Rất nhiều bạn trẻ ở Hà Nội lần đầu chạy xe máy đường đèo chính là trong chuyến Mộc Châu, bởi cung này gần, đẹp và có đủ loại địa hình để học. Câu hỏi đặt ra trước khi xuất phát là đi Mộc Châu có khó không với người chưa từng leo đèo, và cần tập gì trước khi đi để không bị đường dốc đánh bại. Bài viết đánh giá độ khó từng đoạn cung, kể lại những gì người mới nên tập, và cách giữ sức trong suốt hành trình; các tuyến quanh cao nguyên gom ở chuyên mục cung đường Mộc Châu, tổng quan nằm trong chuyên mục cung đường.
Lần đầu chạy xe máy đường đèo: cung Mộc Châu khó cỡ nào
Độ khó của cung Hà Nội – Mộc Châu chia làm ba phần rõ rệt. Phần đầu từ nội thành ra tới Hòa Bình đông đúc nhưng đường phẳng, khó ở kẹt xe chứ không ở địa hình. Phần giữa từ Hòa Bình lên chân đèo Thung Khe là đường hai làn có dốc thoai thoải, chỗ để làm quen với cảm giác leo nhẹ. Phần cuối là đèo Thung Khe và các dốc sau đó, nơi tập trung dốc dài, cua gấp và xe tải, cũng là phần cần chuẩn bị kỹ nhất.
Với người đã chạy quen phố ba tháng trở lên, cung này hoàn toàn khả thi nếu đi chậm và đúng kỹ thuật. Khó khăn thực sự thường không nằm ở tay lái mà ở sự tự tin bị sứt mẻ khi xe tải ép còi sau lưng ở dốc, hay khi cua gặp sương mù chiều. Với phần lớn người mới, tổng thời gian chạy từ Hà Nội lên thị trấn vào khoảng năm tiếng tính cả nghỉ, vì vậy đặt lịch xuất phát trước tám giờ sáng để không phải chạy đèo lúc tối.
Chọn thời điểm đi cũng đổi hẳn độ khó. Cuối tuần xe tải qua Hòa Bình nhiều, ngày lễ theo phân tích trong bài dịp lễ 30/4 và 2/9 đi Mộc Châu bằng xe máy thì cả xe máy cũng đông. Người mới nên đi ngày thường, khởi hành sớm để qua đèo lúc trời sáng mát, hoặc chọn lịch hai ngày để không phải gấp rút.
Tập gì trước khi đi: bốn bài tập tại chỗ
Bài tập một là leo dốc thoai thoải với kỹ thuật giữ ga đều, tìm đoạn dốc dài gần Hà Nội như dốc lên cầu hoặc đường lên khu đô thị mới, tập giữ tốc đều ở ga hai phần ba. Mục tiêu là tay lái biết cảm giác máy kéo đều, không giật ga, vì lên đèo thực tế chỉ lặp lại cảm giác này ở cường độ cao hơn.
Bài tập hai là phanh đúng: vào chỗ vắng, tập bóp phanh sau gánh chính, phanh trước chạm nhẹ, luôn bóp phanh trước khi giảm ga. Người mới hay lỗi bóp phanh trước mạnh, điều này trên dốc dễ làm bánh trước trượt. Bài tập ba là cua chậm: vào cua với tốc độ thấp sao cho đầu xe gần sát mép phải mà không cần ngả người nhiều, đèo chỉ có cua gấp hơn phố chứ không khác nguyên tắc.
Bài tập bốn là nhìn xa: khi chạy, mắt luôn nhắc trước đầu xe một khoảng, chỉ nhìn sát bánh khi qua ổ gà. Trên đèo tầm nhìn quyết định tốc độ, và thói quen nhìn xa giúp người mới không bị cua bất ngờ, cũng như thấy sớm xe tải đối diện; cách nhường và vượt xe lớn an toàn đã có trong bài xe tải và xe khách trên quốc lộ 6, bản tin người mới nên đọc trước chuyến đi. Một bài phụ nữa là đề pa trên dốc nhẹ: giữ phanh, nhả từ từ, cảm nhận điểm máy kéo, kỹ năng cần ở các điểm dừng chân đèo.
Chạy đèo lần đầu: nguyên tắc sáu điểm
Một, giữ bên phải và vào cua chậm, sẵn sàng dừng hẳn nếu gặp xe tải trong cua mù. Hai, lên dốc giữ ga đều, không tụt dốc lấy đà, không vượt xe khác khi đang mệt. Ba, xuống dốc dùng phanh sau gánh chính, tốc độ vào cua thấp hơn trong phố một bậc. Bốn, không bám sát xe trước, kể cả xe máy đi chậm, vì người mới cần khoảng dừng dài hơn.
Năm, nghỉ trước đèo và giữa đèo: chuẩn bị kỹ ở quán trước chân Thung Khe, đọc trước bài đèo Thung Khe và lưu ý khi chạy xe máy để hình dung từng khúc. Sáu, đặt mục tiêu nhẹ nhàng: người mới không cần về trong ngày, đặt lịch nghỉ đêm tại Mộc Châu, gợi ý chọn chỗ ngủ đã có trong bài chạy xe máy lên Mộc Châu nên nghỉ đêm ở đâu.
Về sức khỏe, người mới dễ xem nhẹ việc mỏi tay vì bóp côn hay gồng người lúc hồi hộp. Chạy mỗi chặng dưới hai tiếng, nghỉ duỗi tay vai, uống nước đều, và ăn nhẹ trước đèo, vì bụng đói trên dốc dài làm mất tập trung nhanh hơn bạn nghĩ.
Chọn xe và phương án dự phòng
Người mới nên chọn xe mình quen nhất: ai quen xe ga thì đi xe ga, đừng mượn xe số lạ trong ngày quan trọng, và ngược lại. Hướng dẫn chọn kiểu xe lẫn số ngày thuê có trong bài thuê xe máy đi Mộc Châu mấy ngày. Trước chuyến, kiểm tra lốp, phanh, đèn và nhớ mang theo bộ vá lốp tự dính, lưu số của nơi cho thuê xe để gọi khi gặp sự cố giữa đường. Đèn trước và đèn hậu đều phải sáng, vì chặng cuối về Hà Nội dễ gặp trời chạng vạng muộn.
Phương án dự phòng gồm: bản đồ tải sẵn offline trước khi lên đường, tiền mặt lẻ cho trạm xăng ven đường, và lịch trình gửi cho một người thân ở Hà Nội. Ai chưa chắc tay có thể đi cùng bạn có kinh nghiệm chạy trước, để được dẫn đường ở các đoạn khó; hai người đổi nhau lái cũng là cách chia tải hợp lý khi một người mệt.
Chốt lại, lần đầu chạy xe máy đường đèo lên Mộc Châu khó ở sự chuẩn bị nhiều hơn ở bản thân con đường. Tập bốn bài tại chỗ, đi chậm theo sáu nguyên tắc, chọn ngày vắng và xe quen, cung đèo đầu tiên sẽ là bài học vui thay vì trải nghiệm đáng sợ, và cao nguyên Mộc Châu chào đón bạn với chén chè nóng đích thực.