Cuối năm học, sau buổi liên hoan lớp hay sinh nhật bạn, không ít phụ huynh ở Hà Nội nhận tin con đã uống vài cốc bia rồi tự chạy xe về. Chuyện vị thành niên uống bia lái xe thường không xuất phát từ ý định xấu, mà từ áp lực bạn bè và cảm giác “chỉ một chút thôi”. Bài này giúp cha mẹ đọc đúng những gì luật nói, hiểu cách xử lý khi người vi phạm chưa thành niên, và chuẩn bị trước để con không rơi vào tình huống đó.
Vị thành niên uống bia lái xe: hai lớp quy định cùng lúc
Khi học sinh chưa đủ 18 tuổi uống bia rồi cầm lái, có hai câu hỏi tách biệt: việc uống (Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia) và việc lái (Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ). Con có thể vướng cả hai, và người giao xe cho con cũng có trách nhiệm riêng.
Luật rượu bia nói gì về người dưới 18 tuổi
Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia số 44/2019/QH14, hiệu lực từ ngày 01/01/2020, liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 5. Theo nội dung khớp nhau ở nhiều nguồn tra cứu văn bản pháp luật mà chúng tôi đọc được:
- Khoản 2 cấm người chưa đủ 18 tuổi uống rượu, bia.
- Khoản 3 cấm bán, cung cấp rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi.
Chúng tôi chưa đối chiếu được bản đăng Công báo của Điều 5, nên khi cần dùng chính thức, hãy xem lại văn bản gốc. Luật đặt trách nhiệm ở cả hai phía: con không được uống, và người lớn, quán xá cũng không được đưa bia cho con.
Luật giao thông: cấm có cồn khi lái và giới hạn độ tuổi
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, ghi tại khoản 2 Điều 9 một hành vi bị nghiêm cấm:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Lệnh cấm không phân biệt tuổi, không có mức “uống ít thì được”.
Về độ tuổi, khoản 1 Điều 59 quy định:
“a) Người đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy;”
“b) Người đủ 18 tuổi trở lên được cấp giấy phép lái xe hạng A1, A, B1, B, C1…”
Học sinh từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi chỉ được lái xe gắn máy; xe máy thông thường cần giấy phép mà con chưa đủ tuổi để được cấp. Phần xe trên 50cc được phân tích riêng trong bài học sinh chưa đủ 18 tuổi đi xe máy trên 50cc.
Người chưa thành niên vi phạm được xử lý theo nguyên tắc nào
Mức xử phạt cụ thể cho lỗi nồng độ cồn thuộc Nghị định 168/2024/NĐ-CP; bài này không nêu con số. Điều phụ huynh cần biết là với người chưa thành niên, việc xử lý vi phạm hành chính còn theo các nguyên tắc riêng của Luật Xử lý vi phạm hành chính (đã qua các lần sửa đổi). Theo nội dung được nhiều nguồn phổ biến pháp luật trích dẫn giống nhau:
- Việc xử lý chủ yếu nhằm giáo dục, giúp người chưa thành niên sửa chữa sai lầm và phát triển lành mạnh.
- Người có thẩm quyền phải bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên.
- Hình thức và mức xử lý đối với người chưa thành niên nhẹ hơn so với người thành niên có cùng hành vi, và còn phụ thuộc độ tuổi cụ thể của con.
Chúng tôi chưa đối chiếu nguyên văn các khoản này trên văn bản gốc, nên không nêu chi tiết theo từng độ tuổi. “Nhẹ hơn” không có nghĩa là không bị xử lý. Muốn biết chính xác trường hợp của con, hãy hỏi trực tiếp cơ quan đang xử lý.
Vai trò của cha mẹ: từ chiếc chìa khóa đến cuộc nói chuyện
Người giao xe cũng có trách nhiệm
Khoản 7 Điều 9 Luật 36/2024 cấm:
“Giao xe cơ giới, xe máy chuyên dùng cho người không đủ điều kiện theo quy định của pháp luật để điều khiển xe tham gia giao thông đường bộ.”
Đưa chìa khóa xe máy cho con chưa đủ tuổi lái loại xe đó đã là rủi ro pháp lý cho người lớn. Trước mỗi buổi tiệc, hãy hỏi: hôm nay con đi bằng gì, về bằng gì.
Nói chuyện mà không phán xét
Phần lớn các bạn trẻ biết uống bia là sai, nhưng khó từ chối khi cả bàn nâng cốc. Một cuộc nói chuyện hiệu quả thường:
- Bắt đầu bằng câu hỏi. “Lớp con hay liên hoan thế nào?” dễ mở lời hơn một bài giảng.
- Tách chuyện uống với chuyện về nhà. Dù có lỡ uống, con không cầm lái, và gọi bố mẹ đón sẽ không bị mắng lúc đó.
- Cho con câu từ chối sẵn, như “bố mẹ đón con”, để không phải giải thích dài.
- Làm gương. Người lớn đã uống vẫn chạy xe thì lời khuyên khó có trọng lượng.
Người lớn đôi khi cũng bị ép uống; cách từ chối được bàn trong bài bị ép uống thêm ly trong bữa nhậu khi còn phải đi xe máy về.
Khi con đã lỡ uống và đang ở ngoài
Nếu con gọi về sau buổi liên hoan ở Cầu Giấy, Hoàn Kiếm hay bên kia sông ở Long Biên, ưu tiên duy nhất lúc đó là con về an toàn:
- Bảo con gửi xe ở chỗ có người trông.
- Đón con trực tiếp, hoặc đặt taxi, xe ôm công nghệ và theo dõi chuyến đi.
- Đừng để con “chạy chậm thôi” về nhà, dù chỉ vài cây số.
- Chuyện rút kinh nghiệm để đến hôm sau, khi cả nhà bình tĩnh.
Cà phê, nước chanh hay ăn thật no không làm giảm nồng độ cồn; chỉ có thời gian, và mỗi cơ thể một khác.
Về phía cửa hàng cho thuê xe
Xe thuê cũng vậy: người cầm lái phải đủ tuổi, có giấy phép phù hợp và không có cồn; bố mẹ đứng tên thuê không thay được điều kiện đó. Xem thêm bài thuê xe máy cho người dưới 18 tuổi được không. Cửa hàng Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa từ 09:00 đến 21:00; mọi thắc mắc về giấy tờ, vui lòng hỏi trực tiếp qua số 0942467674.
Nguồn đối chiếu và lưu ý
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi.
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 9 khoản 2 và khoản 7, Điều 59 khoản 1.
- Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia số 44/2019/QH14, Điều 5 khoản 2 và khoản 3: đối chiếu qua nhiều nguồn tra cứu văn bản pháp luật, chưa đối chiếu Công báo.
- Luật Xử lý vi phạm hành chính, nguyên tắc xử lý người chưa thành niên: chỉ nêu định tính theo các nguồn phổ biến pháp luật, chưa đối chiếu nguyên văn.
- Mức xử phạt cụ thể theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hãy đối chiếu văn bản hiện hành.
Tóm lại
Con chưa đủ 18 tuổi không được uống rượu, bia, và không ai được lái xe khi có cồn. Việc quan trọng nhất của cha mẹ là chuẩn bị trước cách con về nhà và không giao xe khi con chưa đủ điều kiện. Các bài cùng chủ đề nằm trong mục nồng độ cồn và chuyên mục an toàn và pháp lý.