Chuyến đi Mai Châu dễ hay khó với người ngồi sau là hai chuyện khác hẳn với người lái: người lái tập trung nên quên thời gian, còn người ngồi sau chịu toàn bộ phần thụ động, từ gió, xóc, tới cảm giác đuối tương đối trên đèo. Ai từng ngồi sau xe máy đi Mai Châu mà chưa chuẩn bị tư thế thì đều nhớ tới cái lưng cứng vào tối. Bài này nói tư thế ngồi cho chặng dài, cách chống say đèo, cách gói đồ cho phần sau yên, và bộ tín hiệu để hai người nói chuyện được với nhau trên những đoạn gió lớn.
Ngồi sau xe máy đi Mai Châu: tư thế cho chặng dài
Tư thế căn bản là thẳng lưng, hai chân bám chắc giá để chân, hai tay tựa nhẹ chứ không ghì cứng. Sai lầm phổ biến nhất của người ngồi sau là dựa người toàn bộ vào lưng người lái, trông như thoải mái nhưng thực ra đẩy người lái về phía tay lái, và sau một giờ cả hai đều mỏi. Người lái cần khoảng trống ở phần trên thân để nhún theo đường, người ngồi sau giữ mình bằng chân và lưng của chính mình.
Đổi tư thế theo đoạn đường. Trên đường trường thẳng, người ngồi sau có thể ngồi lùi nhẹ, người thả lỏng vai. Vào các đoạn xóc hoặc ổ gà, người ngồi sau nhún cùng nhịp với người lái: đầu gối hơi siết vào, người dời trọng tâm lên chân, thay vì bị xóc dội theo từng ổ. Lên đèo thì ngược lại, người dồn về phía trước một chút, hai tay bám lấy điểm tựa, vì đèo cua liên tục, thân người bị văng ra ngoài ở từng khúc cua nếu không chủ động nghiêng theo.
Thay vì chịu một tư thế suốt mấy tiếng, đổi nhẹ mỗi lần dừng: xuống xe đi lại vài vòng, xoay lưng, giơ tay, uống nước. Mỏi lưng của người ngồi sau đến từ tĩnh lực của tư thế giữ quá lâu, không phải từ đường xóc, nên phần chữa nằm ở vận động giữa chặng. Nhắc người lái nghỉ theo mốc giờ, vì người lái ít khi thấy mỏi trước.
Chống say đèo khi ngồi sau
Say đèo ở người ngồi sau đến từ hai nguồn: mắt nhận chuyển động liên tục mà thân không kịp nghiêng theo, và mùi nóng của máy phanh trên đoạn xuống. Người hay say xe nên ngồi thẳng, mắt nhìn về phía xa của khúc cua thay vì nhìn mặt đường ngay dưới bánh xe, vì nhìn gần làm cử động hình ảnh lắc liên tục, não càng thêm rối.
Ăn trước khi đi vừa đủ, không no, không để đói. Trên xe mang theo vài chiếc bánh khô ngọt, nhấm ít một mỗi chặng để giữ dạ dày bận rộn, và uống nước từng ngụm nhỏ thay vì uống cạn một lần. Mùi máy nóng trên đèo xuống là thứ đẩy nhiều người tới mép nôn, nên người ngồi sau nghiêng nhẹ ra phía ngoài khi xe chạy chậm ở khúc cua gắt, tránh vị trí ngay trên lỗ thoát nhiệt.
Về thuốc: người có tiền sử say xe thì dùng thuốc theo hướng dẫn trước giờ lên đường, không dùng lúc đã thấy chóng mặt, vì thuốc lúc đó đã muộn. Và báo người lái ngay khi có cảm giác đầu óc nặng, để kịp dừng: một lần dừng mười phút ở chỗ thoáng khỏi cơn say sớm, rẻ hơn nhiều so với một buổi tối ở bản với cái đầu còn quay quay.
Gói đồ gọn cho phần sau yên
Người ngồi sau có quyền yêu cầu đồ gọn, vì người ngồi trên phần chở. Vali to, cặp hộp cứng, các món cồng kềnh đều đổi lấy tư thế ngồi xấu suốt chặng. Danh sách cho chuyến hai ngày thường gói trong một balo nhỏ cộng một túi áo mỏng: áo gió, lớp giữ ấm, đồ vệ sinh cá nhân tối thiểu, và phần quà để dành mua dọc đường thì mua loại nhẹ.
Đồ để cốp xe, không để trên yên, mọi thứ thòng ra ngoài yên sau đều dễ cuốn gió và văng lúc qua đèo. Balo quay dây về phía trước hoặc đeo gọn làm lưng tựa mỏng, túi nilon bọc ngoài chống bụi đường. Nếu đi hai người mà mang nhiều, cân nhắc móc thêm thùng sau, nhưng móc thùng cũng phải để chỗ chân người ngồi sau nguyên vẹn, chân bóp ém là mỏi đến tận cổ.
Thống nhất tín hiệu nói chuyện với người lái
Trên đường trường, gió lớn nuốt mất lời, và ngó qua vai để nói là kéo mắt người lái ra khỏi đường. Bộ tín hiệu tối thiểu nên thống nhất trước khi đi: bóp nhẹ vai trái để nhắc rẽ trái, vai phải để rẽ phải, gõ hai cái vào vai để xin dừng, và giơ bàn tay lên khi muốn hỏi gì đó cần trả lời dài. Cần dừng gấp thì nói to một chữ ngắn, chọn chữ dễ nhận như chữ dừng.
Người lái có trách nhiệm ngược lại: báo trước mỗi lần phanh gấp và mỗi khúc xóc bằng một từ ngắn, và đừng bắt người ngồi sau đoán. Cặp đôi đi nhiều cùng nhau sẽ tự hình thành bộ tín hiệu riêng, nhưng chuyến đầu nên giữ đúng mấy tín hiệu cơ bản trên, vì đúng lúc mệt thì mọi tín hiệu phức tạp đều bị quên.
Đoạn đèo thì hạn chế nói hoàn toàn: hai tay bám, mắt người ngồi sau nhìn đường, để người lái toàn tâm vào cua. Buồn chuyện thì để dành cho chặng trường thẳng, nơi hai người vẫn nói chuyện được qua những câu ngắn xen giờ gió lặng.
Chặng dài từ Hà Nội lên bản chỉ thực sự dễ chịu khi cả hai đầu xe cùng được chuẩn bị. Muốn hiểu thêm về toàn trục này, đọc tổng quan đi Mai Châu bằng xe máy, xem cách chọn cung đường nếu định cân khung giờ và mùa, và tham khảo nhóm điểm du lịch ven đường để hai người chọn được điểm dừng chơi cho chính mình.