Cùng một biển cấm rẽ, có cột treo thêm tấm biển nhỏ vẽ hình ô tô, có cột lại ghi “Trừ xe máy”. Hai tấm biển nhỏ đó làm kết quả ngược hẳn nhau với người đang lái xe máy thuê. Bài này giải thích cách đọc biển phụ loại xe và biển phụ ngoại lệ loại xe đặt dưới biển cấm, để bạn biết ngay mình thuộc diện bị cấm hay được miễn khi đi trong nội thành Hà Nội.
Biển phụ dưới biển cấm làm nhiệm vụ gì
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ QCVN 41:2024/BGTVT, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT và áp dụng từ 01/01/2025, dành Điều 41 cho biển phụ. Theo quy chuẩn, biển phụ đặt ngay phía dưới biển chính để thuyết minh, bổ sung cho biển chính được hiểu rõ. Trong các nhóm biển phụ có nhóm chỉ loại xe và nhóm chỉ ngoại lệ.
Với người đi xe máy, chỉ cần nhớ hai chiều tác động:
- Biển phụ loại xe thu hẹp lệnh cấm: biển chính chỉ áp dụng cho loại xe được vẽ hoặc ghi trên biển phụ.
- Biển phụ ngoại lệ mở ra một khoảng miễn: loại xe ghi sau chữ “Trừ” không phải chấp hành biển chính.
Biển phụ có hình chữ nhật hoặc hình vuông, thường nền trắng, hình vẽ và chữ màu đen. Nó không có hiệu lực khi đứng riêng, mà luôn đọc cùng biển chính ngay phía trên.
Biển phụ loại xe là gì
Biển phụ loại xe, quen thuộc với số hiệu S.505a, vẽ hình hoặc ghi tên loại phương tiện chịu tác dụng của biển chính. Khi gặp biển này, câu hỏi duy nhất là: hình trên biển phụ có phải loại xe tôi đang lái không?
Ví dụ minh họa:
- Biển cấm rẽ trái, biển phụ vẽ hình ô tô: ô tô không được rẽ trái. Xe máy không bị biển này cấm rẽ, nếu không có biển nào khác.
- Biển cấm đỗ xe, biển phụ vẽ hình xe máy: lệnh cấm đỗ nhắm thẳng vào xe máy, bạn phải tìm chỗ khác để xe.
- Biển phụ vẽ nhiều hình xe cạnh nhau: biển chính áp dụng cho tất cả các loại có hình trên đó.
Điểm cần chú ý: một biển cấm không có biển phụ loại xe thì áp dụng theo đúng ý nghĩa của biển chính. Ví dụ biển cấm ô tô vốn đã không nhắm vào xe máy, còn biển cấm rẽ thông thường áp dụng cho mọi loại xe. Muốn hiểu kỹ trường hợp biển cấm ô tô, xem bài biển báo cấm ô tô qua lại có áp dụng cho xe máy không.
Biển phụ ngoại lệ loại xe: đọc chữ “Trừ”
Biển phụ ngoại lệ thường bắt đầu bằng chữ “Trừ”, theo sau là loại xe được miễn. Đây là tấm biển khách của tôi hay đọc ngược nhất.
- “Trừ xe máy” dưới biển cấm rẽ: các loại xe khác không được rẽ, riêng xe máy được rẽ.
- “Trừ xe buýt” dưới biển cấm đi thẳng: xe buýt được đi thẳng. Xe máy không có tên trong phần miễn, nên vẫn phải chấp hành.
- “Trừ xe ưu tiên”: xe đang làm nhiệm vụ ưu tiên theo quy định được miễn, còn xe máy thuê của bạn thì không.
Mẹo nhớ: thấy chữ “Trừ” thì tìm tên loại xe của mình ngay sau nó. Có tên là được miễn, không có tên thì lệnh cấm vẫn áp dụng.
Năm bước xác định xe máy bị cấm hay được miễn
Khi tới gần một cột biển có biển phụ, đọc theo thứ tự sau:
- Biển chính cấm gì? Cấm đi vào, cấm rẽ, cấm quay đầu hay cấm dừng, đỗ.
- Biển chính tự nó có nhắm vào xe máy không? Biển cấm xe máy thì có, biển cấm ô tô thì không.
- Biển phụ có hình hay tên loại xe không? Có hình xe máy là bạn thuộc diện bị cấm. Chỉ có loại xe khác thì bạn không bị biển đó áp dụng.
- Có chữ “Trừ” không? Có “Trừ xe máy” là được miễn.
- Có thêm giờ, ngày hay phạm vi không? Một cột có thể treo nhiều biển phụ; đọc hết rồi mới kết luận.
Vẫn chưa chắc thì chọn cách hiểu chặt hơn và đi tuyến khác. Đừng đi theo xe phía trước, vì chiếc xe đó có thể thuộc diện được miễn hoặc đang vi phạm.
Xe máy thuê nằm trong nhóm nào
Trên biển, hình xe máy đại diện cho xe mô tô và xe gắn máy, tức là chính chiếc Vision, Wave hay Air Blade bạn đang thuê. Người thuê xe máy điện cũng đừng mặc định được miễn: theo luật hiện hành, xe máy điện vẫn được xếp vào nhóm xe mô tô hoặc xe gắn máy tùy thông số kỹ thuật. Nếu chưa rõ chiếc xe điện mình thuê thuộc nhóm nào, hỏi cửa hàng khi nhận xe.
Biển cấm riêng cho xe máy và các dạng hay gặp đã có trong bài nhận biết biển cấm xe máy khi chạy đường Hà Nội.
Tình huống ở nội thành và cửa ngõ Hà Nội
Lối lên đường trên cao và cầu lớn
Đường Vành đai 3 trên cao và cầu Thanh Trì là những nơi xe máy không được đi. Tại lối lên, biển cấm xe máy đặt rõ, có nơi kèm biển phụ chỉ phạm vi hoặc hướng. Khi đi về hướng Thanh Xuân hay Hoàng Mai, hãy bám đường phía dưới thay vì theo dòng ô tô lên dốc.
Trục đường lớn ra cửa ngõ
Trên các trục dạng cao tốc đô thị như Đại lộ Thăng Long, xe máy thường phải đi đường gom hai bên. Đọc biển ở từng lối nhập, vì biển phụ loại xe tại đây cho biết làn hay đường nào dành cho ô tô.
Phố cổ Hoàn Kiếm và phố nhỏ ở Ba Đình
Nhiều phố nhỏ quanh Hoàn Kiếm, Ba Đình có biển cấm ô tô hoặc cấm loại xe lớn kèm chữ “Trừ” cho một số loại xe. Với những biển này, xe máy thường không bị ảnh hưởng. Nhưng chỉ cần biển phụ có hình xe máy, hoặc biển chính là biển cấm xe máy, bạn phải chấp hành như mọi người.
Căn cứ pháp lý và nguồn tham khảo
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (số 36/2024/QH15) quy định người tham gia giao thông phải chấp hành báo hiệu đường bộ. Nghị định 168/2024/NĐ-CP có quy định xử phạt người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy không chấp hành hiệu lệnh, chỉ dẫn của biển báo hiệu. Mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất; tôi không nêu con số để tránh bạn dựa vào thông tin cũ.
- QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT: toàn văn trên LuatVietnam.
- Luật số 36/2024/QH15 và Nghị định 168/2024/NĐ-CP: tra cứu bản gốc tại Cơ sở dữ liệu văn bản của Chính phủ.
Người cầm lái chịu trách nhiệm về lỗi vi phạm, kể cả khi đi xe thuê. Nếu có biên bản hoặc thông báo liên quan đến xe đang thuê, báo cho Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, điện thoại 0942 467 674, mở cửa 09:00–21:00. Ôn tiếp các loại biển phụ khác trong bài biển chỉ dẫn và biển phụ hiểu thế nào, trang biển báo giao thông và chuyên mục an toàn và pháp lý khi thuê xe máy.