Ở Hà Nội, phần lớn bạn bè đến chơi nhà đều đi xe máy, dù bạn ở chung cư Long Biên hay nhà phố trong ngõ Đống Đa. Một bữa tiệc tại nhà khách đi xe máy mà có rượu bia thì câu hỏi khó nhất không nằm ở thực đơn, mà ở lúc tan tiệc: ai sẽ cầm lái về. Bài này dành cho người làm chủ nhà, giúp bạn sắp xếp từ lúc gửi lời mời đến sáng hôm sau, để không vị khách nào phải lái xe khi đã uống.
Tiệc tại nhà khách đi xe máy: bắt đầu từ lời mời
Việc quan trọng nhất làm được ngay trong tin nhắn mời. Hãy nói rõ ba điều:
- Có rượu bia hay không. Khách biết trước sẽ tự tính cách đi, thay vì phóng xe đến rồi mới “lỡ” uống.
- Nhà có chỗ ngủ lại và chỗ để xe qua đêm. Một câu như “ai uống thì cứ ngủ lại, sáng mai lấy xe” giúp khách yên tâm.
- Gợi ý đi xe công nghệ hoặc đi chung. Nhóm nào ở cùng hướng có thể hẹn một người không uống chở cả nhóm.
Trong nhóm chat, hỏi luôn ai sẽ không uống. Có danh sách sẵn, bạn đỡ phải đoán vào lúc mọi người đã ngà ngà.
Chuẩn bị đồ uống không cồn cho ra một lựa chọn thật sự
Nhiều bữa tiệc chỉ có bia, rượu và vài chai nước lọc để góc bàn, nên người định không uống cũng dễ bị cuốn theo. Chủ nhà có thể làm khác:
- Pha sẵn một bình trà đá, nước chanh, nước ép hoặc nước sấu ngâm, đặt ngay cạnh thùng bia chứ không giấu trong bếp.
- Chuẩn bị cốc riêng, đẹp như cốc bia, để người không uống không thấy mình lạc lõng khi nâng ly.
- Dọn nhiều món ăn no, đừng để bàn chỉ toàn đồ nhắm.
Quan trọng hơn cả đồ uống là thái độ: không ép, không trêu người từ chối. Khi khách nói “em đi xe”, hãy rót cho họ cốc trà thay vì thêm một ly nữa. Lưu ý thêm, đồ ăn thức uống có thành phần cồn như rượu nếp, món tẩm rượu hay bánh có rượu cũng là thứ khách đi xe nên tránh; chủ nhà nên nói rõ món nào có cồn.
Chỗ để xe và chỗ ngủ lại: lo trước khi khách đến
Khách chịu để xe lại khi biết chiếc xe được an toàn. Tùy kiểu nhà, bạn chuẩn bị khác nhau.
Nhà ở chung cư
Hỏi trước ban quản lý tòa nhà về việc gửi xe khách qua đêm: khách gửi ở hầm theo lượt hay cần đăng ký, giữ vé thế nào, sáng hôm sau mấy giờ lấy được. Mỗi tòa một quy định, đừng hứa với khách khi chưa hỏi. Dặn khách chụp ảnh vé gửi xe và giữ chìa khóa cẩn thận.
Nhà phố, nhà trong ngõ
Dọn sẵn một góc trong nhà hoặc ngoài sân để dắt xe vào. Ngõ nhỏ ở các phố cũ thường không có chỗ để xe qua đêm ngoài đường, và để ngoài cũng dễ mất. Nếu nhà chật, hỏi trước một bãi trông giữ xe gần nhà xem có nhận gửi qua đêm không.
Chỗ ngủ cho khách say ở lại
Chủ nhà giữ khách say ở lại sẽ dễ hơn nhiều khi chỗ ngủ đã sẵn sàng từ chiều: chăn, gối, đệm trải sàn hoặc sofa, vài bàn chải mới, khăn mặt và nước lọc đầu giường. Khi khách thấy mọi thứ đã chuẩn bị, lời mời ngủ lại không còn là câu xã giao.
Giữ chìa khóa và nói lời từ chối khéo
Một cách nhiều gia đình áp dụng là đặt chiếc giỏ ở cửa, khách nào định uống thì bỏ chìa khóa xe vào đó ngay khi đến. Cách này chỉ hiệu quả khi khách đồng ý từ đầu, lúc còn tỉnh táo, nên hãy nói nhẹ nhàng như một quy ước của nhà mình.
Đến lúc tan tiệc, nếu có người vẫn đòi tự lái về, đừng tranh cãi to tiếng. Vài câu dễ nghe hơn:
- “Để em gọi xe cho anh, sáng mai qua lấy xe, xe để đây yên tâm.”
- “Phòng đã dọn rồi, ngủ lại đi, sáng em pha cà phê.”
Nhờ thêm một người bạn thân của vị khách đó cùng thuyết phục. Người trong nhóm không uống chính là trợ thủ tốt nhất của chủ nhà.
Gọi xe đưa khách say về đúng cách
Khi khách muốn về nhà ngay trong đêm, gọi xe đưa khách say về là việc chủ nhà làm được:
- Đặt xe bốn bánh thay vì xe hai bánh cho người đã uống nhiều, vì ngồi sau xe máy khi chếnh choáng rất dễ mất thăng bằng.
- Đưa khách xuống tận xe, kiểm tra địa chỉ điểm đến trên ứng dụng.
- Gửi thông tin chuyến xe cho người nhà hoặc bạn cùng phòng của khách, nhắn họ ra đón.
- Hẹn khách nhắn tin khi về đến nơi. Nếu lâu không thấy, gọi lại hỏi.
Xe máy của khách để lại nhà bạn. Sáng hôm sau, nếu đêm trước khách uống nhiều, đừng giục họ lái về sớm. Bài đêm trước uống nhiều, sáng sau có bị xử lý nồng độ cồn không giải thích vì sao. Các mẹo “giải rượu” như cà phê đặc hay nước chanh không làm giảm nồng độ cồn; chỉ có thời gian, và mỗi người một khác.
Luật nói gì về người cầm lái sau bữa tiệc
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, tại Điều 9 khoản 2 nghiêm cấm:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Theo Điều 2 của luật, phương tiện giao thông đường bộ gồm cả xe cơ giới và xe thô sơ, nên khách đi xe đạp hay xe đạp điện đến dự tiệc cũng không nên đạp về sau khi uống. Mức xử phạt cụ thể do Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định; bài này không nêu con số. Về trách nhiệm của chủ nhà, chúng tôi không đưa ra kết luận pháp lý; nếu cần, hãy hỏi cơ quan chức năng hoặc người có chuyên môn.
Nếu khách đi xe máy thuê
Có khách là bạn từ nơi khác đến, đang đi xe máy thuê. Nguyên tắc không đổi: đã uống thì không lái. Nếu khách định để xe thuê lại nhà bạn qua đêm, hãy nhắc họ báo cho cửa hàng cho thuê. Với tiệm của chúng tôi ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, việc trả xe muộn hay đổi giờ trả vui lòng xác nhận trực tiếp qua số 0942467674. Bài tuần tất niên dày lịch tiệc ở Hà Nội: để xe máy thuê ở đâu có thêm gợi ý từ phía người thuê xe.
Ghi chú về nguồn
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Phần trích dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 2 khoản 2, 3; Điều 9 khoản 2.
Một bữa tiệc vui là bữa tiệc mà ai cũng về đến nhà an toàn. Các bài khác về rượu bia và giao thông nằm trong mục nồng độ cồn, còn quy định chung được gom ở chuyên mục an toàn và pháp lý.