Hai tấm biển cùng vẽ chiếc xe đạp nhưng nghĩa gần như ngược nhau: biển đường dành cho xe thô sơ nền xanh và biển cấm xe đạp viền đỏ. Khách thuê xe máy của tôi hay nhầm khi chạy đường gom hay đường nội bộ khu đô thị ở Hà Nội, có người tưởng biển xanh cho mọi xe hai bánh vào, có người lại thấy biển cấm xe đạp là quay đầu. Bài này giải thích từng biển và chỉ lối đi hợp lệ cho xe máy.
Biển đường dành cho xe thô sơ trông thế nào
Đây là biển hiệu lệnh, hình tròn nền xanh lam, ở giữa là hình xe đạp màu trắng. Trong QCVN 41:2019/BGTVT và các bản trước, biển mang số hiệu R.304. QCVN 41:2024/BGTVT, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT và áp dụng từ 01/01/2025, có thể sắp xếp lại số hiệu, nên khi tra cứu bạn hãy tìm theo tên biển.
Theo mô tả trong các bản quy chuẩn trước, biển bắt buộc xe thô sơ đi trên đường dành riêng này và không cho xe cơ giới, kể cả xe gắn máy, đi vào. Xe cơ giới chỉ được cắt ngang qua, và khi cắt ngang phải bảo đảm an toàn cho xe thô sơ cùng người đi bộ. Nội dung bản 2024 cần đối chiếu trực tiếp trong văn bản.
Nói theo cách của người cho thuê xe: biển xanh tròn hình xe đạp là “nhà” của xe đạp. Xe máy chỉ được đi ngang qua cửa, không được chạy dọc vào trong.
Xe thô sơ gồm những xe nào
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (số 36/2024/QH15) chia phương tiện thành xe cơ giới và xe thô sơ. Xe thô sơ là nhóm xe đạp, xích lô, xe lăn dùng cho người khuyết tật và các loại xe tương tự. Điểm b khoản 2 Điều 34 của luật này xếp xe đạp máy, gồm cả xe đạp điện đúng định nghĩa, vào nhóm xe thô sơ.
Xe máy chạy xăng như Honda Wave, Vision, Air Blade, và cả xe máy điện, đều thuộc xe cơ giới. Vì vậy dù xe nhỏ đến đâu, người đi xe máy không được coi mình là xe thô sơ.
Biển cấm xe đạp không phải biển cấm xe máy
Biển cấm xe đạp là biển tròn, nền trắng, viền đỏ, hình xe đạp màu đen. Trong các bản quy chuẩn trước, biển mang số hiệu P.110a, đi cùng biển P.110b cấm xe đạp thồ. Biển báo đường cấm xe đạp đi qua và không có giá trị cấm người dắt xe đạp.
Với người đi xe máy, biển này không áp dụng cho bạn. Bạn vẫn đi tiếp nếu ở đó không có biển cấm xe máy hay biển cấm khác. Biển cấm xe đạp có thể đặt ở đầu đường dẫn có tốc độ cao hoặc đoạn đông xe cơ giới; khi đó người đi xe đạp phải tìm lối khác, không phải lời mời xe máy đi nhanh hơn.
Nhiều điểm lại có biển phụ ghi loại xe hoặc ngoại lệ đặt dưới biển cấm. Cách đọc từng ô trên biển phụ có trong bài biển phụ ghi loại xe dưới biển cấm. Nếu còn lẫn biển cấm xe đạp với biển cấm xe máy, xem lại bài nhận biết biển cấm xe máy.
Xe máy đi vào đường xe thô sơ: được cắt ngang, không được chạy dọc
Đây là chỗ người thuê xe hay sai nhất. Danh sách dưới đây gói lại các tình huống:
- Chạy dọc theo đường có biển xe thô sơ để đi tắt: không được.
- Đi cắt ngang qua đường xe thô sơ để vào ngõ hay cổng bên kia: được, nhưng phải giảm tốc, nhường xe đạp và người đi bộ, cắt thẳng góc cho nhanh.
- Dừng, đỗ xe máy trên đường xe thô sơ để chụp ảnh hay chờ người: không nên, vì bạn đang chiếm phần đường không dành cho xe của mình.
- Đã lỡ vào: dừng lại ở chỗ an toàn, tìm lối ra gần nhất, không phóng nhanh cho hết đoạn.
Phạm vi một biển hiệu lệnh kéo dài đến đâu, khi nào gặp biển hết hiệu lực, bạn đọc thêm bài biển báo cấm có hiệu lực đến đâu. Biển tại hiện trường và biển phụ đi kèm luôn là căn cứ cuối cùng.
Tình huống người thuê xe máy hay gặp ở Hà Nội
Lối nhỏ tách ra từ đường gom
Chạy đường gom dọc các trục lớn, bạn có thể thấy một lối hẹp tách ra cạnh đường, đầu lối có biển tròn xanh hình xe đạp. Lối đó dành cho xe thô sơ. Đi tiếp trên đường gom, đến nút giao hoặc điểm mở dải phân cách rồi mới đổi hướng.
Đường dạo ven hồ, công viên, khu đô thị mới
Ở một số đường dạo ven hồ, đường trong công viên hay đường nội bộ khu đô thị, đơn vị quản lý có thể tổ chức phần đường riêng cho xe đạp và người đi bộ. Muốn ngắm cảnh, hãy gửi xe ở bãi có người trông, lấy vé xe rồi đi bộ vào, đừng đỗ chắn lối.
Bản đồ điện thoại chỉ lối tắt
Ứng dụng dẫn đường đôi khi chưa cập nhật biển. Nếu lộ trình xe máy dẫn bạn vào lối có biển xe thô sơ, làm theo biển và để ứng dụng tính lại đường. Tương tự, gặp biển dành riêng cho xe máy thì đi theo hướng dẫn ở bài biển đường dành cho xe máy và làn dành cho xe máy.
Khi thuê xe máy điện hoặc xe đạp điện
Xe máy điện là xe cơ giới, nên mọi điều ở trên áp dụng y như xe xăng: không chạy dọc đường dành cho xe thô sơ. Xe đạp điện đúng định nghĩa lại thuộc nhóm xe thô sơ, nên được đi trên đường đó.
Riêng biển cấm xe đạp, nếu bạn đi xe đạp điện và không chắc biển có áp dụng với loại xe của mình, cách an toàn là đi lối khác hoặc xuống dắt xe qua. Khi nhận xe, hỏi cửa hàng xe đang thuê thuộc loại nào và xem giấy tờ đi kèm để biết mình phải theo biển nào.
Quy định chung và xử phạt
Luật số 36/2024/QH15 yêu cầu người tham gia giao thông chấp hành hiệu lệnh và chỉ dẫn của báo hiệu đường bộ. Đi vào đường dành cho xe thô sơ hoặc đi vào đường có biển cấm loại xe mình đang điều khiển đều có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Tôi không nêu mức tiền cụ thể ở đây. Mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất trước chuyến đi.
Người cầm lái chịu trách nhiệm về lỗi của mình, kể cả khi xe là xe thuê. Nếu nhận biên bản liên quan đến xe đang thuê, báo cho Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, số 0942 467 674, mở cửa 09:00–21:00.
Muốn ôn tiếp các nhóm biển hay gặp, xem trang biển báo giao thông và chuyên mục an toàn và pháp lý khi thuê xe máy.
Nguồn tham khảo
- QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT: toàn văn trên LuatVietnam.
- Luật số 36/2024/QH15 và Nghị định 168/2024/NĐ-CP: tra cứu bản gốc tại Cơ sở dữ liệu văn bản của Chính phủ.