Nhiều người biết Ninh Hiệp qua chợ vải, ít ai để ý giữa làng buôn ấy có chùa Nành Ninh Hiệp, ngôi chùa thờ Phật Pháp Vân trong hệ thống Tứ Pháp. Khách đi lễ và người tìm hiểu Tứ Pháp hay hỏi cửa hàng tôi trên Nguyễn Văn Cừ ba điều: chạy xe máy lên đường nào, làm sao khỏi kẹt giữa dòng xe hàng của chợ, và hội chùa đầu tháng Hai âm lịch có gì đáng xem. Bài này trả lời lần lượt; chi tiết nào chưa chắc, tôi nói rõ để bạn hỏi lại người làng.
Chùa Nành Ninh Hiệp là ngôi chùa nào trong hệ Tứ Pháp
Chùa Nành có tên chữ là Pháp Vân tự, người làng còn gọi là chùa Cả. Nhiều trang vì thế ghi là chùa Pháp Vân Ninh Hiệp. Tứ Pháp là bốn vị Phật gắn với mây, mưa, sấm, chớp: Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi và Pháp Điện. Tục thờ này bắt nguồn từ truyền thuyết cô gái Man Nương gặp nhà sư Khâu Đà La, và chùa Nành là nơi thờ Pháp Vân, vị tượng trưng cho mây.
Một điểm hay gây nhầm: chùa Dâu ở vùng Thuận Thành cũng mang tên chữ Pháp Vân tự và cũng được gọi là chùa Cả. Khi hỏi đường, nói rõ “chùa Nành ở Ninh Hiệp” để khỏi bị chỉ sang bên kia sông Đuống.
Báo chí cũng ghi lại rằng trước năm 1945, các ông Trường Chinh, Nguyễn Lương Bằng, Hoàng Quốc Việt từng được người dân nơi đây che giấu, và chùa là một địa chỉ đi về của họ.
Từ ngày 1/7/2025, Ninh Hiệp được sắp xếp vào xã Phù Đổng mới, nên bản đồ có thể ghi tên cũ hoặc tên mới; cứ gõ “chùa Nành” hoặc “Pháp Vân tự Ninh Hiệp”.
Đường xe máy từ Long Biên lên Ninh Hiệp
Từ khu Bồ Đề, tuyến quen của người đi xe máy là:
- Từ Nguyễn Văn Cừ rẽ vào Ngô Gia Tự, chạy thẳng qua Đức Giang.
- Qua cầu Đuống sang Yên Viên. Cầu đường bộ mới đang được xây cạnh cầu cũ nên làn đi có thể thay đổi; theo biển phân luồng tại chỗ.
- Sang Yên Viên, chạy về phía Dốc Lã rồi theo biển và bản đồ rẽ vào Ninh Hiệp.
- Gần làng, đường hẹp dần, xe ba gác và xe tải nhỏ chở hàng ra vào liên tục; giảm tốc từ xa.
Lưu ý quan trọng nhất: cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên có điểm đầu ở khu vực Ninh Hiệp, nối với quốc lộ 1 mới phía bắc cầu Phù Đổng. Xe máy không được đi cao tốc, nên để bản đồ ở chế độ xe máy và nhìn biển ở từng nút giao; gặp lối lên có biển cấm xe máy thì đi tiếp đường thường.
Trục Ngô Gia Tự lên Yên Viên nhiều xe tải; giữ làn bên phải, không chen giữa hai xe lớn. Chi tiết từng chỗ rẽ và cách buộc hàng nếu tiện mua vải có ở bài chợ vải Ninh Hiệp bằng xe máy.
Né lõi chợ vải khi đi lễ chùa
Chùa và chợ nằm chung một làng, lối giữa các dãy ki-ốt hẹp, người đi lễ dễ bị cuốn vào dòng xe hàng. Theo một số trang hướng dẫn mua hàng, chợ thường họp từ khoảng 7 giờ sáng tới 6 giờ chiều, nhưng giờ từng quầy mỗi nơi một khác và có thể thay đổi. Thay vì canh giờ chợ vãn, tôi khuyên khách làm theo mấy điều sau:
- Đặt điểm đến là chùa, không phải chợ. Nếu tuyến bản đồ cắt ngang dãy ki-ốt, dừng ở chỗ thoáng hỏi người làng lối vòng.
- Chọn ngày thường giữa tuần. Cuối tuần và những tuần cận Tết, cả chợ lẫn chùa cùng đông.
- Đi chậm, nhường xe hàng. Ba gác chở kiện vải hay rẽ bất ngờ; không vượt trong ngõ hẹp.
- Không dừng giữa lối để hỏi đường. Tấp hẳn vào lề, tắt máy rồi mới hỏi.
Cửa hàng tôi mở 09:00–21:00 và không giao xe ngoài giờ. Muốn tới chùa sớm khi trời còn mát, bạn nhận xe từ chiều hôm trước.
Gửi xe quanh chùa Nành
Tôi không có danh sách bãi xe chính thức quanh chùa, nên chỉ nêu vài nguyên tắc:
- Gửi ở điểm có người trông, nhận vé, chụp ảnh vé cùng biển số.
- Sân chùa chỉ để xe khi nhà chùa hoặc người trông cho phép; hỏi trước, đừng tự dắt vào.
- Không dựng xe chắn cổng nhà, cửa kho hay lối xe hàng, dù chỉ vài phút.
- Ngày hội, chấp nhận gửi xa rồi đi bộ; gửi sát đường rước dễ bị kẹt lúc về.
Cách đọc cổng làng để quyết định gửi ngoài hay chạy vào trong có ở bài gửi xe đầu làng hay chạy vào ngõ làng cổ.
Vào chùa, ăn mặc kín đáo, nói khẽ; muốn chụp tượng hay người đang lễ thì hỏi trước.
Lễ hội chùa Nành đầu tháng Hai: nghi lễ đáng xem
Lễ hội chùa Nành diễn ra hằng năm từ mùng 4 đến mùng 6 tháng Hai âm lịch, thường rơi vào khoảng tháng Ba dương lịch; nhớ tra lịch âm của năm bạn định đi. Theo các bài viết trên báo Nhân Dân và VietnamPlus, phần lễ có nâng cây phan, dựng cây phướn, rước Phật, rước Thánh, lễ lục cúng và lễ tiến hương.
Rước âm lúc nửa đêm
Nghi lễ được nhắc đến nhiều nhất là rước âm. Đúng 0 giờ ngày mùng 6 tháng Hai, đoàn rước Phật đi từ chùa Nành tới di tích Thạch Sàng, nơi tương truyền sư Khâu Đà La từng dừng chân. Theo lệ, suốt đường rước không ai trong đoàn được nói chuyện.
Với người thuê xe đi trong ngày, tôi khuyên xem phần lễ ban ngày rồi về trước khi trời tối. Rước âm là nghi lễ đêm của làng; nếu muốn chứng kiến, nên đi cùng người quen ở địa phương hoặc thu xếp chỗ nghỉ gần đó, không chạy xe đường dài lúc nửa đêm khi đã mệt. Đứng ngoài đoàn, giữ im lặng như người trong đoàn và không bật đèn chụp ảnh.
Lịch từng nghi lễ trong ba ngày hội
Báo chí chỉ nêu khung ba ngày và giờ rước âm; giờ nâng phan, rước Phật hay tiến hương mỗi năm có thể khác nhau. Trước khi đi, hỏi nhà chùa hoặc chính quyền địa phương, và để ý thông báo phân luồng ngày hội vì đường làng vốn đã chật.
Nếu muốn ghép thêm một điểm lễ khác ở phía đông Long Biên trong tháng Hai, xem bài đền Bà Tấm ở Gia Lâm.
Chuẩn bị xe cho một buổi lễ chùa
- Đổ xăng trên trục chính trước khi vào làng; đường làng đông, dừng giữa chừng tìm cây xăng rất mệt.
- Kiểm tra lốp, phanh, đèn. Ngày hội nhiều đoạn phải bò chậm.
- Định đi xa hơn Ninh Hiệp thì báo cửa hàng trước.
Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên. Tiền cọc, thời gian và chi phí giao nhận xe đều được xác nhận trực tiếp khi đặt.
Gọn nhất là đi ngày thường, gửi xe ở chỗ có người trông và về trước khi trời tối. Các điểm đi khác ở rìa thành phố có trong chuyên mục ngoại thành Hà Nội, còn gợi ý đi chơi khắp Hà Nội xem ở trang du lịch.