Thuê Honda Wave đi dài ngày, nhiều người chỉ để ý xăng và lốp mà quên mất bộ xích nằm khuất bên trái xe. Khi xích xe Wave bị chùng, xe vẫn chạy, nhưng tiếng kêu và cú giật nhỏ lúc lên ga là lời nhắc sớm nhất. Điểm khó là Wave có hộp che xích, nên bạn không thể nhìn trọn sợi xích như trên xe côn tay hay xe số đời cũ để hở. Bài này tập trung vào chuyện đó: với một chiếc Wave đang thuê, nhìn được gì, nghe được gì, cảm nhận được gì, và đến lúc nào thì việc của bạn chỉ là dừng lại và báo cửa hàng.
Hộp che xích của Wave: vì sao chỉ nhìn được một phần
Trên hầu hết các đời Wave đang chạy ở Hà Nội, sợi xích được che bởi một vỏ nhựa hoặc kim loại chạy dọc từ nhông trước tới nhông sau. Tùy đời xe và bản xe, vỏ này che kín phần trên hoặc che gần như cả sợi xích. Thiết kế đó giúp xích ít dính bùn đất, nhưng người thuê khó tự quan sát.
Nếu chưa rõ chiếc mình nhận là bản nào, bài phân biệt Wave Alpha và Wave RSX qua phanh và vành giúp bạn đọc xe trong vài phút. Với chuyện xích, chỉ cần nhớ: phần bạn thấy được thường là đoạn xích phía dưới, gần nhông sau, nhìn từ bên trái và hơi cúi thấp. Đừng tháo vỏ che để xem cho rõ. Lắp lại không khéo, vỏ dễ cấn vào xích và sinh thêm tiếng kêu.
Nhìn xích lúc nhận xe: những gì soi được qua khe hở
Lúc nhận xe ở cửa hàng, dựng chân chống giữa để bánh sau nhấc khỏi mặt đất, rồi cúi xuống nhìn đoạn xích lộ ra. Bạn không cần đo đạc gì, chỉ cần để ý vài điều:
- Xích có võng xuống rõ rệt so với vỏ che không. Một sợi xích vừa phải nằm gọn, đi thẳng từ nhông trước ra nhông sau. Nếu thấy đoạn dưới trĩu hẳn xuống, gần như chạm vào mép vỏ, hãy hỏi người giao xe.
- Màu sắc của xích. Xích có lớp dầu mỏng thường sẫm và hơi bóng. Xích khô, ngả màu nâu đỏ của gỉ, là dấu hiệu cần được bảo dưỡng trước chuyến dài.
- Răng nhông sau. Nếu nhìn được, răng nhông đều và tròn đầu là bình thường. Răng nhọn hoắt, mòn lệch về một phía cho thấy bộ nhông xích đã dùng lâu.
Quay nhẹ bánh sau bằng tay khi xe đang dựng chân chống giữa và để ở số mo. Nghe xem có tiếng cọ sột soạt ở một đoạn nhất định không. Tiếng cọ lặp lại theo từng vòng bánh thường do xích chạm vỏ che ở chỗ chùng nhất. Việc này nên làm cùng vòng kiểm tra xe khi nhận, trước khi ký biên bản.
Dấu hiệu xích xe Wave bị chùng khi đang chạy
Với Wave, ba nhóm tín hiệu khi đang chạy còn đáng tin hơn việc cúi xuống nhìn.
Tiếng lạch xạch ở bên trái, nhất là khi đi chậm
Xích chùng sẽ vung lên xuống trong hộp che mỗi khi mặt đường gồ ghề. Bạn sẽ nghe tiếng lạch xạch, lách cách đều đều phát ra từ phía chân trái, rõ nhất khi đi chậm qua ngõ lát gạch hay đoạn đường xấu. Ngõ nhỏ ở Hoàn Kiếm hay đường gom chân đê Long Biên là nơi tiếng này dễ lộ ra. Nó khác với tiếng rít khô của xích thiếu dầu, vốn rít đều theo tốc độ cả trên đường phẳng.
Giật khi lên ga hoặc khi nhả ga đột ngột
Khi xích chùng, mỗi lần bạn vặn ga, nhông trước phải kéo hết phần dư của sợi xích rồi mới truyền lực ra bánh sau. Cảm giác là một cú khựng nhỏ, xe như bị giật về phía trước nửa nhịp. Dấu hiệu này rõ nhất ở số một và số hai, lúc vừa rời đèn đỏ ở nút giao Ô Chợ Dừa hay khi bò chậm trong dòng xe tắc rồi tăng ga lại.
Tiếng cạch khi vào số và tiếng gõ khi lên dốc
Wave dùng côn tự động, nên khi vào số, một tiếng cạch nhẹ là bình thường. Nhưng nếu kèm theo là cú giật mạnh hơn mọi khi và tiếng gõ phát ra ở phía sau, thì xích có thể đang chùng. Lên dốc cầu Chương Dương hay các đoạn dốc đê sông Hồng, xe chịu tải nặng hơn, tiếng gõ càng dễ nghe.
Đừng tự tăng xích, kể cả khi có sẵn cờ lê
Với xe thuê, bạn không nên tự làm, vì vài lý do:
- Tăng xích liên quan tới cả bánh sau. Muốn tăng xích phải nới trục bánh sau, chỉnh hai bên cho đều rồi siết lại. Lệch một chút là bánh sau không thẳng hàng, xe đi sẽ bị kéo về một bên và mòn nhông nhanh hơn.
- Phanh sau của Wave là phanh cơ. Khi bánh sau dịch chuyển, độ ăn của phanh chân cũng thay đổi. Chỉnh xích xong mà quên chỉnh lại phanh là một nguy cơ thật.
- Đây là xe của cửa hàng. Mọi can thiệp vào bộ truyền động nên do người của cửa hàng hoặc tiệm sửa mà cửa hàng đồng ý thực hiện, để hai bên rõ ràng khi trả xe.
Việc của bạn là quan sát, ghi lại và báo. Chuyện bôi trơn và chỉnh xích nói chung, cùng các loại tiếng kêu khác của xích xe số, đã có trong bài tiếng kêu ở xích xe số thuê và khi nào cần chỉnh, bôi trơn.
Lúc nào nên báo cửa hàng, lúc nào phải dừng ngay
Mọi dấu hiệu chùng xích đều nên báo sớm, chia làm hai mức:
Báo trong ngày, vẫn đi tiếp chậm được:
- Tiếng lạch xạch chỉ xuất hiện trên đường xấu.
- Cú giật nhỏ khi lên ga ở số thấp, không nặng thêm sau vài cây số.
Dừng xe ở chỗ an toàn và báo ngay:
- Tiếng gõ to, đều, nghe rõ cả trên đường phẳng.
- Giật mạnh tới mức xe chồm lên khi vào số.
- Nghe tiếng xích va mạnh vào vỏ che, hoặc thấy xích tuột khỏi nhông.
Trường hợp xích tuột hẳn thì cách chọn chỗ dừng và giữ an toàn đã có trong bài xe máy bị tuột xích giữa đường.
Khi báo, hãy mô tả cụ thể: tiếng kêu ở bên nào, xuất hiện khi đi chậm hay khi lên ga, có nặng dần không. Quay một đoạn video ngắn có tiếng xe lúc chạy chậm giúp người của cửa hàng đoán đúng hơn nhiều so với một câu “xe kêu”. Nếu đang đi xa, ví dụ đã qua Đông Anh hoặc đang trên đường về từ Sóc Sơn, hỏi cửa hàng nên ghé tiệm sửa nào gần đó và chi phí xử lý ai chịu. Hãy thống nhất trước khi để thợ làm và giữ lại hóa đơn.
Thói quen nhỏ cho người thuê Wave dài ngày
Mỗi sáng trước khi đi, cúi nhìn đoạn xích lộ ra một lần, so với hôm trước. Rời đèn đỏ từ tốn thay vì nẹt ga ở số thấp. Sau đoạn ngập hoặc trời mưa lâu, để ý tiếng xích vào hôm sau, vì nước làm trôi lớp dầu. Nếu chở nặng suốt nhiều ngày, nhắc cửa hàng xem xích khi bạn ghé gia hạn.
Xem thêm các bài về dòng xe này ở chuyên mục Honda Wave, hoặc các chủ đề xe khác trong mục xe máy.