Chặng từ Hà Nội đến Pác Bó và thác Bản Giốc Cao Bằng là một cung đường dài và đầy đủ chất liệu: quốc lộ chính chạy qua trung du Thái Nguyên, Bắc Kạn rồi lên vùng núi Cao Bằng, hai điểm đến nằm hai phía của thành phố Cao Bằng nên cách xếp lịch quyết định độ mệt của chuyến. Khách đi bằng xe máy sẽ có lợi thế lớn ở chặng cuối, nơi đường đèo uốn và các điểm dừng ven đường tự nhiên hơn so với đi ô tô. Bài này nói bố cục cung đường, từng chặng chính, và một lịch gợi ý cho chuyến ba bốn ngày trọn cả hai điểm.
Từ Hà Nội đến Pác Bó và thác Bản Giốc Cao Bằng: bố cục cung đường
Cung đi bằng xe máy theo trục quốc lộ 3: khách rời Hà Nội theo hướng Thái Nguyên, qua Thái Nguyên lên Bắc Kạn, rồi theo đường núi vào thành phố Cao Bằng, tổng độ dài gần ba trăm ki-lô-mét tính tới trung tâm thành phố. Từ đó, Pác Bó nằm về phía bắc, trên đường đi tiếp lên Quảng Hòa, cách thành phố chừng nửa trăm ki-lô-mét; thác Bản Giốc nằm về phía đông nam, thuộc huyện Trùng Khánh, cách thành phố chưa đầy một trăm ki-lô-mét. Hai điểm nằm lệch theo hai hướng ngược nhau, nên khách đặt nghỉ ở thành phố Cao Bằng làm chân đế là hợp lý nhất, từ đó quẹt ra từng điểm trong ngày.
Thời gian chạy thuần từ Hà Nội lên thành phố Cao Bằng là một ngày dài; khách khởi hành sớm, nghỉ trưa ở Bắc Kạn hoặc ở chân đèo, và đến Cao Bằng trước tối. Đoạn cuối sau Thái Nguyên đã lên đồi núi, mặt đường hẹp hơn đồng bằng và cua dày hơn, nên khách không ép tốc độ mà để dư một tiếng so với tính toán ban đầu.
Chặng Hà Nội đến Bắc Kạn
Nửa đầu cung chạy qua vùng trung du: khách ra khỏi Hà Nội theo hướng cầu Nhật Tân hoặc các cửa ngõ đông bắc, nối vào trục quốc lộ 3 đi Thái Nguyên. Đoạn này đường rộng, nhiều xe tải và xe khách chạy tốc độ cao, nên khách xe máy giữ làn mép phải và canh góc mù ở các nút giao. Qua Thái Nguyên, đường bắt đầu có độ dốc dài xen kẽ đoạn bằng; đây là lúc khách kiểm tra lại nhịp uống nước và nghỉ ngắn, vì nửa sau cung sẽ ít chỗ dừng tiện hơn. Tới Bắc Kạn, khách nên dừng ăn trưa và đổ xăng đầy trước khi tiếp tục, bởi từ đây các trạm dần thưa và khoảng cách giữa hai thị trấn dài hơn hẳn.
Chặng Bắc Kạn lên Cao Bằng và hai nhánh rẽ
Từ Bắc Kạn trở đi là phần đẹp và cũng là phần đòi hỏi tập trung nhất: đường bám sườn núi, có đoạn đèo dốc liên tục, và có những cua gấp sau gờ đất chắn tầm nhìn. Khách vào số thấp khi lên dốc, giữ máy hãm khi xuống, và không bóp phanh giữa cua. Các thị trấn dọc đường là mốc nghỉ tự nhiên; khách chạy một mạch rồi lại dừng ở mỗi thị trấn lớn để không bỏ phí nhịp của cơ thể. Đến thành phố Cao Bằng, khách đặt phòng cho các đêm tiếp theo trước khi đổi hướng ra hai điểm.
Nhánh đi Pác Bó rẽ từ thành phố theo hướng bắc: đường nhỏ hơn quốc lộ chính, một phần đoạn cuối qua vùng biên, nên khách mang theo giấy tờ tùy thân đầy đủ và hỏi kỹ đường lúc nhận phòng. Nhánh đi Bản Giốc theo hướng Trùng Khánh ở phía đông: đường đèo đẹp, qua các xã phiên chợ ven đường, và đoạn gần thác có dòng người du lịch. Cả hai nhánh đều nên đi trong ngày và về ngủ ở thành phố hoặc ở thị trấn gần điểm, chứ không chạy cả hai trong một ngày.
Lịch gợi ý cho chuyến ba bốn ngày
Ngày thứ nhất: Hà Nội lên thành phố Cao Bằng, khởi hành sớm, nghỉ trưa ở Bắc Kạn, tới nơi trước tối. Ngày thứ hai: đi Pác Bó buổi sáng, thăm khu di tích và hang, chiều về thành phố hoặc tiến gần chân nhánh đi Trùng Khánh để rút ngắn ngày sau. Ngày thứ ba: ra thác Bản Giốc từ sáng sớm trước khi đoàn khách đông, chơi tới giữa chiều rồi về thành phố Cao Bằng. Ngày thứ tư: trả cung về Hà Nội, khởi hành sớm và canh nắng, vì chặng cuối về tới Hà Nội thường rơi vào tối. Khách có ba ngày thì ghép ngày thứ hai và ba lại, chấp nhận ngày dài.
Về phần xe, cung này dài đủ để mọi thiếu sót nhỏ trở thành vấn đề giữa đường. Khách nhận xe ở Hà Nội nên đi thử một vòng quanh phố trước khi xuất phát, kiểm tra má phanh trước sau, mức lốp và đèn chiếu sáng, rồi xếp đồ gọn sát càng để trọng tâm thấp trên đoạn đèo. Xe số hay xe ga đều đi được cung này, nhưng khách đi hai người hoặc chở nhiều đồ nên chọn xe máy khỏe để khỏi ép máy trên dốc dài. Giấy tờ cần mang gồm giấy tờ tùy thân và giấy phép lái xe hợp lệ; khách lưu ý khu vực gần Pác Bó giáp biên, nên giữ giấy tờ theo người thay để trong cốp xe. Khi thuê xe, khách hỏi trước nhà xe về quy trình hỗ trợ nếu xe hỏng giữa cung, vì quãng đường này xa các tỉnh lị lớn.
Trước chuyến, khách kiểm tra bản tin thời tiết và đường sá cho vùng núi, vì sương mù buổi sáng trên các đoạn đèo Cao Bằng là chuyện thường, và mưa to mùa hè có thể làm mặt đường trơn cục bộ. Khách cần thuê xe số hoặc xe ga chắc để đi chặng dài này liên hệ Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, mở cửa 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674; gọi trước để nhận xe đã kiểm tra phanh và lốp cho đường đèo, và tham khảo thêm trang cho thuê xe máy trước khi chốt lịch. Các cung phía bắc khác gom ở trang cung đường phố núi phía bắc và trang chủ đề cung đường & hành trình.