Đi thác Bản Giốc bằng xe máy thì có nên ghé làng đá Khuổi Ky và động Ngườm Ngao không? Nên, nếu bạn để dành được thêm nửa ngày. Hai điểm nằm trên cùng một nhánh đường rẽ, cách thác vài cây số, nên ghé được mà không phải vòng xa. Dưới đây là chỗ rẽ, chỗ để xe, giày dép khi vào hang, cách xếp giờ cùng thác và vài điều nên giữ khi bước vào một làng còn người ở.
Có nên ghé làng đá Khuổi Ky và động Ngườm Ngao khi đi Bản Giốc
Thác cho bạn cảnh nước; hai điểm ghé cho thêm một làng đá và một hang đá vôi. Khuổi Ky là làng của người Tày với những nếp nhà sàn xây bằng đá, mái ngói âm dương, tựa lưng vào núi, nhìn ra con suối mang tên làng. VOV5 năm 2019 tả làng nằm giữa thác và động, nhà đá hai tầng, tầng dưới xưa nuôi gia cầm, người ở tầng trên. Báo Nhân Dân năm 2022 ghi người làng gọi bản mình là bản Gun, và một số hộ làm homestay.
Ngườm Ngao là hang đá vôi. Trang của Cục Du lịch Quốc gia ghi động cách thác khoảng 3 km, dài hơn hai cây số, có ba cửa là Ngườm Ngao, Ngườm Lồm và Bản Thuôn; tiếng Tày, Ngườm Ngao nghĩa là động Hổ. Cả hai điểm thuộc xã Đàm Thủy, tỉnh Cao Bằng; xã giữ tên này sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025.
Ghé đủ hai điểm hợp nhất với người ngủ lại gần thác hoặc ở Trùng Khánh; đi về trong ngày từ thành phố Cao Bằng thì thường chỉ kịp một.
Tỉnh lộ 206 Trùng Khánh ra Bản Giốc: tên đường và chỗ rẽ
Nhiều bài du lịch, cả địa chỉ vài cơ sở lưu trú quanh thác, gọi đường từ Trùng Khánh ra Bản Giốc là tỉnh lộ 206. Thông báo phân luồng dịp lễ hội thác năm 2022 của Sở Giao thông vận tải Cao Bằng lại gọi đoạn qua khu thác là quốc lộ 4A, bản đồ số hiện cũng ghi vậy. Đừng để hai cái tên làm rối: ngoài thực địa, cứ bám biển chỉ dẫn về thác.
Một bài du lịch đăng trên VOV Giao thông năm 2019 tả rằng khi gần tới thác sẽ gặp biển chỉ dẫn vào động Ngườm Ngao bên đường. Trên bản đồ OpenStreetMap, nhánh rẽ này đi qua làng Khuổi Ky trước, vào sâu hơn mới tới bãi đỗ xe của khu động. Biển và bãi có thể đã đổi chỗ, nên thấy biển thì giảm tốc từ xa, xi nhan sớm, nhìn gương rồi mới rẽ.
Đoạn gần thác có xe khách du lịch, người đi bộ, trẻ con và trâu bò bên lề, nên chạy chậm và đừng dừng chụp ảnh ở khúc cua khuất. Đây là vùng sát biên giới: mang giấy tờ tùy thân của chính mình, làm theo biển báo, và xem danh sách trong bài giấy tờ khi lên thác Bản Giốc và các xã biên giới.
Đường từ Hà Nội lên Cao Bằng có ở bài Hà Nội lên Pác Bó và thác Bản Giốc, còn đoạn qua đèo Mã Phục về Trùng Khánh có ở bài đi Bản Giốc bằng Honda Wave thuê.
Khuổi Ky: để xe ở đâu và đi bộ thế nào
Đường trong làng lát đá, nhiều đoạn hẹp giữa hai bức rào đá, nên xe máy để ở lối vào, chỗ lề rộng không chắn lối đi của người làng, rồi đi bộ; VOV5 có nhắc một chiếc cầu dẫn khách vào làng. Dựng xe gọn, khóa cổ, không để đồ quý trên xe; không chắc chỗ nào được để thì hỏi người trong làng.
Đi một vòng chậm, nên dành chừng nửa tiếng đến một tiếng. Đáng nhìn kỹ là cách xếp đá ở tường nhà và bờ rào, mái ngói âm dương, những cối xay đá cũ mà theo Nhân Dân, nhiều nhà nay dùng làm bàn uống nước. Đá lát và bậc đá có rêu, sáng sớm hay sau mưa rất trơn; đi giày đế bám ngay từ đây, vì lát nữa vào hang cũng cần đúng đôi giày ấy.
Ứng xử khi vào một làng còn người ở
Khuổi Ky không phải khu trưng bày: nhà đá là nhà ở, sân là chỗ phơi phóng, ngõ là đường đi của người làng.
- Chào hỏi trước khi đứng lâu trước cổng nhà ai; không tự vào sân, vào nhà khi chưa được mời.
- Muốn chụp ảnh người, nhất là người già và trẻ nhỏ, hãy hỏi trước; người ta lắc đầu thì thôi.
- Không trèo rào đá, không ngồi lên cối đá hay đồ dùng trước nhà để tạo dáng.
- Nói nhỏ, không mở loa, không hái rau quả trong vườn; rác mang ra đến chỗ có thùng.
- Không tự ý bay flycam ở vùng sát biên giới; muốn bay thì hỏi chính quyền xã hoặc đồn biên phòng trước.
Được mời lên nhà uống nước thì làm theo chủ nhà chuyện cởi giày, ngồi đâu; muốn ăn cơm nhà dân hay mua đồ, hỏi giá trước.
Động Ngườm Ngao: quãng đi bộ và giày dép vào hang
Bài trên VOV Giao thông năm 2019 cũng kể rằng từ chỗ để xe phải đi bộ hơn 700 m qua một thung lũng, có đoạn hẻm núi đã xây bậc; khách thường vào cửa Ngườm Lồm, ra cửa Ngườm Ngao, và đoạn mở cho khách chỉ chừng một cây số. Lối đi có thể đã sửa từ đó, nên hỏi tại quầy vé về lộ trình và giờ mở cửa hôm ấy. Vé mua tại cổng; bài không ghi giá vì mức vé có thể thay đổi.
Nền hang là đá vôi lồi lõm, chỗ ẩm, chỗ đọng nước, có ngách phải cúi người. Nên chuẩn bị:
- Giày thể thao hoặc giày đế cao su có gai; không đi dép tông, dép lê hay giày đế da trơn.
- Áo nhiều lớp mỏng để cởi bớt khi leo bậc.
- Đèn pin nhỏ cho đoạn khuất đèn; trên nền gồ ghề, cất điện thoại để hai tay giữ thăng bằng.
- Không chạm vào nhũ đá, không bẻ hay nhặt đá mang về.
Mùa mưa, VOV Giao thông ghi nước suối ngầm có lúc tràn lên lối đi, nên tháng mưa nhiều thì hỏi kỹ trước khi vào. Các bài giới thiệu thường ước một đến hai tiếng cho cả quãng đi bộ lẫn tham quan trong hang.
Xếp giờ cùng thác Bản Giốc trong một ngày
Phần lớn người đi Bản Giốc quay về theo đường cũ, tức là qua chỗ rẽ vào động hai lần, nên thứ tự chọn theo ánh sáng và độ đông. Nếu sau thác bạn đi tiếp hướng Hạ Lang, hãy ghé hai điểm lúc đi vào.
Nếu ngủ gần thác hoặc ở Trùng Khánh:
- Sáng ra thác sớm, lúc chưa đông đoàn và chân còn khỏe.
- Gần trưa quay ra, rẽ vào Khuổi Ky đi một vòng làng, rồi ăn trưa.
- Đầu giờ chiều vào động; trong hang không phụ thuộc nắng.
- Rời khu thác khi trời còn sáng.
Nếu đi về trong ngày từ thành phố Cao Bằng, chặng đi và chặng về đều qua đèo, nên chỉ ghé thêm một điểm: làng ghé nhanh, động tốn thời gian và sức đi bộ hơn. Đặt mốc rời khu thác vào khoảng giữa chiều và giữ đúng, vì mùa đông trời tối sớm, đổ đèo lúc nhá nhem với đôi tay đã mỏi là chuyện nên tránh. Mùa khô, trang của Cục Du lịch Quốc gia ghi nhánh thác phụ thường cạn, nên cảnh mùa đông sẽ khác ảnh chụp mùa mưa.
Thuê xe ở Hà Nội cho chuyến Cao Bằng
Chuyến Cao Bằng dài nhiều ngày, nên trước khi đặt xe hãy hỏi và xác nhận với cửa hàng việc đi tỉnh xa. Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, không giao xe ngoài giờ. Honda Wave thuê theo ngày 150.000 đồng. Honda Air Blade thuê theo ngày 200.000 đồng. Tiền cọc, giấy tờ và cách xử lý khi xe trục trặc ở xa được xác nhận trực tiếp trước khi ký. Giá các dòng khác xem ở bảng giá, gọi 0942 467 674 để giữ xe.
Cách chia chặng cả vòng có trong bài một tuần vòng Đông Bắc bằng xe máy thuê; các hành trình khác ở trang cung đường núi phía Bắc và cung đường và hành trình.