Kiểm tra xe sau sửa dọc đường là bước mà gần như ai cũng muốn bỏ qua: thợ vừa vá xong lốp, bơm căng hơi hoặc thay cái bóng đèn, bạn trả tiền, nổ máy và đi luôn vì đã mất khá nhiều thời gian. Nhưng một chiếc xe thuê vừa được xử lý nhanh bên đường chưa chắc đã trở lại bình thường. Bài này hướng dẫn cách nhìn, sờ và chạy thử trong vài phút trước khi đi tiếp, và những dấu hiệu cho thấy bạn nên báo lại cửa hàng thay vì tự chạy.
Vì sao vẫn phải kiểm tra xe sau sửa dọc đường
Sửa xe ven đường thường làm nhanh, dụng cụ hạn chế, ánh sáng không phải lúc nào cũng tốt. Thợ có thể làm đúng việc chính nhưng quên một chi tiết phụ: siết chưa đủ chặt con ốc trục bánh, lắp lại dây phanh hơi lỏng, cắm giắc đèn chưa khít. Những lỗi nhỏ này không lộ ra khi xe đứng yên, chỉ lộ ra khi bạn đã chạy ra đường lớn.
Với xe thuê còn thêm một lý do: bạn là người cầm lái chiếc xe trong thời gian thuê, và cửa hàng cần biết xe đã được can thiệp gì. Kiểm tra kỹ giúp bạn an toàn, đồng thời có thông tin rõ ràng để báo lại.
Ngay tại chỗ sửa: nhìn và sờ trước khi nổ máy
Đừng vội lên xe. Dành vài phút đi một vòng quanh xe, tập trung vào đúng phần vừa được động tới.
Sau khi vá lốp hoặc thay săm
- Mép lốp ngồi đều quanh vành. Nhìn đường gờ sát vành ở cả hai bên lốp, nó phải cách vành đều một vòng. Chỗ nào lốp lún sâu hoặc nhô cao bất thường là lốp chưa vào hẳn.
- Van ngay ngắn, có nắp. Van săm phải đứng thẳng theo hướng tâm bánh, không nghiêng lệch. Van bị kéo lệch là dấu hiệu săm bị xoắn bên trong.
- Độ căng. Ấn mạnh ngón tay cái vào mặt lốp, so với bánh còn lại. Mức hơi chuẩn của từng dòng xe thường in trên nhãn dán ở thân xe hoặc trong sổ hướng dẫn; nếu không chắc, nhờ thợ bơm đúng mức cho dòng xe đó.
- Không còn tiếng xì. Áp tai gần chỗ vá và quanh van. Nếu thợ có bình nước xà phòng, xin xịt thử lên chỗ vá xem có sủi bọt không.
Khi bánh xe đã được tháo ra
Với xe số, vá săm bánh sau thường phải tháo bánh, kéo theo xích và phanh sau. Hãy kiểm tra thêm:
- Ốc trục bánh đã siết, chốt chẻ hoặc đai ốc hãm còn đủ.
- Xích không chùng võng quá nhiều, cũng không căng cứng khi quay bánh.
- Bánh quay tự do khi dựng chân chống giữa, không cọ, không lệch sang một bên.
Sau khi thay bóng đèn hoặc sửa điện
Bật khóa, thử lần lượt đèn pha ở cả chế độ chiếu gần và chiếu xa, xi nhan hai bên, đèn phanh (bóp từng tay phanh và nhờ người đứng sau nhìn), còi. Lắc nhẹ cụm đèn xem ánh sáng có chập chờn không. Nếu đèn chỉ sáng khi đè tay vào, giắc cắm chưa khít.
Chạy thử chậm: kiểm tra xe sau sửa dọc đường bằng cảm giác lái
Nhìn bằng mắt mới là một nửa. Nửa còn lại là chạy thử ở tốc độ thấp, trên một đoạn đường vắng như ngõ rộng, bãi đất trống hay làn sát lề của một con phố ít xe. Ở Hà Nội, những đoạn như đường gom dưới chân đê Ngọc Thụy bên Long Biên hay các ngõ rộng quanh phố Đội Cấn đều có thể dùng nếu đi đúng lúc vắng.
- Đi thẳng chậm. Thả lỏng tay lái một chút, xem xe có tự kéo lệch sang một bên không, có rung đều theo vòng quay bánh không.
- Phanh thử từng bên. Bóp phanh trước nhẹ rồi tăng dần, sau đó phanh sau. Cảm giác phải giống trước khi sửa: không hẫng, không bó cứng, không có tiếng rít mới.
- Đánh lái nhẹ. Lượn hai đường cong rộng, chú ý cảm giác ở bánh vừa vá. Lốp chưa vào hẳn vành thường gây cảm giác đuôi xe lắc nhẹ, nhún nhún.
- Nghe tiếng. Tiếng lạch cạch theo nhịp bánh, tiếng cọ kim loại hay tiếng xích đập vào hộp xích đều là lý do dừng lại.
Bài lốp non hơi giữa kỳ thuê: phát hiện từ cảm giác lái mô tả kỹ hơn cảm giác của một bánh xe thiếu hơi, hữu ích khi bạn vừa vá lốp.
Sau vài cây số đầu: dừng lại kiểm tra lần hai
Nhiều lỗi chỉ lộ ra sau một quãng chạy thật. Sau chừng vài cây số, hoặc khi gặp cây xăng đầu tiên, hãy dừng xe và làm lại vài thao tác nhanh:
- Ấn lại lốp vừa vá, so độ căng với lúc mới bơm. Lốp mềm đi rõ rệt là chỗ vá chưa kín hoặc còn vật nhọn khác trong lốp.
- Đặt mu bàn tay gần, không chạm hẳn, vào moay ơ và đĩa phanh. Một bánh nóng hơn hẳn bánh kia có thể là phanh bị bó sau khi lắp lại.
- Bật lại đèn một lượt, nhất là khi chuẩn bị chạy tối.
Nếu bạn đang đi đường dài, ví dụ từ Hà Nội về hướng Sóc Sơn hay sang Gia Lâm, đừng lên các trục xe chạy nhanh cho tới khi lần kiểm tra thứ hai ổn.
Khi nào nên báo lại cửa hàng thay vì đi tiếp
Báo cửa hàng ngay, và cân nhắc dừng hẳn, nếu bạn gặp một trong những tình huống sau:
- Lốp tiếp tục xẹp sau khi đã vá, hoặc phải vá lần thứ hai trong cùng ngày.
- Thợ báo lốp bị rách hông, mòn lộ bố hay vành bị móp, những lỗi không vá được.
- Phanh, tay lái hoặc tiếng máy khác hẳn so với trước khi sửa.
- Đèn hoặc còi vẫn chập chờn, hay có mùi khét quanh cụm điện.
- Thợ đề nghị thay thêm phụ tùng lớn mà bạn không chắc có cần không.
Khi báo, gửi kèm ảnh chỗ sửa, ảnh hóa đơn hoặc ghi chú của thợ nếu có, và mô tả cảm giác lái sau khi chạy thử. Cửa hàng Nguyễn Tú hoạt động từ 09:00 đến 21:00, nên nếu sự cố xảy ra trong khung giờ này bạn sẽ được hướng dẫn nhanh hơn. Việc thay thế lớn nên chờ cửa hàng xác nhận trước khi làm. Các bước xử lý ban đầu khi lốp xịt trên đường có ở bài đang đi xe thuê bị xịt lốp: làm gì ngay.
Giữ lại thông tin cho lúc trả xe
Cuối cùng, ghi lại những gì đã làm: sửa gì, ở đâu, lúc nào, thay phụ tùng gì. Một tấm ảnh chỗ vá lốp hay bóng đèn mới là đủ. Khi trả xe, đưa thông tin này cho cửa hàng để họ kiểm tra lại cho các chuyến sau.
Kiểm tra xe sau sửa dọc đường chỉ tốn vài phút: nhìn kỹ phần vừa sửa, chạy thử chậm, dừng kiểm tra lần hai, và báo cửa hàng khi có dấu hiệu lạ. Các tình huống sự cố khác được gom ở mục xử lý sự cố xe máy thuê, còn kiến thức chung về xe có ở chuyên mục xe máy.