Mùa mưa, khách thuê xe ở tiệm tôi chạy lên Ba Vì hay vùng núi phía tây Hà Nội thường gặp một tấm biển tam giác vẽ mặt đường có nước tràn, có chỗ còn là biển đường ngầm lũ quét. Nhiều người vẫn vặn ga đi tiếp vì thấy nước “chỉ lấp xấp”. Bài này giúp bạn đọc đúng biển, nhìn mực nước, rồi quyết định đi, dừng chờ hay quay xe đổi đường.
Đây là thông tin tham khảo cho người đi xe máy. Quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất. Bài không nêu mức phạt bằng con số.
Biển báo đường ngầm là gì
Đường ngầm, người địa phương hay gọi là đường tràn hoặc ngầm tràn, là đoạn đường cắt ngang suối, khe hoặc lòng chảo thấp, được làm để nước có thể chảy tràn qua mặt đường khi mưa hay khi có lũ. Mùa khô bạn đi qua không biết, mùa mưa mặt đường có thể chìm dưới dòng nước.
Biển báo đường ngầm thuộc nhóm biển báo nguy hiểm và cảnh báo trong QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT, áp dụng từ 01/01/2025. Biển hình tam giác, đặt trước đoạn ngầm để người lái giảm tốc và quan sát. Ở các phiên bản quy chuẩn, biển này thường được biết với số hiệu W.216.
Biển đường ngầm lũ quét khác biển đường ngầm thường ra sao
Quy chuẩn có thêm dạng biển báo đường ngầm có nguy cơ lũ quét. Khác biệt không nằm ở luật đi mà ở mức nguy hiểm:
- Biển đường ngầm thường: phía trước có đoạn nước có thể tràn qua mặt đường. Bạn phải giảm tốc, quan sát mực nước trước khi qua.
- Biển đường ngầm có nguy cơ lũ quét: đoạn ngầm nằm ở vị trí nước có thể dâng rất nhanh từ thượng nguồn, kéo theo đất đá, cây cối. Gặp biển này mùa mưa, bạn nên mặc định là không qua khi trời đang mưa to hoặc vừa mưa lớn.
Lũ quét đáng sợ ở chỗ nơi bạn đứng có thể chỉ mưa nhỏ, nhưng trên núi đã mưa lớn từ trước. Nước về sau vài phút, đục, chảy xiết, tiếng ầm lớn dần.
Cột thủy chí và cọc tiêu ở hai đầu ngầm
Ở hai đầu đường ngầm thường có cột thủy chí, tức cột có vạch chia để báo mực nước, cùng hàng cọc tiêu hai bên mép đường. Cọc tiêu cho bạn biết mép ngầm ở đâu. Nếu nước đã che gần hết cọc hoặc bạn không còn nhìn ra mép đường, đó là lúc dừng lại.
Đánh giá mực nước trước khi cho xe máy qua đường tràn
Đứng ở chỗ cao, cách xa mép nước, quan sát ít nhất vài phút. Không qua nếu gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Nước chảy xiết, mặt nước gợn sóng, có xoáy.
- Nước đục ngầu, kéo theo rác, cành cây, bùn đất.
- Mực nước trên cột thủy chí đang lên dần trong lúc bạn quan sát.
- Không thấy rõ mặt ngầm, không thấy mép đường hoặc cọc tiêu bị ngập sâu.
- Có rào chắn, dây căng ngang, biển tạm thời hoặc người canh gác không cho qua.
- Trời đang mưa to trên núi, hoặc đã có cảnh báo lũ quét, sạt lở cho khu vực.
Xe máy nhẹ, bánh nhỏ. Nước chảy xiết chỉ ngang bắp chân người lớn cũng có thể đẩy trượt bánh xe, làm người và xe đổ xuống phía hạ lưu. Ô tô qua được không có nghĩa xe máy qua được.
Khi nào mới cân nhắc đi qua
Chỉ khi nước cạn, chảy chậm, trong, nhìn rõ mặt ngầm và cọc tiêu, không có rào chắn hay người ngăn. Khi đó:
- Đi từng xe một, người sau chờ người trước qua hẳn.
- Đi giữa hai hàng cọc tiêu, giữ ga đều, xe số để số thấp, không phanh gấp, không dừng giữa ngầm.
- Qua xong, bóp phanh nhẹ vài lần cho má phanh ráo nước rồi mới tăng tốc.
Nếu xe chết máy giữa nước, đừng đề nổ lại liên tục. Dắt xe lên chỗ khô, cao rồi gọi cửa hàng.
Dừng chờ hay đổi đường
Dừng chờ khi bạn còn thời gian và chỗ đứng an toàn: đỗ xe ở chỗ cao, xa bờ suối, không đứng sát mép nước để quay phim. Lũ quét thường lên nhanh và rút cũng tương đối nhanh, nhưng không có mốc giờ nào chắc chắn. Hỏi người dân địa phương hoặc lực lượng đang trực ở đó.
Đổi đường khi trời sắp tối, mưa chưa ngớt, hoặc biển báo có nguy cơ lũ quét. Mở bản đồ tìm lối vòng qua cầu, dù xa hơn. Ở vùng chân núi Ba Vì, nhiều đường liên xã có lối vòng ra trục lớn hơn.
Một lưu ý theo luật: khoản 4 Điều 15 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 không cho quay đầu xe trên ngầm, trên cầu, đầu cầu và nhiều vị trí khác. Muốn quay lại thì quay ở đoạn đường khô, rộng, trước khi xuống ngầm.
Chấp hành biển báo, rào chắn và hiệu lệnh khi mưa lũ
Luật 36/2024 yêu cầu người tham gia giao thông chấp hành báo hiệu đường bộ và hiệu lệnh của người điều khiển giao thông. Khi mưa lũ, chính quyền địa phương thường đặt rào chắn, biển tạm thời hoặc cử người canh ở các ngầm tràn. Khi hướng dẫn tại chỗ khác với biển cố định, làm theo hướng dẫn tại chỗ, xem thêm bài biển báo, đèn tín hiệu và người điều khiển giao thông chỉ dẫn khác nhau.
Nghị định 168/2024/NĐ-CP, Điều 7, có nhóm hành vi không chấp hành hiệu lệnh, chỉ dẫn của biển báo hiệu và nhóm không chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển giao thông đối với người đi xe máy. Mức xử lý có thể thay đổi theo văn bản sửa đổi. Điều quan trọng hơn mức phạt: vượt rào qua ngầm khi nước lên là đặt tính mạng mình vào rủi ro.
Chuẩn bị trước chuyến Ba Vì mùa mưa
- Xem dự báo và cảnh báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia trước khi đi, đặc biệt các bản tin cảnh báo lũ quét, sạt lở.
- Đi sớm, về trước tối. Gặp ngầm ngập lúc chiều muộn, bạn sẽ có ít lựa chọn hơn.
- Đọc biển dọc đường. Biển dốc, biển ngoặt và biển ngầm thường đi liền nhau ở vùng núi, xem bài biển dốc nguy hiểm và chỗ ngoặt liên tiếp khi lên Ba Vì, Tam Đảo và tổng quan biển báo nguy hiểm trên đường trường.
- Kiểm tra phanh, đèn, lốp khi nhận xe.
Với xe thuê ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, hư hỏng do ngập nước được xử lý thế nào thì xác nhận trực tiếp với cửa hàng trước chuyến đi. Xe gặp sự cố trên đường, gọi 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00.
Nguồn tham khảo
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: văn bản trên Cổng Chính phủ, Điều 15.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP: văn bản trên Cổng Chính phủ, Điều 7.
- QCVN 41:2024/BGTVT kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT: toàn văn trên LuatVietnam, phần biển báo nguy hiểm và cảnh báo.
- Cảnh báo thời tiết, lũ quét: Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Các biển khác trên đường đi nằm trong nhóm bài biển báo giao thông; kiến thức luật cho người đi xe máy thuê xem ở chuyên mục an toàn và pháp lý.