Chùa Tam Chúc ở Hà Nam là cụm chùa rộng lớn giữa vùng núi đá và hồ, cách Hà Nội khoảng sáu mươi cây số theo hướng nam, hợp đi trong ngày bằng xe máy. Trả lời ngắn gọn: tuyến đường lớn dễ đi, phần đáng chuẩn bị nằm ở việc đi bộ trong khu, vì cụm chùa rộng và có nhiều bậc leo, cùng với khung giờ để tránh dòng khách đông vào các ngày cuối tuần và rằm. Người đi lễ lần đầu hay đánh giá thấp khối lượng đi bộ và trở về với đôi chân mỏi, nên kế hoạch sức khỏe quan trọng không kém kế hoạch đường.
Tam Chúc khác các chuyến đi lễ khác chỗ nào
Hai chữ đáng nhớ nhất: rộng và bộ. Cụm Tam Chúc trải dài giữa hồ và các dãy núi đá, di chuyển giữa các khu phần lớn bằng đi bộ, có tuyến xe đưa đón trong khu tùy thời điểm. Đi thuyền trên hồ là một phần trải nghiệm chính. Khác với kiểu chùa một tòa lên xuống nhanh, một buổi ở Tam Chúc là một quãng đi bộ dài qua các khu, vì vậy giày là món đồ quyết định chất lượng chuyến đi hơn mọi thứ khác. Dép và giày cao gót biến chuyến lễ thành hành hạ.
Thời điểm nên đi: ngày thường trong tuần vắng hơn hẳn, sáng sớm thì khí hậu dễ chịu và ánh sáng đẹp. Cuối tuần và các ngày rằm mùng một, dòng khách từ nhiều tỉnh đổ về, nên tính thêm thời gian chờ ở các điểm trong khu.
Tuyến đường và cách chia chặng
Từ Hà Nội, đi theo trục hướng nam, tuyến đường lớn thẳng và nhựa tốt, gần sáu mươi cây số tới khu vực huyện Kim Bảng của Hà Nam. Chặng này không có cung dốc, xe ga hay xe số đều thoải mái. Buổi sáng trục hướng nam có xe tải và xe khách tuyến tỉnh, đi đúng làn và không chạy sát đoàn xe khách. Dừng nghỉ một lần ở giữa chặng là đủ, đến nơi trước chín giờ rưỡi để có trọn buổi sáng tươi nhất trong khu.
Gửi xe ở các bãi quanh cổng khu, chọn bãi có người trông, lấy vé và chụp ảnh mốc. Nếu nhóm đi nhiều xe, hẹn chỗ đợi cụ thể thay vì gọi điện giữa bãi đông, sóng và ồn lúc đông người khiến điện thoại khó dùng.
Chuẩn bị cho việc đi bộ trong khu
Bộ đồ chuẩn cho Tam Chúc: giày bám đã dạo chân, mũ hoặc ô nhẹ, nước mang theo vì đi bộ dài giữa các khu, kem chống nắng, và một túi nhỏ đeo chặt thay vì túi xách rườm rà. Trang phục kín đáo như mọi nơi thờ tự. Với người lớn tuổi, kế hoạch nên dừng ở các khu gần cổng và xem xét đi thuyền thay vì bộ hết toàn cụm, đừng để niềm hào hứng buổi sáng định đoạn đôi chân buổi chiều. Trẻ nhỏ đi cùng cần người lớn chuyên kèm ở các đoạn bậc đá gần nước.
Nắng giữa trưa ở vùng đá là thật sự gay gắt mùa hè, ngược mùa đông gió hồ lạnh buốt buổi sớm. Kiểm tra dự báo trước một ngày và chọn lớp áo theo hai kịch bản sáng trưa.
Đi thuyền và các điểm trong khu
Phần thuyền trên hồ là một trong những trải nghiệm đáng giá của Tam Chúc, mặt nước rộng nép giữa các dãy đá. Ngồi thuyền giữ an toàn cơ bản: không đứng lên khi thuyền đang chạy, giữ trẻ ngồi giữa, điện thoại và máy ảnh đeo dây cổ hoặc cất túi kín có khóa. Người dễ say sóng nên ngồi giữa thuyền nhìn về phía xa, tránh nhìn xuống mặt nước sát chân.
Trong khu, các điểm chính gồm tam quan, các điện thờ và khu vườn nằm trên các cao độ khác nhau, nối bằng đường bộ và bậc đá. Cách đi hợp lý là đi theo thứ tự từ thấp lên cao, dành sức cho phần leo chính, và ngồi nghỉ thật ở mỗi khu chóp thay vì đứng chụp rồi đi tiếp. Mùa lễ, một số khu có thêm nghi thức và dòng người xếp hàng, hãy kiên nhẫn, chốn thờ tự không phải nơi chạy nước rút.
Ăn uống và giờ giấc trong ngày
Xung quanh khu có dịch vụ ăn uống, giá cả hợp lý hơn nếu bạn ăn xa cổng chút. Bữa trưa nên ăn đầy đủ vì buổi chiều còn chặng sáu mươi cây số về. Sau bữa trưa, nếu còn sức, đi nốt phần khu chưa xem hoặc ngồi nghỉ ở khu vườn chờ giờ về. Rời khu trước ba giờ chiều mùa đông để không chạy đoạn cuối trong tối, trước bốn giờ rưỡi mùa hè. Chặng về theo đúng trục cũ, cuối chiều đông xe tải, giữ làn và khoảng cách, về tới nội thành trước giờ cao điểm tối là đẹp.
Trả xe trong ngày: cửa hàng làm việc tới hai mươi mốt giờ, khe hở vừa phải, nhưng buổi lễ người mệt nhanh vì đi bộ, đừng dồn việc trả xe vào sát giờ.
Một vài lưu ý về phép lịch sự nơi thờ tự
Nơi này đón dòng khách đa dạng từ nhiều tỉnh, và các quy tắc lịch sự cơ bản giữ cho mọi người cùng có một buổi lễ dễ chịu: ăn mặc kín đáo, nói vừa đủ nghe, không chen lấn ở các khu nghi thức, hỏi phép trước khi chụp ảnh cận người lớn tuổi đang lễ, và không để trẻ chạy loạn trong điện. Điện thoại để chế độ rung trong các khu thờ. Những điều này nghe cũ nhưng chính là thứ tạo khác biệt giữa một khu thờ tự còn thiêng và một điểm chụp ảnh ồn ào.
Mang đồ lễ gọn nhẹ nếu bạn có ý định dâng hương, vì phải vác nó qua quãng đi bộ dài. Mua tại chỗ cũng là một lựa chọn, hỏi giá trước khi lấy.
Đi cùng người lớn tuổi
Tam Chúc với ông bà là chuyến đi khả thi nếu bạn cắt đúng mức tham quan. Chọn các khu gần cổng, hỏi trước ở quầy về tuyến xe đưa đón trong khu nếu có ở thời điểm bạn đi, và để phần thuyền làm trải nghiệm chính thay vì phần leo. Đi thật chậm, ngồi nghỉ ở mỗi ghế đá gặp được, mang theo nước ấm trong bình nhỏ và một chiếc khăn choàng mỏng, vì gió hồ buổi sớm lạnh với người lớn tuổi hơn bạn tưởng. Xuất phát thật sớm để phần dễ chịu nhất của ngày thuộc về người mệt nhanh nhất, và đặt mốc rời về trước khi người ấy nói mệt: khi người lớn tuổi nhận mệt thì thường đã quá mệt.
Một chi tiết hay quên: nhà vệ sinh ở các khu trong có khi xa điểm nghỉ, hỏi vị trí ngay khi tới mỗi khu mới để không phải đi gấp giữa chừng. Với người đang dùng thuốc định giờ, sắp lịch ăn trưa và giờ thuốc vào cùng một mốc, việc này giữ nhịp thuốc đúng mà không phá lịch của cả nhóm.
Nếu muốn ghép thêm điểm quanh đó
Vùng Hà Nam quanh Tam Chúc còn có các điểm khác có thể ghép trong cùng ngày với người còn sức: các khu động núi đá và di tích gần đó. Cách ghép an toàn là chọn một điểm thôi và đặt nó sau Tam Chúc, ăn trưa xong mới đi, vì tham quan cụm chùa luôn tốn nhiều hơn dự kiến. Nhóm nào đi kiểu chiều còn hai ba điểm thường kết thúc ngày bằng việc bỏ dở điểm cuối và chạy về trong tối. Nếu các thành viên muốn đi nhiều, cân nhắc chuyển cả chuyến sang phương án hai ngày một đêm, nghỉ lại vùng đó, chất lượng trải nghiệm cao hơn hẳn so với cố nhồi.
Và như mọi chuyến đi lễ xa bằng xe máy, hãy để phần thiêng của buổi lễ được trọn vẹn: điện thoại đủ pin, bình tĩnh với dòng người, và một chiếc xe đã được kiểm tra từ sáng sớm.
Một chuyến Tam Chúc suôn sẻ là một chuyến đi được đo bằng đôi chân của chính bạn, không phải bằng số điểm đã ghi trong lịch trình.
Chúc bạn một buổi lễ thong thả và một chặng về an toàn.
Tóm lại
Tam Chúc trong ngày hoàn toàn khả thi: đường lớn dễ đi, gửi xe sớm, đi bộ bằng giày thật, thuyền ngồi an toàn, ăn trưa thật, và rời nơi trước ba giờ chiều. Tham khảo thêm các điểm đi lễ quanh Hà Nội trong mục du lịch, và khi cần trao đổi về thuê xe cho ngày đi lễ xa, xem liên hệ.