Người quen chạy trong phố mà lần đầu chạy xe máy ra tỉnh thì thường chọn cung đường sai kiểu: nhìn điểm đến đẹp trước, rồi mới nghĩ đường tới đó ra sao. Thứ tự đúng là ngược lại, chọn đường theo trình độ của mình trước, rồi mới chọn điểm nằm trên đường ấy. Cung dễ thở cho người mới phải thỏa bốn điều kiện, và sau vài chuyến bạn sẽ tự tăng độ khó được thay vì phải chữa cú đuối ở một khúc dốc nào đó giữa đường tỉnh. Bài này đi qua từng điều kiện, gợi ý ba cung mở màn quanh Hà Nội, và mấy lỗi người mới hay mắc ở chính khúc rời phố.
Lần đầu chạy xe máy ra tỉnh: chọn cung theo bốn điều kiện
Điều kiện thứ nhất là đường rộng, tối thiểu hai làn nhựa mỗi chiều không có vệt đông xe. Đường rộng cho bạn chỗ sai số: khi bị ô tô vượt, khi gặp đoàn xe tải ngược chiều, bạn vẫn có lề để né, chứ không phải bám sát mép đường lúc nào cũng căng. Đường nhỏ đẹp trong ảnh nhưng người mới chưa có thói quen giữ tốc độ ổn định trên mặt đường hẹp.
Điều kiện thứ hai là ít dốc và ít cua gắt. Cung mở màn nên là trục bằng phẳng ven đồng hoặc ven sông, tránh đường xuyên núi, dù chỉ một khúc. Người mới thường đủ sức chạy dốc, nhưng phần xuống dốc mới là chỗ dễ vào nhanh quá mà không nhận ra, và phanh bánh trước nóng cũng nằm ngoài kinh nghiệm của người mới. Chọn tạm cung bằng trước, đường núi để dành cho chuyến thứ năm hay thứ sáu.
Điều kiện thứ ba là gần: dưới một trăm cây số một chiều. Chuyến đầu mà đặt đích xa thì chiều về tất bật, mất phần thưởng của chuyến đi là ngồi nhâm nhi ở điểm đến. Điều kiện thứ tư là nhiều chỗ nghỉ: quán nước, trạm xăng, chợ ven đường xuất hiện đều đặn, để mỗi lần mỏi là có chỗ dừng, và lúc cần hỏi đường hay mua thêm nước thì không phải ngóng mãi mới thấy nhà dân.
Ba trục quanh Hà Nội thỏa đủ bốn điều kiện trên: trục quốc lộ ba mươi hai hướng Sơn Tây, trục quốc lộ sáu hướng Xuân Mai, và trục hướng tỉnh Ninh Bình ven quốc lộ một. Cả ba đều đường rộng, đông dân cư, có chợ và quán ven đường, độ cao gần như bằng phẳng, và điểm đến cuối trục đều có chỗ chơi xứng đáng để chiều về bạn thấy chuyến đi đáng công.
Lỗi người mới hay mắc ở khúc ra khỏi phố
Lỗi phổ biến nhất là xuất phát trễ. Rời Hà Nội sau chín giờ sáng nghĩa là bạn vượt các đoạn đông dân cư vào giờ quán hàng kịp vàng vội, thêm nắng lên cao đúng lúc vào đường trường. Người mới nên rời phố trước bảy giờ, phần đường phố vành đai trôi nhanh, và đến đường tỉnh lúc trời mát, người còn tươi.
Lỗi thứ hai là chạy theo tốc độ của người đi trước. Thấy xe khác vượt mình là tự tăng ga, trong khi chặng đầu của chuyến đầu nên là chặng làm quen xe, làm quen gió và tải nặng nếu có chở đồ. Giữ tốc độ của mình từ đầu đến cuối, để những người muốn nhanh tự vượt qua, họ có đường của họ.
Lỗi thứ ba là không nghỉ. Người mới hay tự hào về mông bền, nhưng tay lái mất cảm giác chính xác từ giờ thứ hai liên tục, đúng lúc đường bắt đầu vắng và bốc ruột. Đặt trước mốc nghỉ: mỗi một tiếng rưỡi dừng năm phút uống nước, đi lại, và kiểm tra căng dây xích, thì chiều về tay vẫn còn thẳng.
Lỗi thứ tư là đem xe chưa kiểm tra đi đường xa. Nhớt cũ, lốp non, đèn một bên tối, xích khô, tất cả đều là chuyện nhỏ trong phố nhưng trên đường trường thành rắc rối thật. Một buổi kiểm tra xe tối hôm trước rẻ hơn rất nhiều so với một tiếng đứng bên đường tháo lốp. Lỗi thứ năm là xem nhẹ thời tiết: trời mưa rào đêm qua thì đường trường còn ướt đọng ổ trơn, còn trời hè nắng gắt thì khúc đầu tiên vào đường trường đúng lúc nóng nhất. Người mới nên theo dõi dự báo từ tối trước và có kịch bản thu ngắn chuyến đi nếu trời không cho phép, thay vì cố chạy cho đúng kế hoạch ghi sẵn trong đầu.
Tăng dần độ khó qua các chuyến sau
Chuyến đầu với cự ly một chiều chừng sáu mươi đến tám mươi cây số, một điểm đến đơn, về trong ngày. Chuyến thứ hai kéo dài hơn chút, và thêm một điểm phụ ven đường. Chuyến thứ ba thử kiểu đi một trục về một trục khác để làm quen đường lạ. Sau đó bạn mới nên chạm đường có dốc ngắn, rồi đường núi thật sự, và lúc đó bạn đã có sẵn thói quen nghỉ đúng giờ và tốc độ của riêng mình.
Nguyên tắc xuyên suốt: mỗi chuyến chỉ thêm đúng một yếu tố mới. Vừa tăng cự ly vừa đổi kiểu đường vừa thêm giờ xuất phát sớm hơn, thì biết đâu chứ không biết mình đuối vì cái gì. Ghi lại ngắn gọn mỗi chuyến đi cự li, tốc độ trung bình, chỗ mệt nhất, sau vài lần bạn sẽ có tấm thước đo chính bản thân mình hơn bất kỳ lời khuyên chung nào. Đó cũng là lúc chuyện chọn cung đường chuyển từ việc hỏi người khác sang việc bạn quyết trong vài phút.
Nếu muốn có hình dung trước khi chọn cung cho chuyến đầu, các cung đường cuối tuần quanh Hà Nội đã được xếp theo nhóm dễ và khó, phần cách chọn cung đường nói kỹ thêm cách cân thời gian, và nhóm điểm du lịch ven các trục trên sẽ giúp bạn chốt chỗ dừng chơi cho mạch chuyến đầu tiên ấy.