Quãng từ Hà Nội đến Ba Bể là một trong những cung cuối tuần đáng giá nhất cho khách xe máy: hơn hai trăm ki-lô-mét một chiều, trục quốc lộ 3 quen thuộc qua Thái Nguyên, Bắc Kạn, và chặng cuối rẽ vào vùng hồ thuộc Bắc Kạn với đường ven suối và bản làng. So với các cung phía bắc khác, Ba Bể ngắn hơn, dễ chạy hơn, mà vẫn đủ chất liệu núi rừng và nước. Bài này nói hướng đi chính, từng chặng, và cách xếp lịch để khách lên hồ kịp chiều ngày thứ sáu hoặc trưa thứ bảy.
Từ Hà Nội đến Ba Bể: hướng đi chính
Cung chuẩn đi như sau: khách rời Hà Nội theo hướng đông bắc, nối vào trục quốc lộ 3 đi Thái Nguyên; qua Thái Nguyên đường tiếp tục lên Bắc Kạn; chưa tới thị xã Bắc Kạn, khách rẽ theo đường tỉnh 254 đi thị trấn Chợ Rã thuộc huyện Ba Bể, nơi hồ tọa lại, rồi theo đường về phía hồ. Tổng khoảng cách từ Hà Nội tới khu vực hồ vào khoảng hai trăm ba mươi ki-lô-mét, tương ứng một buổi sáng hoặc một chiều chạy thoải mái, hoặc một ngày nếu khách muốn chậm rãi dừng nhiều điểm.
Ba mốc đáng nhớ: mốc một là Thái Nguyên, nơi khách nên có bữa sáng muộn và đổ xăng đầy; mốc hai là chân đèo trước Bắc Kạn, nơi đường bắt đầu có cua và dốc; mốc ba là đoạn rẽ từ trục chính vào đường 254, nhỏ hơn các đường trước đó nên khách giảm tốc và mở bản đồ trước khúc rẽ. Lỡ qua mốc rẽ, khách không nên quay đầu giữa đường đèo mà chạy tới thị trấn gần nhất để vòng lại an toàn.
Chặng Hà Nội qua Thái Nguyên lên Bắc Kạn
Chặng Hà Nội đi Thái Nguyên có đường rộng và đông xe, khách giữ mép phải và canh xe tải ở các đoạn gộp làn. Qua Thái Nguyên, cung bắt đầu lên cao nhẹ: đồi chè hai bên, đường có đoạn qua phố thị nhỏ, và mật độ xe giảm dần. Đây là phần dễ chạy nhất của cung, khách có thể duy trì tốc độ ổn định và tận hưởng nhịp đi, thay vì bóp cua liên tục như các cung Cao Bằng hay Hà Giang.
Từ ngã ba rẽ vào đường 254 lên phía Chợ Rã, đường nhỏ dần và đẹp dần: đường bám sườn, có đoạn qua cánh đồng và bản người Tày, Thái. Khách chạy đoạn này nên canh buổi sáng hoặc đầu chiều, ánh sáng đẹp và người bản đi chợ về ven đường. Đến khu vực hồ, khách tìm chỗ nghỉ quanh bờ hồ hoặc trong thị trấn gần đó; phần chỗ nghỉ ven hồ sẽ nói kỹ ở bài xăng và nghỉ riêng của cung này.
Quanh hồ: xe máy và thuyền ghép nhau thế nào
Ba Bể là hồ nước ngọt nằm giữa núi đá vôi, một phần khu vực quanh hồ thuộc vườn quốc gia, nên cách thăm hợp lý là ghép hai phương thức: xe máy cho đường ven hồ và các bản, thuyền cho phần mặt nước và những chỗ đường bộ không với tới. Khách thường thuê thuyền theo giờ hoặc theo chuyến tại các bến ven hồ; buổi sáng mặt nước lặng và ánh sáng thấp cho ảnh đẹp, buổi trưa nắng gắt trên mặt hồ nên phần thuyền nên xếp sớm. Các điểm quen thuộc quanh hồ gồm hang Puống nơi sông Năng chảy xuyên qua núi, đền An Ma nhỏ trên đảo, và các bản nhà sàn ven bờ hồ của người Tày, nơi khách có thể dừng uống nước và hỏi đường.
Với khách xe máy, một vòng quanh một phần bờ hồ bằng đường nhỏ qua các bản là cách thấy đời sống ven hồ mà đoàn xe lớn không vào được. Đường vòng có đoạn bê tông hẹp, đoạn đất qua bản, gặp trâu bò đi chiều thì khách dừng nhường thay vì bấm còi; tốc độ trong các bản nên ngang tốc độ đi trong phố. Khách khóa xe cẩn thận ở bến thuyền và để đồ đắt tiền theo người, vì bến đông người qua lại giữa mùa du lịch.
Thời gian, lịch dừng và mùa đi
Với chuyến hai ngày cuối tuần, khách khởi hành sáng thứ bảy, dừng ăn trưa trên đường hoặc ăn sáng muộn ở Thái Nguyên, tới hồ trước ba giờ chiều, nhận chỗ nghỉ rồi chạy thăm vài điểm ven hồ cuối ngày; chủ nhật dành cho thuyền trên hồ và đường về, khởi hành sau bữa trưa để rời chặng đèo trước tối. Với khách rảnh thứ sáu, chạy lên chiều thứ sáu giúp có trọn hai ngày quanh hồ và đường về chủ nhật nhẹ nhàng hơn.
Mùa nước hồ đầy từ giữa hè trở đi là lúc cảnh đẹp nhất; mùa khô cuối năm nước tụ lại nhưng trời ráo, hợp khách muốn chạy phớt lạnh ban mai. Mưa to có thể làm một số đoạn đường nhỏ quanh hồ trơn và ngập cục bộ, khách xem bản tin thời tiết và đường sá trước ngày đi và tránh khởi hành khi có đợt mưa rào lớn.
Về đếm thời gian, khách nên tính rộng rãi theo buổi chứ không theo ki-lô-mét: một buổi cho chặng Hà Nội tới chân vùng hồ là chỉn chu, thêm nửa buổi cho thăm vòng quanh bờ, và mỗi ngày chơi nên để một hai tiếng dự phòng cho việc dừng ngắm, hỏi đường và nghỉ giải lao. Khách đi nhóm nên thống nhất điểm hẹn tại các ngã ba, vì sóng điện thoại quanh hồ có đoạn yếu, tách nhóm rồi tìm nhau mất công hơn chạy chậm chung.
Khách cần thuê xe máy cho cung Ba Bể liên hệ Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, mở cửa 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674; gọi trước để nhận xe phù hợp cung vừa dài vừa có đoạn đèo, cùng tham khảo trang cho thuê xe máy trước khi chốt lịch. Các cung phía bắc khác gom ở trang cung đường phố núi phía bắc và trang chủ đề cung đường & hành trình.