Bạn thuê xe điện, gắn điện thoại lên tay lái để dẫn đường, cắm dây vào cổng USB xe máy điện cho máy khỏi sập nguồn, rồi chạy được nửa buổi thì thấy vạch pin tụt và bắt đầu nghi ngờ: có phải cái cổng sạc, cái đèn pha hay mấy lần bấm còi đã “ăn” mất pin xe? Bài này tách bạch từng thiết bị điện trên xe, chỉ ra thứ gì có thể bật thoải mái, thứ gì mới thực sự quyết định quãng đường, và khi pin xuống thấp thì nên tiết chế theo thứ tự nào.
Cổng USB xe máy điện, đèn và còi so với động cơ: chênh nhau rất xa
Động cơ là nơi dùng điện nhiều nhất: nó phải kéo cả khối xe, người lái, người ngồi sau và đồ đạc, thắng sức cản của gió và mặt đường.
So với động cơ, đèn, còi và cổng sạc điện thoại chỉ là những giọt nhỏ. Đèn trên phần lớn xe máy điện đời mới dùng bóng LED, vốn tiêu thụ ít điện. Còi chỉ kêu vài giây mỗi lần bấm. Cổng USB chỉ cấp đủ dòng cho một chiếc điện thoại, mà pin điện thoại nhỏ hơn pin xe rất nhiều lần. Cộng cả ba lại, phần điện chúng dùng trong một buổi đi phố vẫn rất nhỏ so với phần động cơ dùng.
Vì vậy, nếu vạch pin tụt nhanh hơn dự kiến, đừng vội đổ lỗi cho chiếc điện thoại đang cắm sạc. Nguyên nhân gần như luôn nằm ở cách xe được chạy và điều kiện đường, phần dưới sẽ nói rõ.
Bật đèn xe điện có tốn pin không
Có, nhưng rất ít, và đây là thứ không bao giờ nên cắt để “để dành pin”. Đèn chiếu sáng giúp bạn nhìn thấy ổ gà, nắp cống, và quan trọng hơn là giúp người khác thấy bạn.
Vài điểm nên biết khi dùng đèn:
- Đèn cốt cho phố đông, đèn pha cho đoạn tối vắng. Chuyển đúng lúc là vì an toàn cho người đối diện, không phải vì tiết kiệm. Trên các trục sáng đèn như Nguyễn Văn Cừ hay Trần Hưng Đạo, đèn cốt là đủ; đoạn đê tối về phía Gia Lâm thì cần đèn pha, rồi hạ xuống khi có xe ngược chiều.
- Đi trong mưa, sương mù buổi sớm, hầm chui thì bật đèn kể cả ban ngày. Phần điện tốn thêm không đáng kể so với rủi ro bị khuất tầm nhìn.
- Xi nhan và đèn phanh sáng theo nhịp ngắn, gần như không ảnh hưởng tới pin.
Trước khi đi tối, nên kiểm tra đủ các đèn theo bài kiểm tra đèn pha, đèn cốt, xi nhan và đèn phanh trên xe điện thuê.
Còi cũng vậy. Ở những ngõ nhỏ phố cổ hay chợ Long Biên buổi sáng, một tiếng còi ngắn báo hiệu khi rẽ là cần thiết. Lượng điện cho vài tiếng còi là không đáng bận tâm.
Sạc điện thoại trên xe máy điện: tùy mẫu, và cách dùng cho bền
Không phải chiếc xe điện nào cũng có cổng USB. Có mẫu đặt cổng sạc trong hộc nhỏ phía trước, có mẫu để trong cốp, và có mẫu không có. Với xe thuê, hãy hỏi thẳng khi nhận xe: xe này có cổng sạc điện thoại không, nằm ở đâu, loại đầu cắm nào. Nếu không có, chuẩn bị sẵn một cục sạc dự phòng là đủ cho cả ngày đi chơi.
Khi xe có cổng sạc, vài thói quen giúp dùng an toàn:
- Dùng dây cáp chắc, đúng loại đầu cắm của điện thoại, đi dây gọn dọc tay lái để không vướng tay lúc rẽ.
- Đóng nắp che cổng sạc khi trời mưa. Nước lọt vào cổng có thể gây chập hoặc làm gỉ tiếp điểm; nếu nắp che bị mất, báo chủ xe thay vì cố dùng tiếp.
- Để ý nhiệt độ điện thoại. Màn hình bật sáng liên tục để dẫn đường, nắng chiếu thẳng buổi trưa, lại thêm đang sạc, máy rất dễ nóng. Đó là chuyện của điện thoại, không phải của pin xe.
Thực tế, thứ làm điện thoại hết pin nhanh khi đi đường là màn hình dẫn đường và tín hiệu định vị bật liên tục. Muốn cả điện thoại lẫn xe đi được xa, nên xem trước lộ trình khi còn đứng yên, như hướng dẫn trong bài dẫn đường bằng điện thoại khi đi xe máy điện thuê, rồi chỉ liếc màn hình ở những điểm cần rẽ.
Thứ thật sự làm hao pin: ga, tải, dốc, lốp và thời tiết
Những thứ dưới đây mới quyết định quãng đường, và tất cả đều liên quan tới động cơ.
Cách vặn ga
Xe điện cho lực kéo ngay khi vặn ga, nên rất dễ có thói quen vọt mạnh ở mỗi đèn xanh. Mỗi lần vọt là một lần động cơ kéo dòng điện lớn. Trên những trục dừng đi liên tục như Tây Sơn, Chùa Bộc hay Giải Phóng giờ tan tầm, vặn ga đều tay, nhả ga sớm khi thấy đèn đỏ phía trước sẽ giúp pin đi xa hơn rõ rệt.
Tải nặng
Chở thêm người, thêm đồ, động cơ phải làm việc nhiều hơn ở mọi đoạn đường. Dấu hiệu và cách quan sát khi chở nặng được nói riêng trong bài xe máy điện báo pin giảm nhanh khi chở nặng.
Dốc cầu và dốc hầm
Lên dốc cầu Vĩnh Tuy, Nhật Tân hay dốc lên đê Long Biên, động cơ kéo mạnh suốt cả đoạn. Qua sông Hồng hai lần trong ngày tốn pin hơn hẳn một vòng trong nội đô bằng phẳng.
Lốp non
Lốp thiếu hơi làm tăng lực cản lăn, xe nặng tay hơn và tốn điện hơn mà người lái khó nhận ra. Khi nhận xe, bóp thử lốp; nếu thấy mềm, nhờ tiệm bơm trước khi đi.
Trời lạnh
Những sáng gió mùa đông bắc, pin làm việc kém hơn lúc ấm và vạch pin có thể tụt nhanh hơn bình thường. Vào mùa lạnh, hãy chừa dự phòng nhiều hơn.
Lúc pin thấp nên tiết chế gì, giữ gì
Khi vạch pin xuống mức đáng lo và bạn vẫn còn một đoạn để về, thứ tự ưu tiên nên là:
- Giảm tốc độ và vặn ga thật nhẹ. Đây là cách có tác dụng lớn nhất, vượt xa mọi thiết bị khác.
- Chuyển sang chế độ tiết kiệm nếu xe có, và tránh những tuyến phải lên dốc cầu khi có lựa chọn đi đường bằng.
- Rút sạc điện thoại nếu máy đã đủ pin để về tới nơi. Phần điện tiết kiệm được nhỏ, nhưng không có lý do gì để sạc tiếp khi không cần.
- Giảm độ sáng màn hình điện thoại để chính chiếc điện thoại trụ được tới khi về.
Những thứ không bao giờ nên cắt: đèn chiếu sáng khi trời tối, xi nhan khi chuyển làn và còi khi cần báo hiệu.
Nếu pin xuống thấp bất thường dù bạn đã chạy nhẹ nhàng, hãy dừng ở chỗ an toàn và báo chủ xe. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, làm việc từ 09:00 đến 21:00.
Tóm lại
Đèn, còi và cổng sạc điện thoại là những thứ nhỏ, bật thoải mái khi cần. Quãng đường của xe điện được quyết định bởi tay ga, tải trọng, dốc, áp suất lốp và thời tiết. Muốn hiểu thêm về cách dùng và chăm xe điện thuê, xem chuyên mục xe máy điện và các bài khác trong mục xe máy.