Gộp hồ Đồng Mô Làng Văn hóa các dân tộc vào một buổi bằng xe máy là kiểu chuyến đi tây thành phố rất đáng: một hồ nước rộng ngăn giữa đồi, sát đó là Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam với các bản nhà rường, nhà sàn, nhà trình tường của hơn chục dân tộc, tất cả nằm trên trục đại lộ Thăng Long quen thuộc. Khoảng cách một chiều bốn mươi cây số khiến nhiều người ngại, nhưng thực tế đường rộng thẳng, một buổi là đủ nếu xuất phát sớm. Bài viết này xếp chuyến đi theo khung giờ, nói rõ cung đường, thứ tự ghé hồ và làng, và những gì nên mang theo.
Hồ Đồng Mô Làng Văn hóa các dân tộc: cung đường và khung giờ
Đi một buổi nghĩa là phải tính toán. Xuất phát bảy giờ sáng từ khu Cầu Giấy theo đại lộ Thăng Long: mặt đường rộng, ban sáng xe tải chưa dồn, chạy một tiếng tới khu vực Quốc Oai, Thạch Thất là thực tế. Từ trục lớn rẽ theo đường vào Làng Văn hóa: đoạn rẽ ngắn hơn so với phần hồ, có bảng chỉ rõ. Nếu ghé làng trước hồ sau, bạn đỡ bị cám dỗ nghỉ quá lâu ở hồ và bỏ phần làng.
Hồ Đồng Mô nằm sát Làng Văn hóa, cách nhau vài phút chạy xe, nên vấn đề không phải khoảng cách mà là thứ tự và thời gian nghỉ. Gợi ý cho buổi sáng: hồ trước, làng sau. Mặt hồ lúc bảy, tám giờ có sương và gió mát, dân câu cá rải ven bờ, chụp ảnh đẹp; phần làng cần đi bộ nhiều hơn, nắng lên vừa, đi trong bóng rừng cây quanh các bản nhà dễ chịu hơn giữa trưa.
Chuẩn bị đơn giản: bình nước, mũ, áo mưa gấp vì vùng đồi cuối ngày dễ mưa rào, và sẵn sàng tay lái cho đoạn đường lớn về chiều. Với khách thuê xe máy, nhớ tính cả quãng hai chiều khi đổ xăng, và hỏi cửa hàng về giờ trả xe nếu dự kiến về muộn.
Hồ Đồng Mô: ven nước sớm
Hồ Đồng Mô là hồ thủy lợi lớn giữa vùng đồi gò phía Sơn Tây, mặt nước rộng và ít sóng, xung quanh là rừng thông và các bãi cỏ. Điểm dừng chính của khách xe máy là các bờ thuộc khu vực gần đường vào: dải ven hồ rộng, gửi xe ở các nhà dân trông ven đường, rồi đi bộ ra bờ. Sáng sớm, hồ có vẻ hiếm ở Hà Nội: mặt nước phẳng lặng như gương, sương mỏng trên đồi phía xa, và tiếng chim nhiều hơn tiếng xe.
Cách thưởng thức hồ cho đúng: ngồi. Nhiều khách tới, chụp vài tấm rồi đi, và bỏ phí phần hay nhất là hai mươi phút ngồi bờ hồ không làm gì. Nếu mang theo đồ ăn sáng nhẹ, bờ cỏ ven nước là chỗ picnic đẹp và an toàn; giữ túi rác mang về, vì quanh hồ thùng rác thưa. Trẻ nhỏ đưa đi cùng rất hợp: bãi cỏ rộng cho trẻ chạy, nhưng giữ trẻ xa mép nước và các khúc bờ rêu trơn.
Cuối thu và mùa xuân là hai mùa đẹp nhất của hồ: thu có gió hanh và màu vàng cỏ, xuân có mưa nhỏ làm mặt hồ mờ sương. Mùa hè nắng gắt giữa trưa, nên hồ chỉ nên đi trong khung sớm; mưa to ngày nào thì mặt đường đất quanh hồ lội, chỉ nên dừng khu bãi đã trải đá.
Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam: đi bộ giữa các bản
Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam là khu bảo tồn văn hóa ngoài trời: các ngôi nhà của các dân tộc được dựng lại theo bản gốc giữa vùng đồi cây, mỗi nhà một kiểu kiến trúc, một vùng, kèm những vườn cây và sân gạo đúng chất địa phương. Chỗ này đi bằng chân, không phải bằng xe: gửi xe ngoài cổng, mua vé vào khuôn viên, rồi theo các lối mòn nối nhau giữa các bản. Một vòng đầy đủ mất chừng hai tiếng đi bộ thong thả; nếu ít thời gian, chọn nửa vòng theo bảng chỉ dẫn khu vực gần cổng.
Điều thú vị nhất là so sánh các nhà: nhà trình tường đất tây bắc với mái gỗ dày, nhà rường mái dốc cheo, nhà sàn gỗ cột cao trước những vườn xanh: mỗi ngôi nhà nói lên một cách ứng phó với khí hậu và địa hình. Đi vào ngày thường, khu làng vắng, bạn có thể nghe cả tiếng lá rơi; cuối tuần có nhóm khách học sinh theo đoàn thầy cô, đông nhưng cũng vui thêm phần rộn ràng. Cuối tuần, khu làng thỉnh thoảng có hoạt động văn nghệ dân gian hoặc gian hàng ẩm thực các vùng, hỏi vé là biết.
Một số lưu ý phép tắc: không trèo lên nhà khi bảng cấm khách vào nội thất, không sờئة… không sờ các đồ thờ cúng trong nhà, và giữ yên tĩnh quanh khu vực có nghi lễ. Với trẻ nhỏ, khu này là lớp học sống về các dân tộc hơn mọi cuốn ảnh: dẫn trẻ đi chậm, hỏi trẻ xem mái nhà này khác mái nhà kia chỗ nào. Xem thêm nửa ngày Ba Vì bằng xe máy từ Hà Nội nếu bạn muốn nối tuyến tây dài hơn, hoặc các lựa chọn khác trong chuyên mục điểm đến.
Nửa buổi còn lại: ăn trưa và về
Trưa ăn ở khu vực quanh khu Làng Văn hóa: các quán ven đường phục vụ món vùng, đồng quê, đơn giản, sạch; muốn ăn nhanh hơn thì mang theo đồ picnic kết hợp bờ hồ buổi sáng. Sau bữa trưa, hai lựa chọn: về ngay trước một giờ chiều, hoặc thêm một quãng chậm quanh khu đồi thông gần đó rồi về trước ba giờ. Đừng kéo dài hơn: đại lộ Thăng Long về chiều đông xe container, và nắng chiều hạ về muộn mệt.
Chặng về giữ tốc độ đều trên trục lớn, đặc biệt qua các nút rẽ vào khu công nghệ gần trục: xe tải rẽ và xe máy chạy dọc là cặp hay va chạm. Về tới nội thành trước giờ tan tầm, và với khách thuê xe, về tới cửa hàng trả xe trong giờ hẹn, một vòng kiểm tra xe sạch bụi đường trường.
Một buổi Đồng Mô và Làng Văn hóa cho bạn hai mùi vị khác nhau của miền tây Hà Nội: mặt hồ phẳng lặng cho buổi sáng, các ngôi nhà dân tộc cho buổi trưa, và quãng đại lộ thẳng tuột giữa hai phần. Kiểu chuyến đi này rẻ, gọn, và càng đi càng thấy Hà Nội có nhiều hơn những gì trong vành đai. Xem tiếp các gợi ý trong chuyên mục du lịch để sắp những buổi rảnh kế tiếp của bạn quanh thành phố.