Với nhiều người khuyết tật ở Hà Nội, chiếc xe máy ba bánh là phương tiện để tự đi làm, đi chợ, đi khám. Khi mua bảo hiểm xe ba bánh, câu hỏi hay gặp là xe được tính theo loại nào: mô tô hai bánh, mô tô ba bánh hay xe gắn máy. Ghi sai loại xe có thể gây rắc rối lúc cần bồi thường. Bài này giúp bạn và gia đình xác định đúng loại xe trước khi mua.
Xe máy ba bánh có cần bảo hiểm bắt buộc không
Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự (TNDS) được quy định tại Nghị định 67/2023/NĐ-CP, áp dụng cho chủ xe cơ giới. Vậy trước hết cần biết xe của bạn có phải xe cơ giới không. Điều 34 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 phân loại như sau:
- Điểm e khoản 1: xe mô tô là xe hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, trừ xe gắn máy; với xe ba bánh thì khối lượng bản thân không lớn hơn 400 kg.
- Điểm g khoản 1: xe gắn máy là xe hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h, kèm giới hạn dung tích hoặc công suất động cơ.
- Điểm a khoản 1: xe ba bánh có khối lượng bản thân lớn hơn 400 kg được xếp vào nhóm xe ô tô.
- Điểm d khoản 2: xe lăn dùng cho người khuyết tật thuộc nhóm xe thô sơ.
Như vậy, xe máy ba bánh chạy bằng động cơ, dù là mô tô hay xe gắn máy, đều là xe cơ giới. Điểm d khoản 1 Điều 56 yêu cầu người lái mang theo chứng nhận bảo hiểm bắt buộc của chủ xe cơ giới. Với xe lăn, nếu chưa rõ thì hỏi doanh nghiệp bảo hiểm.
Bảo hiểm xe ba bánh: ghi theo loại xe nào
Theo các bản tóm tắt Phụ lục I của nghị định (chưa đối chiếu Công báo), biểu phí cho xe hai, ba bánh chia thành ba nhóm: mô tô hai bánh, mô tô ba bánh, và xe gắn máy cùng các loại xe tương tự. Mô tô ba bánh có dòng riêng, không tính chung với mô tô hai bánh. Chúng tôi không nêu con số phí; biểu phí có thể đã được điều chỉnh bởi Nghị định 220/2026/NĐ-CP, văn bản chúng tôi chưa đọc toàn văn.
Cách xác định loại xe cho đúng:
- Xem giấy đăng ký xe. Loại phương tiện ghi trên đó là căn cứ đầu tiên.
- Xem khối lượng bản thân và dung tích hoặc công suất trong giấy tờ kỹ thuật của xe, đối chiếu với các mốc ở Điều 34.
- Đọc giấy chứng nhận bảo hiểm. Loại xe ghi trên đó phải trùng với giấy đăng ký.
Nếu đại lý ghi xe thành mô tô hai bánh cho tiện, hãy đề nghị sửa. Cách xử lý giấy ghi sai có ở bài giấy chứng nhận bảo hiểm ghi sai biển số hoặc tên chủ xe. Cấu trúc biểu phí của các loại xe khác được giải thích ở bài phí bảo hiểm TNDS của xe 50cc, xe số, tay ga.
Xe hai bánh gắn thêm bánh phụ
Có gia đình gắn thêm bánh phụ vào một chiếc xe hai bánh. Khi đó giấy đăng ký có thể vẫn ghi xe hai bánh trong khi xe đã khác. Điểm b khoản 3 Điều 39 Luật 36/2024/QH15 nêu việc cải tạo xe là một trường hợp đổi chứng nhận đăng ký xe. Trước khi mua bảo hiểm, hãy hỏi cơ quan đăng ký xe xem chiếc xe cần làm thủ tục gì, rồi mua bảo hiểm theo giấy đăng ký đã cập nhật.
Mức trách nhiệm: đọc trên giấy chứng nhận
Theo các bản tóm tắt, Điều 6 Nghị định 67/2023 quy định mức trách nhiệm bảo hiểm cho thiệt hại về sức khỏe, tính mạng và cho thiệt hại về tài sản tính trong một vụ tai nạn. Chúng tôi không nêu con số. Mức áp dụng cho xe của bạn được ghi trên giấy chứng nhận; nếu không thấy, hãy hỏi doanh nghiệp đã cấp.
Một điểm dễ hiểu nhầm: theo các bản tóm tắt, người thứ ba trong bảo hiểm này không gồm người lái và người ngồi trên chính chiếc xe. Thương tích của chính bạn khi tự ngã không thuộc phần bắt buộc. Muốn có quyền lợi cho bản thân, hãy tìm hiểu bảo hiểm tai nạn tự nguyện, như trong bài có bị bắt buộc mua kèm bảo hiểm tai nạn người ngồi trên xe.
Giấy phép lái xe: điều kiện để không bị từ chối
Theo các bản tóm tắt, nghị định loại trừ bồi thường khi người lái không có giấy phép hoặc giấy phép không phù hợp loại xe. Vì vậy hạng giấy phép là phần không thể bỏ qua. Khoản 2 Điều 57 Luật 36/2024/QH15 viết nguyên văn:
“Người khuyết tật điều khiển xe mô tô ba bánh dùng cho người khuyết tật được cấp giấy phép lái xe hạng A1.”
Trong khi đó, điểm c khoản 1 cùng điều cấp hạng B1 cho người lái xe mô tô ba bánh nói chung. Người thân không khuyết tật thỉnh thoảng lái chiếc xe đó nên hỏi cơ quan cấp giấy phép về hạng phù hợp. Phần học và thi có ở bài người khuyết tật lái xe mô tô ba bánh được cấp giấy phép hạng nào.
Khi cần yêu cầu bồi thường
Điều 80 Luật 36/2024/QH15 yêu cầu người liên quan đến tai nạn dừng ngay xe, giữ nguyên hiện trường, trợ giúp người bị nạn và báo tin cho công an hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh gần nhất. Gọi 113 cho công an, 115 cho cấp cứu. Nếu bạn khó di chuyển, cứ nhờ người xung quanh gọi giúp.
Sau đó, chuẩn bị hồ sơ:
- Báo doanh nghiệp bảo hiểm theo số ghi trên giấy chứng nhận, càng sớm càng tốt.
- Chụp ảnh hiện trường, xe và giấy chứng nhận bảo hiểm.
- Giữ giấy đăng ký xe, giấy phép lái xe, biên bản của công an nếu có.
- Lưu hóa đơn, chứng từ sửa chữa và chữa trị của bên bị thiệt hại.
Nếu đi lại khó khăn, người nhà có thể liên hệ thay; hãy hỏi doanh nghiệp người nhà cần giấy tờ gì. Va chạm nhẹ trên đường Nguyễn Văn Cừ hay quanh chợ Long Biên thì dừng sát lề, bật đèn cảnh báo rồi mới chụp ảnh.
Cửa hàng Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00) không cho thuê xe ba bánh. Người nhà cần xe hai bánh để đưa đón có thể hỏi qua số 0942467674.
Nguồn tham khảo và lưu ý
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 34, 39, 56, 57, 80, đối chiếu nguyên văn.
- Nghị định 67/2023/NĐ-CP: Điều 3, 6, 7 và Phụ lục I theo các bản tóm tắt, chưa đối chiếu Công báo; nghị định đã được sửa đổi bởi Nghị định 220/2026/NĐ-CP (chưa đọc toàn văn).
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi; hãy xác nhận với doanh nghiệp bảo hiểm và cơ quan đăng ký xe.
Tóm lại
Xe máy ba bánh có động cơ là xe cơ giới và cần bảo hiểm bắt buộc. Loại xe trên giấy chứng nhận phải trùng giấy đăng ký, và giấy phép phải đúng hạng. Các bài liên quan có ở mục bảo hiểm xe máy và chuyên mục an toàn và pháp lý.