Khi nào được bấm còi xe máy là câu hỏi ít người nghĩ tới, vì bấm còi ở Hà Nội gần như thành phản xạ: chào người quen, giục xe phía trước khi đèn vừa xanh, xua người đứng giữa đường, hay bấm cho vui khi đi theo nhóm. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ lại quy định khá chặt về chuyện này: có những trường hợp được dùng còi và những trường hợp không. Bài đọc quy định ấy theo câu chữ và gợi ý cách thay còi bằng cách báo hiệu khác. Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng.
Bài không nêu mức xử phạt, không biết từng tình huống ngoài đời có thuộc quy định hay không và không đánh giá thói quen của ai. Những điều thuộc về tiệm đều là điều xác nhận trực tiếp.
Khi nào được bấm còi xe máy: hai trường hợp ở khoản 1 Điều 21
Điều 21 khoản 1 viết: “Chỉ được sử dụng tín hiệu còi của phương tiện tham gia giao thông đường bộ trong các trường hợp sau đây”, rồi nêu hai trường hợp. Điểm a: “Báo hiệu cho người tham gia giao thông đường bộ khi xuất hiện tình huống có thể mất an toàn giao thông”. Điểm b: “Báo hiệu chuẩn bị vượt xe”. Nguồn: bản hợp nhất Luật 36/2024. Nội dung có thể thay đổi, hãy kiểm tra bản hiện hành.
Chữ chỉ ở đầu khoản cho thấy đây là danh sách giới hạn: ngoài hai trường hợp này, luật không cho dùng còi.
Trường hợp thứ nhất: tình huống có thể mất an toàn giao thông
Điểm a nói về tình huống có thể mất an toàn giao thông, không nói là đã mất an toàn. Ví dụ thực tế có thể là xe ngược chiều lấn sang, người bước ra bất ngờ ở chỗ khuất tầm nhìn, hay xe sắp lùi mà chưa thấy bạn. Luật không liệt kê tình huống, nên bài cũng không đưa danh sách và không kết luận từng trường hợp.
Tín hiệu còi ở đây dùng để báo cho người khác biết bạn đang ở đó. Một tiếng bấm ngắn khi cần là cách dùng gần với câu chữ của điểm a nhất.
Trường hợp thứ hai: báo hiệu chuẩn bị vượt xe
Điểm b cho dùng còi để báo hiệu chuẩn bị vượt xe. Bài xe phía sau bấm còi, nháy đèn xin vượt: người đi xe máy có nghĩa vụ nhường đường thế nào theo luật nói về phía người bị xin vượt.
Hãy bấm khi định vượt và còn cách xe phía trước đủ xa, rồi chờ tín hiệu cho vượt. Bài không biết xe phía trước có nghe thấy hay không; hãy chỉ vượt khi đủ chỗ và không có xe ngược chiều.
Bấm còi chào bạn, giục xe phía trước: không nằm trong hai trường hợp
Theo cách đọc của bài, bấm còi chào người quen, bấm còi giục xe phía trước khi đèn vừa xanh, bấm còi xua người hay bấm còi cho vui không nằm trong hai trường hợp của khoản 1. Bài không kết luận từng cú bấm là vi phạm hay không, vì còn tùy hoàn cảnh cụ thể và cơ quan có thẩm quyền xem xét.
Điều bài khuyên là đừng dùng còi cho những việc này. Chào bạn bằng cách giơ tay hay gật đầu, và nếu xe phía trước chưa đi, hãy chờ một chút, vì có thể còn người đang qua đường hay xe khác đang qua nốt.
Đèn vừa xanh: chờ nhìn hai bên thay vì bấm còi giục
Đèn vừa chuyển xanh, xe phía trước chưa nhích là lúc dễ bấm còi nhất. Nhưng đó cũng là lúc xe từ hướng kia có thể còn đang qua nốt. Bài đèn xanh vừa bật vẫn nhìn hai bên: thói quen một nhịp ở ngã tư đông xe nói thói quen nhìn hai bên trước khi đi.
Nếu bạn là người bị bấm còi giục, hãy bình tĩnh. Bài bị bấm còi liên tục từ phía sau: hiểu tiếng còi ở Hà Nội và phản ứng bình tĩnh nói cách phản ứng.
Còi liên tục, còi quá to và còi ban đêm: khoản 2
Điều 21 khoản 2 viết: “Không sử dụng còi liên tục; không sử dụng còi có âm lượng không đúng quy định”, và còn cấm dùng còi từ 22 giờ ngày hôm trước đến 05 giờ ngày hôm sau ở khu đông dân cư và khu vực cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, trừ xe ưu tiên. Bài chạy xe qua cổng bệnh viện lớn sau 22 giờ: không bấm còi, giảm tốc, xin vượt bằng đèn và nhường người nhà nói riêng về ban đêm.
Vì vậy, kể cả trong hai trường hợp được dùng còi, cũng không bấm liên tục và không dùng còi có âm lượng sai quy định. Bài không biết âm lượng nào là đúng quy định; đó là điều văn bản kỹ thuật quy định.
Thay còi bằng cách báo hiệu khác: đèn, tay, nhích xe
Khi không dùng còi, bạn vẫn có cách báo hiệu: nháy đèn pha để xin vượt, giơ tay hoặc dùng xi nhan khi chuyển hướng, giảm tốc sớm và để người khác thấy xe của bạn. Bài không nêu quy định cho từng cử chỉ; đây là gợi ý thực tế.
Khi đi theo nhóm, hãy thống nhất tín hiệu tay trước khi đi để khỏi phải bấm còi. Nếu cần gọi người đi trước, hãy dừng ở chỗ an toàn rồi gọi điện thay vì bấm còi liên tục.
Còi xe thuê: thử khi nhận và báo nếu còi lạ
Khi nhận xe thuê, hãy thử còi một lần ngắn ở chỗ vắng, nghe xem có kêu bình thường không, tiếng có quá to hay lạ không. Nếu còi không kêu, kêu rè hoặc kêu không tắt, hãy chụp ảnh, quay video ngắn nếu được và báo tiệm.
Bài không biết còi của xe tiệm cho thuê thế nào. Nếu còi hỏng giữa đường, hãy báo tiệm và đừng tự tháo dây còi. Đừng tự thay còi lớn hơn cho xe thuê.
Nguồn đối chiếu và điều bài chưa kiểm chứng
Luật 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH: đã đọc nguyên văn Điều 21 khoản 1 và khoản 2. Bài chưa đối chiếu văn bản kỹ thuật về âm lượng còi và chưa đối chiếu văn bản xử phạt.
Báo tiệm: số liên hệ và giờ làm việc
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00 và không giao hay nhận xe ngoài khung giờ này; số liên hệ là 0942467674. Tiệm có kiểm tra còi trước khi giao xe không, và xử lý thế nào nếu còi xe thuê hỏng giữa đường: bài không có dữ kiện về chính sách của tiệm, hãy hỏi và xác nhận trực tiếp, nhắn tin để có bằng chứng. Gọi hay nhắn khi xe đã dừng hẳn ở chỗ an toàn; đang chạy thì không dùng điện thoại.
Đây là thông tin chung, có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý riêng. Xem thêm các bài khác trong chuyên mục quy định giao thông và trang an toàn và pháp lý.
Tóm lại
Về khi nào được bấm còi xe máy, Điều 21 khoản 1 chỉ cho dùng tín hiệu còi để báo hiệu khi xuất hiện tình huống có thể mất an toàn giao thông hoặc khi chuẩn bị vượt xe, còn khoản 2 cấm dùng còi liên tục và còi sai âm lượng. Hãy không bấm còi để chào hay giục xe phía trước, chờ nhìn hai bên khi đèn vừa xanh, dùng đèn và tay để báo hiệu, và thử còi khi nhận xe thuê. Xem thêm chuyên mục quy định giao thông và trang an toàn và pháp lý.