Ra chợ Bưởi mua cây cảnh bằng xe máy là chuyện quen với người trồng cây ban công ở Hà Nội, nhưng chuyến đi hay hỏng ở hai khâu: dừng xe chỗ nào giữa dãy sạp cây đông người, và chở chậu về thế nào cho cây không gãy, đất không đổ, xe không loạng choạng. Bài này đi lần lượt từng khâu đó.
Chợ Bưởi mua cây cảnh: hàng cây nằm ở đâu
Chợ Bưởi nằm ở chỗ gặp nhau của Thụy Khuê, Hoàng Hoa Thám, Lạc Long Quân và đường Bưởi, phía tây nam Hồ Tây. Khu chợ trong nhà bán đủ thứ như nhiều chợ dân sinh khác; người trồng cây tìm đến dãy sạp cây cảnh, cây giống dọc vỉa hè Hoàng Hoa Thám, kéo từ dốc chợ Bưởi về phía ngã ba Văn Cao. Mốc dễ nhận là cây bồ đề cổ thụ ở đầu phố Thụy Khuê, sát chợ.
Hàng cây thường có:
- cây giống ăn quả trong bầu như bưởi, cam, chanh, ổi;
- cây con, rau giống, hạt giống cho thùng xốp ban công;
- cây để bàn, cây nội thất: sen đá, xương rồng, lưỡi hổ, trầu bà;
- hoa chậu theo mùa, cây thế, bonsai cỡ nhỏ;
- chậu, đất trộn sẵn, phân bón và dụng cụ làm vườn.
Mặt hàng đổi theo mùa và theo từng sạp, coi đây là gợi ý chứ không phải bảng hàng cố định.
Giờ chợ đông: ngày phiên, cuối tuần và tháng Chạp
Chợ Bưởi xưa họp phiên sáu lần mỗi tháng vào các ngày âm lịch có số 4 và 9, tức mùng 4, mùng 9, 14, 19, 24 và 29, bán cây giống, con giống là chính. Bây giờ hàng cây trên Hoàng Hoa Thám bày gần như quanh năm, nhưng ngày phiên và sáng cuối tuần vẫn đông hơn hẳn. Sang tháng Chạp, cả đoạn phố thành chợ hoa Tết, đào, quất bày sát mép đường, người xem cây và xe chở hàng đan nhau cả ngày.
Kinh nghiệm của tôi khi đi chợ cây giống Bưởi:
- muốn chọn kỹ, hỏi han chủ sạp thì đi sáng ngày thường;
- tránh giờ tan tầm chiều, khi Hoàng Hoa Thám, Lạc Long Quân và đường Bưởi đều đặc xe;
- giờ dọn hàng mỗi sạp một khác, đi muộn thì chấp nhận ít lựa chọn.
Lịch phiên và giờ bày hàng có thể thay đổi, đây là nhịp quen chứ không phải lịch chính thức.
Đi chợ Bưởi bằng xe máy: lối vào từ các hướng
Từ Long Biên và phố cổ
Từ cửa hàng chúng tôi ở Long Biên, đường gọn nhất là qua cầu Chương Dương, theo Trần Nhật Duật lên Yên Phụ, vào đường Thanh Niên rồi đi hết phố Thụy Khuê là tới chợ. Thụy Khuê có nhiều trường học, giờ đón trả học sinh rất đông, nên đi lệch giờ nếu được. Ngoài giờ cao điểm, quãng này thường mất chừng nửa tiếng.
Từ Ba Đình, Cầu Giấy và phía Nhật Tân
Từ Ba Đình, chạy thẳng Hoàng Hoa Thám lên: qua ngã ba Văn Cao là bắt đầu gặp sạp cây hai bên, càng gần chợ càng dày. Từ Cầu Giấy, theo đường Bưởi đi lên phía bắc là tới đầu chợ. Từ phía Âu Cơ, Nhật Tân thì xuôi Lạc Long Quân về; cung đường này tôi đã tả ở bài đường Lạc Long Quân chạy xe buổi chiều.
Hướng Hoàng Hoa Thám đi lên tiện nhất để xem cây: chạy chậm sát lề phải, thấy sạp ưng thì tạt vào, không phải quay đầu giữa dòng xe.
Dừng xe và gửi xe ở chợ cây
Chỗ dừng xe là nơi dễ va quẹt nhất cả chuyến. Vài nguyên tắc tôi vẫn dặn khách:
- Không dừng giữa làn để ngó cây; bật xi nhan, tấp hẳn vào lề rồi mới nhìn.
- Mua nhanh vài chậu nhỏ thì hỏi chủ sạp chỗ dựng xe sát mép hè, không chắn lối đi bộ và lối ra vào nhà dân.
- Định xem lâu thì gửi xe ở điểm có người trông, có vé quanh khu chợ, rồi đi bộ dọc dãy cây.
- Mua xong, nhờ chủ sạp gom cây một chỗ rồi mới đánh xe tới chất hàng.
Đi hai người thì một người giữ xe, một người chọn cây.
Chọn cây vừa sống khỏe trên ban công vừa dễ chở
Chọn theo nắng nhà mình trước, dáng cây tính sau. Ban công hướng tây nắng gắt thì hỏi loại chịu nắng; ban công ít nắng thì nhắm cây ưa bóng. Lá xanh, không đốm, gốc đứng chắc trong chậu là được.
Riêng chuyện chở bằng xe máy, nên hỏi ngay khi chốt:
- cây có để nguyên bầu hoặc chậu nhựa nhẹ được không;
- chậu sứ, chậu đất nung mua riêng, chở riêng, về nhà mới trồng;
- cây giống ngọn non thì xin khay hoặc thùng xốp để xếp đứng;
- nhờ bọc đáy chậu bằng túi nilon, buộc túm quanh gốc.
Giá từng cây chênh nhau đáng kể giữa các sạp, hỏi vài nơi rồi hẵng mua.
Cách cố định chậu cây trên xe máy khi chạy về
Đây là phần quyết định cây về tới nhà nguyên vẹn hay không.
Với xe ga có sàn để chân
Đặt chậu nặng nhất lên sàn, sát yếm xe, chèn khăn hoặc bìa quanh cho khỏi trượt. Dùng dây chằng có móc buộc qua miệng chậu vào móc treo đồ hoặc khung xe. Chậu nhỏ cho vào túi, treo móc. Đừng chất cao tới mức vướng tay lái khi đánh lái.
Với xe số hoặc khi chở nhiều
Xe số không có sàn, nên dồn cây vào thùng bìa hoặc rổ nhựa, buộc chặt lên yên sau theo hai đường chéo. Cây cao đặt nằm dọc thân xe, ngọn quay về sau, tán bọc giấy báo, không để cành chìa ngang. Người ngồi sau có thể ôm một chậu vừa, nhưng phải ngồi vững.
Quy tắc khi chạy
- Không tưới đẫm trước khi chở: đất ướt nặng và dễ chảy bùn.
- Không để cây che tầm nhìn, gương hay đèn xi nhan.
- Chạy chậm, phanh sớm, qua gờ giảm tốc thật nhẹ.
- Sau vài trăm mét đầu, tấp vào lề kiểm tra dây.
- Qua cầu sông Hồng về Long Biên, gió ngang đẩy tán cây như cánh buồm; giữ chắc tay lái.
Cây cao quá một mét hay chậu sành to thì đừng cố; nhiều sạp có xe ba gác giao tận nhà, hỏi phí và giờ giao lúc mua.
Đi xe thuê thì lưu ý thêm
Nếu thuê xe để đi chợ cây, xe ga như Honda Vision hay Air Blade có sàn để chân, đặt chậu dễ hơn xe số; giá thuê theo ngày xem ở trang bảng giá thuê xe. Lót túi nilon dưới chậu cho đất, nước khỏi đọng trên sàn, quét sạch trước khi trả xe. Nếu dây buộc làm trầy yếm hoặc có va quẹt, chi phí xác nhận trực tiếp với cửa hàng. Cửa hàng mở cửa 09:00–21:00 tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, điện thoại 0942 467 674.
Ghép chợ Bưởi với vài điểm quanh Hồ Tây
Mùa Tết muốn xem quất tận vườn thì đọc cách mua quất cảnh ở làng Tứ Liên; cần hoa cắt cành thì xem bài đi chợ hoa Quảng An bằng xe máy sáng sớm. Đã chở cây trên xe thì nên về thẳng, đừng dạo lâu dưới nắng.
Các cung đường và điểm dừng khác trong khu này nằm ở chuyên mục Hồ Tây và lân cận, còn điểm đến khắp thành phố ở mục du lịch Hà Nội bằng xe máy.