Bạn ở homestay trong một con ngõ nội thành Hà Nội, chiều về thì thấy rạp đám cưới chắn ngõ: khung sắt, mái bạt đỏ, bàn ghế xếp kín lối, loa đang thử nhạc. Hoặc buổi sáng ra lấy xe thì ngõ đã dựng rạp tang, có vòng hoa, có khói hương và người mặc đồ trắng. Với người Hà Nội, đây là chuyện quen thuộc: nhà nào có việc lớn mà nhà chật thì thường mượn khoảng ngõ trước cửa vài hôm. Hàng xóm thông cảm cho nhau, và người qua lại cũng nhường nhịn. Bài này giúp bạn, một người khách đang đi xe máy thuê, biết nên dừng ở đâu, hỏi thế nào, khi nào dắt xe qua và khi nào nên chọn đường khác.
Vì sao ngõ ở Hà Nội hay dựng rạp
Nhiều khu phố cũ ở Đống Đa, Hai Bà Trưng, Ba Đình hay các ngõ dọc Hoàng Hoa Thám, Khâm Thiên có nhà nhỏ, sát nhau. Khi gia đình tổ chức cưới hỏi hay lo tang lễ, khoảng ngõ trước nhà trở thành nơi đón khách. Rạp cưới thường kéo dài một hai ngày quanh ngày cưới; rạp tang có thể dựng lâu hơn, tùy gia đình.
Điều quan trọng nhất cần hiểu: gia đình đó không cố ý gây khó cho bạn. Họ biết người trong ngõ phải đi lại và thường chừa một lối nhỏ, hoặc sẵn lòng kê bàn ghế sang bên khi có người cần qua. Việc của bạn là hỏi đúng cách và đi thật chậm.
Gặp rạp đám cưới chắn ngõ: dừng sớm, quan sát lối đi
Khi nhìn thấy rạp từ đầu ngõ, đừng chạy thẳng tới sát mép bạt rồi mới phanh. Làm theo trình tự này:
- Dừng xe ở đầu ngõ hoặc chỗ rộng gần nhất, tắt máy hoặc để ga thật nhỏ, không che lối người khác.
- Nhìn xem còn khe đi được không. Thường có một lối sát tường đủ cho một người dắt xe. Nếu bàn ghế đã kín, cửa rạp có đông khách thì gần như chắc chắn không qua được lúc đó.
- Tìm người nhà để hỏi. Người đứng đón khách ở cửa rạp, hoặc người đang sắp bàn ghế, là người nên hỏi.
- Quyết định: được phép thì dắt qua, chưa tiện thì đi đường vòng hoặc gửi xe ở ngoài.
Câu hỏi đơn giản nhất bằng tiếng Việt là “Cho cháu dắt xe qua được không ạ?” kèm một cử chỉ chỉ về phía cuối ngõ. Nếu không nói được, chỉ tay vào xe rồi chỉ vào ngõ, gật đầu chào là đủ. Vài câu ngắn khác có trong bài mười câu tiếng Việt hữu ích khi tự lái xe máy.
Dắt xe qua rạp cưới thế nào cho lịch sự
Khi đã được gật đầu, hãy tắt máy và dắt bộ, không ngồi trên xe bò ga qua giữa bàn tiệc. Một vài lưu ý:
- Đi sát mép, chậm, để ý dây điện, chân loa, chân khung rạp nằm dưới đất.
- Gập gương nếu lối hẹp, tránh quệt vào khăn trải bàn hay cổng hoa.
- Không cắt ngang lúc gia đình đang làm lễ, chụp ảnh cô dâu chú rể hay đón đoàn nhà trai; chờ một lát cho xong.
- Nói lời cảm ơn khi qua khỏi.
Nếu bạn quay ngược ra, kỹ thuật dắt và quay đầu xe trong ngõ hẹp được hướng dẫn kỹ ở bài dắt xe máy vào ngõ nhỏ và quay đầu an toàn.
Đám tang trong ngõ: đi xe máy thế nào cho phải đạo
Rạp tang cần sự tôn trọng nhiều hơn. Gia đình đang có người mất, khách đến viếng ra vào liên tục, có lúc đang làm lễ với kèn trống. Khi gặp đám tang trong ngõ, đi xe máy cần nhớ vài điều:
- Không bấm còi trong ngõ có tang, kể cả khi có người đứng chắn. Chờ họ để ý rồi ra hiệu bằng tay. Nếu muốn hiểu thêm vì sao ở Hà Nội tiếng còi được dùng nhiều nơi khác, xem bài cách hiểu tiếng còi khi tự lái xe máy.
- Tắt máy, dắt bộ ngay từ trước cửa rạp.
- Không chụp ảnh, không quay video rạp tang, linh cữu hay người nhà, dù khung cảnh có lạ mắt với bạn.
- Giảm tiếng nói chuyện, tắt nhạc trong tai nghe nếu đang mở loa ngoài.
- Hỏi nhỏ người đứng gần cửa rạp nếu cần qua. Nếu đang làm lễ, đứng chờ ở đầu ngõ.
Khách quốc tế đôi khi ngại không biết mặc gì khi chỉ đi ngang qua. Bạn không phải khách viếng nên không cần thay đồ, chỉ cần đi lặng lẽ và kín đáo.
Gặp đoàn đưa tang trên đường
Ngoài ngõ, bạn cũng có thể gặp đoàn đưa tang trên đường, thường có xe tang đi trước, nhiều xe máy theo sau đi chậm, người ngồi sau có khăn tang trắng. Khi đó:
- Không chen vào giữa đoàn, không vượt ép sát xe tang.
- Giữ khoảng cách phía sau, đi chậm theo dòng hoặc rẽ sang tuyến khác nếu đang vội.
- Không bấm còi giục, không giơ điện thoại quay.
Đây là cách cư xử người Hà Nội vẫn dành cho nhau, và bạn làm theo sẽ được nhìn bằng con mắt thiện cảm.
Khi nào nên đi đường vòng hoặc gửi xe bên ngoài
Có những lúc dắt qua không phải lựa chọn hợp lý: giờ cao điểm của tiệc cưới khi khách ngồi kín bàn, lúc đang làm lễ viếng, hoặc ngõ quá hẹp với một chiếc xe ga cỡ lớn. Khi đó:
- Mở bản đồ tìm lối khác. Nhiều ngõ ở Hà Nội thông nhau thành mạng lưới; con ngõ song song thường dẫn về gần chỗ bạn ở.
- Gửi xe ở bãi trông xe đầu ngõ hoặc gần đó rồi đi bộ vào. Hỏi chủ homestay xem quanh khu có điểm trông xe quen nào.
- Hỏi chủ nhà nơi bạn ở xem rạp dựng đến hôm nào, để chủ động sắp lịch đi về.
Một tình huống hay gặp nữa là về muộn buổi tối, tiệc đã tan nhưng rạp vẫn để nguyên, bàn ghế xếp chồng và có người ngủ lại trông đồ. Lúc này càng nên tắt máy từ đầu ngõ, dắt xe thật khẽ và tắt bớt đèn pha để không rọi thẳng vào trong rạp. Nếu đi cùng bạn bè, nhắc nhau nói nhỏ cho tới khi vào hẳn trong nhà. Sáng hôm sau ra lấy xe, nhìn trước xem gia đình có đang dọn rạp hay không, khung sắt và tấm bạt khi tháo xuống có thể rơi chắn lối bất ngờ.
Nếu lạc trong khu ngõ chằng chịt, bài lạc đường khi đi xe máy và hỏi người địa phương sẽ giúp bạn.
Ghi nhớ nhanh
Gặp rạp đám cưới chắn ngõ hay rạp tang, hãy dừng sớm, hỏi lịch sự, tắt máy dắt bộ hoặc đi đường vòng; với tang lễ thì không còi, không chụp ảnh. Đây là thông tin tham khảo về phép lịch sự, mỗi gia đình và mỗi con ngõ có thể khác nhau. Xem thêm các hướng dẫn tại mục thuê xe cho khách quốc tế và chuyên mục thuê xe.