Bạn dừng xe ở một điểm bán bảo hiểm gần chợ Long Biên để mua giấy chứng nhận bắt buộc. Người bán đưa ra một gói, nói luôn có phần tai nạn cho người ngồi trên xe, và số tiền cao hơn bạn nghĩ. Câu hỏi tự nhiên: có phải mua kèm bảo hiểm tai nạn mới được cấp giấy không? Bài này tách rõ phần nào luật bắt buộc, phần nào bạn tự chọn, và cách đọc chứng từ để biết mình đang trả cho những khoản gì.
Phần nào là bắt buộc khi mua bảo hiểm xe máy
Chỉ có một lớp bắt buộc với chủ xe máy: bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới, gọi tắt là TNDS. Lớp này được quy định tại Nghị định 67/2023/NĐ-CP, ban hành căn cứ Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 cũng liệt kê giấy chứng nhận bảo hiểm này trong các giấy tờ người lái phải mang theo, tại điểm d khoản 1 Điều 56.
TNDS lo cho trách nhiệm của chủ xe khi xe gây thiệt hại cho người khác. Theo Nghị định 67 mà chúng tôi tra cứu qua các cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật (chưa đối chiếu Công báo), người lái và người đang ở trên chính chiếc xe đó không được tính là người thứ ba. Vì vậy lớp bắt buộc thường không lo cho thương tích của chính bạn và người ngồi sau khi xe mình gây tai nạn. Chi tiết tình huống này ở bài người ngồi sau bị thương khi xe máy va chạm.
Bảo hiểm tai nạn người ngồi trên xe là tự nguyện
Phần tai nạn cho người lái và người ngồi trên xe không nằm trong diện bảo hiểm bắt buộc của Nghị định 67. Đây là sản phẩm tự nguyện, tức là một hợp đồng riêng mà bạn có thể mua hoặc không, do doanh nghiệp tự thiết kế phạm vi, quyền lợi và phí.
Tự nguyện không có nghĩa là vô ích. Chính vì lớp bắt buộc bỏ trống phần thương tích của người trên xe, nhiều người đi xe hằng ngày vẫn chọn mua thêm. Điều quan trọng là bạn quyết định sau khi đọc điều khoản, không phải vì được bảo rằng không mua thì không được cấp giấy. Muốn cân nhắc có nên mua, xem bài bảo hiểm tai nạn cho người đi xe máy thuê nên mua không.
Có bị bắt buộc mua kèm bảo hiểm tai nạn không
Câu trả lời thực tế: bạn có quyền chỉ mua phần bắt buộc. Vì phần tai nạn là hợp đồng tự nguyện, nó cần sự đồng ý của chính bạn. Hãy hỏi rõ từng khoản trước khi trả tiền.
Các cách nói bạn có thể gặp ở điểm bán ven đường, cây xăng hay trên ứng dụng:
- Gói này đã gồm cả tai nạn, không tách được.
- Mua riêng phần bắt buộc thì phải chờ, hoặc hết phôi.
- Trên ứng dụng, ô bảo hiểm tai nạn đã được đánh dấu sẵn khi bạn bấm thanh toán.
Khi đó, cách xử lý đơn giản:
- Hỏi thẳng: phần bắt buộc riêng là bao nhiêu tiền, phần tai nạn riêng là bao nhiêu.
- Nói rõ bạn chỉ mua phần bắt buộc, và xin giấy chứng nhận chỉ ghi phần đó.
- Trên ứng dụng, bỏ dấu ở ô tự nguyện rồi xem lại tổng tiền trước khi xác nhận.
- Nếu người bán vẫn nói không bán riêng, bạn có thể mua ở nơi khác. Có rất nhiều đại lý và kênh chính thức của doanh nghiệp bảo hiểm.
Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 có điều riêng về các hành vi bị nghiêm cấm trong kinh doanh bảo hiểm. Chúng tôi chưa đối chiếu được nguyên văn điều này, nên không khẳng định việc ép mua kèm vi phạm khoản nào. Nếu bạn thấy mình bị ép, hãy ghi lại tên điểm bán, thời gian, nội dung trao đổi, rồi phản ánh qua đường dây nóng của doanh nghiệp bảo hiểm in trên giấy chứng nhận.
Đọc giấy chứng nhận và chứng từ thu tiền
Sau khi trả tiền, dành hai phút kiểm tra ngay tại chỗ, trước khi rời điểm bán:
- Tên doanh nghiệp bảo hiểm ghi đầy đủ, không phải tên cửa hàng hay một chữ viết tắt lạ.
- Biển số, số khung, số máy khớp với giấy đăng ký xe.
- Thời hạn bảo hiểm có ngày bắt đầu, ngày kết thúc rõ ràng.
- Từng khoản tiền: phần bắt buộc và phần tự nguyện, nếu có, nên được ghi tách bạch. Cộng các khoản lại phải bằng số tiền bạn vừa trả.
- Phần tai nạn nếu bạn không mua thì không được xuất hiện trên chứng từ.
Nếu chứng từ chỉ ghi một tổng số mà không tách khoản, hãy hỏi lại và xin ghi rõ. Cách nhận biết giấy thật, giấy giả được nói kỹ ở bài bảo hiểm xe máy bán dạo ven đường ở Hà Nội.
Khi mua qua ứng dụng
Chụp màn hình trang tóm tắt đơn hàng trước khi thanh toán, lưu thư điện tử hoặc tin nhắn gửi giấy chứng nhận điện tử. Đây là bằng chứng nếu sau này bạn cần hỏi lại vì sao có thêm một khoản không chọn.
Nếu bạn đang đi xe thuê
Xe cho thuê đứng tên cửa hàng, nên bảo hiểm bắt buộc gắn với xe do chủ xe lo, không phải người thuê mua tại chỗ. Với xe của Nguyễn Tú, hãy hỏi trực tiếp qua số 0942467674 hoặc ghé 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên trong giờ 09:00 đến 21:00 để biết xe đang có giấy chứng nhận nào. Việc có mua thêm bảo hiểm tai nạn cho bản thân hay không là lựa chọn riêng của bạn, nên tự cân nhắc trước những chuyến đi dài qua cầu Vĩnh Tuy hay về phía Gia Lâm, Đông Anh.
Nguồn tham khảo và lưu ý
- Nghị định 67/2023/NĐ-CP về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới, đã được sửa đổi một số điều bởi Nghị định 220/2026/NĐ-CP; chúng tôi chưa đọc được phần sửa đổi.
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, điểm d khoản 1 Điều 56.
- Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15, hiệu lực từ 01/01/2023.
Đây là thông tin tham khảo; quy định và điều kiện sản phẩm có thể thay đổi. Hãy đọc giấy chứng nhận, quy tắc của doanh nghiệp bảo hiểm và hỏi doanh nghiệp khi còn thắc mắc.
Tóm lại
Chỉ TNDS là bắt buộc. Bảo hiểm tai nạn người ngồi trên xe là tự nguyện, bạn có quyền chỉ mua phần bắt buộc và nên hỏi rõ từng khoản trước khi trả tiền. Xem thêm mục bảo hiểm xe máy và chuyên mục an toàn và pháp lý.