Khu di tích Cổ Loa thuộc huyện Đông Anh, Hà Nội, cách trung tâm chừng mười bảy cây số về phía bắc, nên cách đi thành cổ Loa bằng xe máy hợp lý nhất là đi sớm và xếp sẵn thứ tự các điểm trong khu. Bài này chỉ cung đường từ nội thành, cách chạy vòng giữa ba vòng thành cũ, và chỗ dừng xe ở từng điểm cho khách đi nửa ngày.
Đi thành cổ Loa bằng xe máy: cung đường từ nội thành lên Đông Anh
Từ Hồ Gươm, chạy theo trục lên cầu Long Biên hoặc cầu Nhật Tân, rồi theo đường cao tốc phía bắc hoặc trục quốc lộ cũ qua các khu xã Ven. Hướng cầu Nhật Tân đường rộng và thoáng hơn, hợp với khách đi lần đầu; hướng cầu Long Biên qua phố cổ rồi theo quốc lộ cũ thì ngắn hơn một chút nhưng đông xe bus và tàu. Cả hai cung đều về đến khu Cổ Loa trong khoảng bốn mươi phút đến một tiếng, tùy giờ đi.
Sáng sớm cuối tuần là khung đẹp nhất: xe thưa, nắng chưa gắt, và tới nơi vẫn kịp xem hết các điểm trước trưa. Khách đi giờ cao điểm sáng thì tính dư thời gian, vì khúc ra khỏi nội thành là chỗ chậm nhất của cả chuyến. Về chiều, cung qua Nhật Tân có đoạn ngược nắng gần giờ hoàng hôn, nên mang kính râm hoặc chọn giờ về sớm hơn.
Ai muốn so thêm hai hướng thì đọc bài đi xe máy ra ngoại thành Hà Nội cuối tuần chọn hướng nào, vì hướng bắc là một trong các hướng dễ chạy, đường ven thoáng và ít dừng đèn.
Thứ tự tham quan để không chạy vòng lại
Khu di tích gồm nhiều điểm rải trong khuôn viên rộng: am thờ Bà Chúa, đền thờ An Dương Vương, giếng Ngọc, và bảo tàng ngoài trời cùng các đoạn đất thành cũ. Thứ tự gợi ý cho khách đi xe máy: dừng xe ở bãi trung tâm, vào am Bà Chúa và đền trước, sau đó đi bộ hoặc chạy xe chậm sang khu bảo tàng, rồi dừng cuối cùng ở giếng Ngọc và các đoạn thành cổ phía ngoài.
Xếp theo hàng vòng từ trong ra ngoài như vậy giúp khách cảm được cấu trúc ba vòng thành của thành cổ, vì đứng giữa các vòng đất cao hàng mét mới thấy được quy mô công trình cũ. Khách thích lịch sử nên dành nhiều thời gian nhất cho bảo tàng, nơi có mô hình dựng lại thành và hiện vật đào được từ các đợt khảo cổ.
Khách đi cùng trẻ nhỏ thì đổi lại: xem bảo tàng trước khi con mệt, rồi thả con chạy ở các đoạn sân cỏ quanh thành, cuối cùng vào đền khi trời mát. Cách này giữ được nhịp của người lớn mà trẻ vẫn có chỗ tiêu năng lượng.
Chỗ dừng xe ở từng điểm
Bãi gửi xe trung tâm đặt gần khu đền, nên nếu chỉ dừng một chỗ thì chọn đây, vì từ bãi đi bộ tới các điểm chính đều trong tầm mười lăm phút. Khách muốn chạy gần từng điểm thì để ý các bãi nhỏ ven đường làng, nhưng mặt đường vào làng có đoạn gập, nên giảm tốc và nhường người đi bộ.
Các bãi ở đây theo nhịp làng, cuối tuần đông hơn ngày thường, nhưng vì khuôn viên rộng nên hiếm khi kín như các bảo tàng trong nội thành. Thói quen gửi xe giữ nguyên: khóa cổ, cầm theo đồ đắt tiền, chụp lại góc để xe. Mùa lễ hội đầu năm, khách nên đến sớm để có chỗ gửi gần đền.
Thời gian nên dành cho cả khu là khoảng hai đến ba giờ, tính cả các đoạn đi bộ giữa các điểm. Khách mê khảo cổ thì ở lâu hơn ở bảo tàng, còn khách đi cùng gia đình chỉ cần nửa buổi là đủ. Mùa đẹp nhất là thu và đầu đông, vì cây trong khuôn viên đổi màu và nắng dịu; mùa hè nên đi sớm để tránh nắng trưa trên các đoạn sân rộng không có bóng che.
Chuẩn bị nhỏ cho chuyến: mang nước vì khu rộng, đi bộ nhiều hơn trong các bảo tàng nội thành, và thoa kem chống nắng nếu đi giờ trưa. Côn trùng vùng đồng cuối chiều nhiều hơn, nên khách dừng đến sát tối thì mang theo thuốc xịt côn trùng cho trẻ nhỏ.
Ghép điểm cùng hướng bắc
Nửa ngày ở Cổ Loa ghép được thêm một điểm cùng hướng, dừng ăn tối ở ven hồ Đông Anh rồi về qua Nhật Tân, hoặc chạy tiếp sang một làng nghề gần đó nếu còn sức. Khách thích trải nghiệm đường làng có thể đọc thêm bài thành cổ Loa bằng xe máy từ nội thành để tham khảo thêm các điểm dừng giữa tuyến, vì bài đó gom cả chỗ ăn và giờ đẹp quanh khu.
Ai đi nhóm hai xe trở lên thì thống nhất điểm gặp tại bãi gửi xe trung tâm, vì sóng điện thoại trong khu cây cổ thụ có chỗ yếu, gọi nhau giữa các điểm không phải lúc nào cũng xuyên. Chuyến về muộn nên mặc áo ấm mỏng, vì đoạn ven đê và đồng quanh Cổ Loa gió chiều nhanh hơn hẳn trong nội thành, nhất là vào mùa thu và đông.
Về chiều, khúc ra khỏi khu di tích thường thoáng, nhưng khách đi sát tối nên bật đèn từ đoạn đường làng, vì vài khúc rẽ không có đèn đường và có xe tải chở rau chạy ngược chiều. Giữ xe ở số vừa trên các đoạn đường quanh đồng, vừa để né các ổ gà vừa kịp phản ứng khi có chó hoặc vịt băng qua đường, tình huống rất thường gặp ở vùng này.
Với khách thuê xe theo ngày, chuyến Cổ Loa là kiểu đi nửa ngày ra ngoại thành vừa sức, miễn là xuất phát trước tám giờ và chốt giờ về trước khi trời tối hẳn. Để xem thêm các điểm bảo tàng và di tích quanh thành phố, vào mục bảo tàng hoặc trang chủ đề du lịch của trang.