Tư thế ngồi xe 50cc người cao là chuyện ít ai nghĩ tới cho đến khi đã chạy được mười lăm phút: đầu gối chạm vào yếm xe mỗi lần đánh lái, hai tay khuỳnh ra vì tay lái quá gần, lưng gù xuống và bắt đầu nhức ở vùng thắt lưng. Xe 50cc được thiết kế gọn cho người vóc nhỏ, nên người cao, nhất là nhiều khách nước ngoài thuê xe ở Hà Nội, thường thấy mình như đang ngồi trên một chiếc xe đồ chơi. Tin tốt là phần lớn sự gò bó này giảm được nhờ cách ngồi, cách đặt chân và cách chia chặng. Bài này đi từng bước, từ lúc thử xe ở tiệm đến lúc đã chạy xa hơn thường lệ.
Vì sao người cao ngồi xe 50cc dễ mỏi
Trên một chiếc xe nhỏ, khoảng cách giữa yên, chỗ để chân và tay lái đều ngắn. Người có chân dài phải gập gối nhiều, đùi dốc lên thay vì nằm ngang, còn tay dài thì không biết để khuỷu ở đâu. Cơ thể tự bù bằng cách cong lưng và nhô vai về phía trước. Tư thế đó không đau ngay, nhưng sau một quãng như từ Long Biên sang phố cổ rồi vòng qua Tây Hồ, cơ lưng dưới và cổ đã phải gồng liên tục.
Có ba điểm cần để ý ngay từ đầu:
- Đầu gối có chạm yếm hoặc tay lái khi đánh lái hết cỡ không. Nếu chạm, xe vừa khó điều khiển vừa không an toàn khi quay đầu trong ngõ hẹp.
- Đùi có dốc lên rõ rệt không. Đùi càng dốc, hông càng gập, lưng càng dễ gù.
- Khuỷu tay có bị ép sát người không. Tay bị gò sẽ truyền mỏi lên vai và cổ.
Tư thế ngồi xe 50cc người cao: lùi về sau và giữ lưng thẳng
Sai lầm phổ biến nhất là ngồi sát phía trước yên như người vóc nhỏ. Người cao nên lùi hông về phần sau của yên, đến vị trí mà hai tay vẫn với tới tay lái một cách thoải mái, khuỷu hơi chùng. Chỉ một khoảng lùi nhỏ cũng giúp đùi nằm ngang hơn và đầu gối có thêm chỗ.
Khi đã tìm được vị trí, giữ lưng theo nguyên tắc đơn giản:
- Ngồi trên hai xương ngồi, không ngồi trên xương cụt. Hơi đẩy ngực ra, để đường cong tự nhiên của thắt lưng không bị bẻ ngược.
- Hơi nghiêng người về trước từ hông, không phải từ lưng. Thân người như một khối thẳng đổ nhẹ về trước, thay vì gù vai xuống.
- Thả lỏng vai, khuỷu hơi cong. Cầm tay lái bằng lực vừa đủ, không ghì chặt. Tay lái là chỗ để điều khiển, không phải chỗ chống đỡ thân người.
- Mắt nhìn xa phía trước. Cúi đầu nhìn sát bánh trước làm cổ mỏi rất nhanh trên xe thấp.
Nếu tiệm có xe mà yên có thể nâng hoặc có kiểu yên dài hơn trong cùng dòng 50cc, hãy hỏi thử. Đừng tự tháo chỉnh bất kỳ bộ phận nào của xe thuê; việc chỉnh nếu có nên để tiệm làm.
Chỗ để chân: đặt ở đâu cho đầu gối khỏi gò
Với xe 50cc dạng xe số có gác chân, người cao hay đặt giữa lòng bàn chân lên gác, khiến gối bị đẩy cao. Thử đặt phần trước bàn chân, tức là phần ngay sau các ngón, lên gác chân. Gót thả tự nhiên, gối hạ xuống một chút và khép nhẹ vào thân xe. Nhớ luôn giữ mũi giày ở vị trí có thể chạm cần phanh và cần số ngay khi cần.
Với xe 50cc dạng tay ga có sàn để chân phẳng, bạn có nhiều lựa chọn hơn:
- Đặt chân lùi về phía sau sàn, sát mép yên, để gối không chạm yếm.
- Khi chạy đường thẳng thông thoáng, có thể nhích bàn chân lên phía trước sàn một lúc cho gối duỗi ra.
- Không để chân thò ra ngoài mép sàn hay gác lên chỗ không dành cho chân, nhất là khi đi qua ngõ hẹp hoặc chợ đông.
Một bài thử nhanh ngay ở tiệm: ngồi lên xe, đánh lái hết sang trái rồi hết sang phải. Nếu gối vẫn chạm, hãy lùi thêm hoặc hỏi tiệm đổi một chiếc khác. Cách thử độ cao yên và chạm chân được nói kỹ hơn trong bài chọn xe thuê theo chiều cao người lái.
Khi chạy xa hơn thường lệ: đổi tư thế và chia chặng
Đi lại vài con phố thì tư thế chưa quan trọng lắm, nhưng khi bạn chạy một vòng dài, chẳng hạn từ Long Biên qua cầu Chương Dương vào Hoàn Kiếm rồi lên Cầu Giấy, mọi điểm gò bó sẽ cộng dồn. Vài thói quen giúp người cao giữ sức:
- Đổi nhẹ vị trí hông khi dừng đèn đỏ. Nhấc người lên một chút rồi ngồi lại, lùi hoặc nhích tới để đổi điểm chịu lực.
- Duỗi từng chân khi xe đứng yên hẳn. Chỉ làm khi đã dừng, chân kia chống vững, không làm lúc xe đang lăn bánh.
- Xoay vai, nghiêng cổ nhẹ ở các điểm dừng. Những ngã tư chờ lâu là lúc tốt để thả lỏng cổ và vai.
- Chia quãng đường thành chặng ngắn. Với xe nhỏ, người cao nên dừng sớm hơn so với khi đi xe lớn, đứng dậy đi bộ vài phút rồi mới chạy tiếp.
Nếu lưng đã nhức, đừng cố đi nốt quãng còn lại. Các bài giãn cơ và cách chọn điểm dừng chân có trong bài đau lưng trên chuyến xe máy dài.
Chở thêm người và đồ: người cao cần tính thêm
Khi người cao ngồi lùi về sau yên, phần yên còn lại cho người ngồi sau bị thu hẹp. Trên xe 50cc vốn đã ngắn, chở thêm một người sẽ đẩy người lái về trước, quay lại đúng tư thế gò bó vừa tránh. Nếu định đi hai người, hãy ngồi thử cả hai ngay tại tiệm và xem bài xe 50cc chở hai người được không trước khi quyết định.
Về đồ đạc, đừng nhét túi to vào sàn để chân vì nó chiếm đúng chỗ người cao cần để đặt chân. Ba lô đeo sau lưng cũng kéo vai ra sau và làm lưng mỏi nhanh hơn. Đồ nhỏ nên để trong cốp, đồ lớn cân nhắc buộc gọn hoặc mang ít lại.
Khi nào nên chọn xe khác
Có những trường hợp chỉnh tư thế cũng không đủ: gối luôn chạm tay lái khi quay đầu, bạn phải gù hẳn lưng mới với tới tay lái, hoặc sau một chặng ngắn đã thấy tê chân. Lúc đó, chiếc xe nhỏ không còn là lựa chọn an toàn cho bạn. Hãy nói thẳng với tiệm để được tư vấn dòng xe có yên rộng và gầm để chân dài hơn, có thể tham khảo bài chọn xe máy thuê cho người cao to.
Một lưu ý về giấy tờ: điều kiện bằng lái và độ tuổi với xe 50cc đã thay đổi theo luật mới, vì vậy hãy kiểm tra quy định hiện hành và hỏi tiệm trước khi nhận xe, nhất là với khách nước ngoài.
Tóm lại
Người cao vẫn có thể đi xe 50cc dễ chịu nếu ngồi lùi về sau, giữ lưng thẳng từ hông, đặt phần trước bàn chân lên chỗ để chân và đổi tư thế đều đặn. Khi ghé tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, hãy ngồi thử và đánh lái thử trước khi nhận xe. Đọc thêm các bài cùng nhóm ở chuyên mục xe 50cc hoặc trang tổng hợp xe máy.