. Cách xoay xở vào dịp này có trong bài cuối tuần phố đi bộ quanh Hồ Gươm.
- Quanh dịp 2/9: lượng người đến viếng thăm tăng rất mạnh, có ngày phải xếp hàng dài. Muốn xem thong thả thì chọn ngày thường khác.
Lịch phố đi bộ và phân luồng do thành phố điều chỉnh theo từng giai đoạn, thông tin có thể thay đổi, nên kiểm tra thông báo mới trước khi đi.
Dừng xe gần số 48: làm gì và tránh gì
Vỉa hè trước cửa di tích hẹp, sát cửa hàng nhà khác, nên đừng dừng xe ở đó dù chỉ “một phút”. Cách ổn nhất là gửi ở bãi có người trông trên phố lân cận rồi đi bộ vài phút vào.
Khi gửi xe trong phố cổ, tôi luôn dặn khách mấy việc:
- Hỏi giá gửi trước khi giao chìa khóa, nhận vé xe và giữ vé cẩn thận.
- Chụp một tấm ảnh biển bãi và vị trí xe, để lúc quay lại không phải đi tìm.
- Khóa cổ xe, không để điện thoại, ví hay giấy tờ trong cốp.
- Không đỗ chắn lối vào nhà dân, cửa hàng hay ngõ nhỏ.
Ví dụ sáng thứ Bảy, bạn từ Long Biên tới đầu Hàng Đào gần mười giờ. Đừng cố chạy thẳng vào cửa số 48 vì gần như chắc phải vòng lại; gửi xe ở bãi có người trông bên phố ngang rồi đi bộ sang, vừa kịp xem trước khi khách đoàn tới đông.
Sắp xếp buổi thăm bên trong nhà lưu niệm
Trước hết, xem lại giờ mở cửa và ngày nghỉ của di tích trên kênh chính thức hoặc hỏi người dân quanh đó. Cách kiểm tra nhanh mà không đi hụt có trong bài kiểm tra giờ, ngày nghỉ và địa chỉ bảo tàng trước khi chạy xe. Vé, nếu có, và quy định chụp ảnh cũng nên hỏi ngay tại cửa.
Đây là di tích gắn với Chủ tịch Hồ Chí Minh, nên ăn mặc lịch sự, nói nhỏ và đi theo lối hướng dẫn. Mũ bảo hiểm, áo mưa nên để lại ở xe hoặc gửi theo hướng dẫn của nhân viên.
Một vòng xem vừa phải mất chừng bốn mươi lăm phút đến một tiếng. Nên đi theo thứ tự ba chủ đề trưng bày, rồi dành thời gian đứng lâu hơn ở căn phòng nơi Bác làm việc trong những ngày soạn bản Tuyên ngôn. Nhà phố cổ thường có cầu thang hẹp và dốc; đi cùng bố mẹ lớn tuổi thì để người lớn đi trước, bạn theo sau đỡ.
Ghép thêm điểm trong cùng buổi
Đã gửi xe xong thì cứ đi bộ: chợ Đồng Xuân phía bắc, cửa Ô Quan Chưởng phía đông và Hồ Gươm phía nam đều trong tầm dạo phố.
Muốn đi tiếp mạch lịch sử thì lấy xe chạy sang Ba Đình. Bản Tuyên ngôn được viết ở Hàng Ngang và được đọc ở Quảng trường Ba Đình, nên ghép hai nơi trong một ngày rất hợp lý. Đường đi, chỗ gửi xe và khung giờ bên đó có trong bài ghé Bảo tàng Hồ Chí Minh bằng xe máy. Gợi ý một lịch dễ theo: sáng ở phố cổ, ăn trưa quanh Hàng Buồm hoặc Hàng Bạc, đầu giờ chiều chạy sang Ba Đình.
Chọn xe thuê cho buổi phố cổ
Phố hẹp nên xe nhỏ gọn dễ xoay trở nhất. Honda Wave giá 150.000 đ/ngày, nhẹ, hợp người quen xe số; Honda Vision giá 200.000 đ/ngày, xe ga dễ đi cho người mới. Xem đủ các mức theo ngày, tuần, tháng ở bảng giá thuê xe. Đặt cọc và các khoản phát sinh xin xác nhận trực tiếp với cửa hàng khi nhận xe.
Cửa hàng Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở từ 09:00 đến 21:00. Nếu định vào phố cổ thật sớm, hãy nhận xe từ chiều hôm trước để sáng ra đi luôn. Gọi 0942 467 674 để giữ xe trước.
Muốn xếp thêm điểm cho chuyến sau, bạn xem mục bảo tàng Hà Nội hoặc chuyên mục du lịch Hà Nội bằng xe máy.