Người đi xe ga lâu năm thường lúng túng nhất với phanh chân xe Wave chứ không phải cần số. Trên xe ga, tay trái bóp phanh sau, tay phải bóp phanh trước, hai tay làm việc gần như tự động. Ngồi lên Honda Wave, tay trái chỉ còn cụm công tắc xi nhan, còi, đèn; phanh sau đã chuyển xuống bàn đạp ở chân phải. Bài này dành cho đúng người đó: hiểu phanh sau của Wave hoạt động thế nào, rồi tập lại phản xạ ở tốc độ thấp, trước khi phải dùng nó giữa dòng xe Hà Nội.
Vì sao người quen xe ga hay quên phanh sau khi lên Wave
Phản xạ phanh trên xe ga được rèn bằng hàng nghìn lần bóp tay. Khi cần giảm tốc, não ra lệnh cho cả hai bàn tay cùng lúc. Lên Wave, lệnh đó vẫn chạy y như cũ, chỉ có điều tay trái bóp vào khoảng không. Kết quả là xe chỉ còn phanh trước bên tay phải làm việc, và người lái không nhận ra mình đang thiếu một nửa lực phanh.
Có ba biểu hiện quen thuộc trong buổi đầu:
- Tay trái co lại theo thói quen, ngón tay quờ tìm một tay phanh không có, mất nửa nhịp.
- Chỉ bóp tay phải, xe vẫn dừng được nhưng đầu xe chúi, nhất là khi đang đi chậm hoặc vừa bẻ lái.
- Chân phải đặt xa bàn đạp, đến lúc nhớ ra thì phải rút chân về mới đạp được.
Những việc khác khi đổi từ xe ga sang Wave như lên số, về số, côn tự động và lúc chờ đèn đỏ đã có trong bài chuyển từ xe ga sang Honda Wave. Ở đây chỉ tập trung vào đôi tay và bàn chân phải.
Phanh đùm phía sau: cảm giác khác phanh xe ga thế nào
Phanh sau của Wave là phanh đùm, còn gọi là phanh tang trống: bên trong bánh sau có hai má phanh hình vòng cung, khi bạn đạp thì chúng ép ra mặt trong của trống phanh. Phanh trước tùy đời xe có thể là phanh đĩa hoặc cũng là phanh cơ. Hãy hỏi tiệm chiếc xe bạn nhận dùng loại nào.
Với người quen bóp tay, phanh đùm có mấy điểm cần biết:
- Bàn đạp có một đoạn chạy không ở đầu. Đạp vào chưa thấy gì, sâu thêm một chút mới bắt đầu ăn. Đó là bình thường, đừng vì vậy mà đạp mạnh dồn.
- Lực tăng từ từ, không cắn ngay. Phanh đùm êm và dễ kiểm soát ở tốc độ thấp, đó là lợi thế khi tập.
- Khi ướt sẽ yếu đi một lúc. Sau mưa hay qua vũng nước, cần đạp sớm hơn và nhẹ nhiều lần để phanh khô dần. Chuyện này được nói kỹ trong bài phanh cơ của Honda Wave khi đường ướt.
- Bàn chân thô hơn ngón tay. Đi giày bít mũi dễ cảm lực hơn dép tông hay dép lê.
Đai ốc chỉnh phanh nằm ở đuôi thanh nối phía bánh sau. Đừng tự vặn trên đường; thấy bàn đạp sâu bất thường hay phanh yếu thì báo tiệm.
Bài tập phanh chân xe Wave ở tốc độ thấp
Tìm một khoảng sân, ngõ cụt hoặc đoạn đường gom vắng, mặt phẳng và khô. Cả bài chỉ chạy ở số 1, chậm như người đi bộ nhanh. Mục đích không phải dừng gấp, mà là thay phản xạ tay trái bằng phản xạ chân phải.
Bước 1: tìm bàn đạp khi xe đứng yên
Ngồi trên xe, chân chống đã gạt, hai chân chống đất. Đặt bàn chân phải lên gác chân, mũi giày nằm ngay trên bàn đạp. Đạp xuống vài lần để biết đoạn chạy không dài bao nhiêu, rồi để ý chỗ bắt đầu nặng chân. Làm tương tự với tay phải trên tay phanh trước. Tay trái đặt lỏng trên tay nắm, không co ngón.
Bước 2: dắt xe và đạp thử
Tắt máy, xuống xe, dắt bên trái. Vừa dắt vừa dùng chân phải đạp nhẹ bàn đạp để cảm nhận bánh sau ghìm lại. Bài này buồn cười nhưng giúp bạn biết lực bao nhiêu thì bánh sau bắt đầu chậm.
Bước 3: chỉ dùng chân phải
Nổ máy, vào số 1, đi thẳng một đoạn ngắn. Nhả ga, chỉ đạp phanh chân cho đến khi xe dừng, rồi chống chân. Lặp lại vài lần. Bạn sẽ thấy xe dừng chậm hơn bạn tưởng, nhưng rất thẳng và êm.
Bước 4: chỉ dùng tay phải
Lặp lại đoạn đường cũ, lần này chỉ bóp phanh trước. Cảm nhận đầu xe chúi xuống và tay lái nặng hơn. Đây chính là cảm giác của người quen xe ga khi quên phanh sau.
Bước 5: phối hợp theo nhịp chân trước, tay sau
Nhả ga, chân phải đạp nhẹ trước một chút để ghìm đuôi xe, ngay sau đó tay phải bóp dần. Khi xe gần dừng, nới bớt lực chân để bánh sau không trượt. Nhẩm câu “tay trái nghỉ, chân phải làm” mỗi lần giảm tốc. Muốn hiểu thêm cách chia lực khi phải dừng gấp, xem bài phối hợp phanh chân sau và phanh tay trước trên xe số.
Bước 6: dừng đúng vạch
Đặt một chiếc dép hay vỏ chai làm mốc. Chạy tới, phối hợp hai phanh để dừng sao cho bánh trước ngay cạnh mốc. Khi đã dừng đúng mốc nhiều lần liên tiếp mà không cần nghĩ, phản xạ mới đã bắt đầu thành thói quen.
Những lỗi hay gặp và cách sửa
Giẫm cả phanh lẫn cần số. Lúc hoảng, hai chân cùng đè xuống: chân phải đạp phanh, chân trái vô tình ấn cần số. Xe có thể đổi số đúng lúc bạn cần nó êm, gây giật hoặc khiến bạn mất tập trung. Cách sửa là để chân trái nằm trên gác chân, mũi giày ở dưới cần số chứ không gác lên trên nó, và chỉ đổi số khi đã dừng hẳn hoặc đã thôi phanh.
Chỉ bóp tay phải. Ở tốc độ thấp, khi quay đầu hay len trong ngõ, phanh trước một mình làm đầu xe chúi và dễ đổ nếu tay lái đang bẻ. Khi đi chậm, phanh chân mới là phanh chính.
Bóp tay trái vào không khí. Đừng ép mình bỏ ngay thói quen. Mỗi lần tay trái co lại, coi đó là tín hiệu nhắc chân phải đạp.
Gác chân lên bàn đạp suốt đường. Đèn phanh sáng liên tục, xe sau tưởng bạn đang dừng, má phanh nóng lên. Để chân sát bàn đạp nhưng không đè.
Đạp bằng gót hoặc giữa bàn chân. Lực đi quá mạnh và khó nới. Dùng phần mũi bàn chân để đạp.
Đưa phản xạ mới ra phố Hà Nội
Sau bài tập, đừng đi thẳng vào giờ cao điểm. Nếu nhận xe ở tiệm 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, hãy đi vài vòng trong các ngõ ít xe quanh đó trước, rồi mới ra trục chính. Mỗi lần tới gần đèn đỏ, nhả ga sớm, chân phải chạm bàn đạp trước khi tay phải bóp.
Hai chỗ thử phản xạ rất tốt là dốc lên cầu Chương Dương và các phố hẹp quanh hồ Hoàn Kiếm. Trên dốc cầu, lúc chờ đèn hoặc kẹt xe, giữ phanh chân để xe không trôi lùi, tay phải sẵn sàng vặn ga. Trong phố cổ, tốc độ thấp nên phanh chân gánh phần lớn việc giảm tốc khi gặp người băng ngang.
Khách nước ngoài khi nhận xe có thể chỉ vào bàn đạp và tay phanh trước để được tiệm hướng dẫn tận nơi. Nếu thấy bàn đạp quá cao hay quá thấp so với cỡ giày, cứ nói để được kiểm tra trước khi đi.
Tóm lại
Trên Honda Wave, tay trái không còn phanh, phanh sau là phanh đùm dưới chân phải, ăn từ từ và hợp với tốc độ thấp. Tập theo thứ tự: tìm bàn đạp, chỉ dùng chân, chỉ dùng tay, rồi phối hợp chân trước tay sau và dừng đúng mốc. Tránh giẫm cả cần số khi hoảng và đừng chỉ dựa vào tay phải. Đọc thêm các bài về Honda Wave hoặc toàn bộ chuyên mục xe máy.